De wijk Geerdinkhof vormt een kernbestanddeel van de Bijlmer, een wijk die in de jaren zeventig van de twintigste eeuw gerealiseerd is en die vanaf het begin een specifiek stedenbouwkundig karakter heeft gekregen. Tegenwoordig is Geerdinkhof juridisch en planologisch vastgelegd in het bestemmingsplan "De 5G's", dat het gebied juridisch en functioneel ordening geeft. Het plan omvat niet alleen de wooncomplexen Gouden Leeuw en Groenhoven, maar ook de seniorenwoningen van Garstkamp, de vrijstaande woningen aan de 's-Gravendijkdreef en de basisscholen in het gebied.
Geerdinkhof is een laagbouwwijk die vanwege haar architectonische en cultuurhistorische waarde juridisch bescherming geniet. Deze bescherming heeft geleid tot een conserverende aanpak in het bestemmingsplan, waarbij de bestaande bouwhoogten en bouwvlakken worden behouden. Daarnaast is er rekening gehouden met de groenstructuur, verkeersorganisatie en sociale functies van het gebied. In dit artikel worden de stedenbouwkundige kenmerken, juridische regelgeving, cultuurhistorische waarde en functionele aspecten van het bestemmingsplan voor Geerdinkhof besproken, met een nadruk op de rol van de wijk in de ruimtelijke ordening van de Bijlmer.
Het Bestemmingsplan en de Juridische Context
Het bestemmingsplan 'De 5G's' is een juridisch instrument dat het plangebied ordening geeft op grond van de wettelijke regelgeving en ruimtelijke doelstellingen. Het plan omvat de wijk Geerdinkhof, de flats Gouden Leeuw en Groenhoven, de seniorenwoningen van Garstkamp en de vrijstaande woningen langs de 's-Gravendijkdreef. Daarnaast zijn ook de twee basisscholen in het gebied opgenomen. Het plangebied wordt globaal begrensd door het viaduct van de metrolijn Gaasperplas in het oosten en westen, het water ten noorden van Gouden Leeuw en Groenhoven, en de 's-Gravendijkdreef en Bijlmerdreef in het zuiden. Voor de exacte begrenzing wordt verwezen naar de digitale verbeelding van het bestemmingsplan.
Het doel van het bestemmingsplan is om juridisch en planologisch een actuele ordening te bieden, conform de huidige wet- en regelgeving. Hierbij is het plan gemaakt in overweging tot de specifieke kenmerken van het gebied, zoals de laagbouwwoningen, de groenstructuur en de architectonische waarden. Het plan is niet bedoeld om een ommekeer of verandering van de bestaande functies aan te brengen, maar om deze te bekrachtigen en waar nodig aan te passen aan huidige normen en standaarden.
Dubbelbestemming en Cultuurhistorische Waarde
Een belangrijk aspect van het bestemmingsplan is de dubbelbestemming die is toegekend aan de wooncomplexen Gouden Leeuw en Groenhoven. Deze bestemming is "Wonen - Cultuurhistorie", wat betekent dat de architectonische waarde van de complexen expliciet erkend en beschermd wordt. Deze dubbelbestemming is een juridische maatregel die zorgt voor een extra scherm tegen veranderingen die de stedenbouwkundige identiteit van het gebied kunnen bedreigen.
Daarnaast is het sloopvergunningstelsel met het bestemmingsplan gekoppeld, waarin is opgenomen dat bij sloopplannen een nadere cultuurhistorische afweging moet plaatsvinden. Deze afweging is gericht op het behoud van de architectonische en historische kenmerken van de complexen. Het plan zorgt hiermee voor een balans tussen de behoefte aan vernieuwing en de wens tot behoud van historisch waardevolle elementen.
De wijk Geerdinkhof is eveneens van bijzondere architectonische waarde. In het bestemmingsplan zijn de bestaande bouwhoogten en bouwvlakken vastgelegd, zodat de oorspronkelijke structuur van de wijk behouden blijft. Deze maatregelen zorgen ervoor dat het bestemmingsplan een conserverende functie vervult, zonder negatieve gevolgen voor de cultuurhistorische waarden van het gebied.
Bouwstructuur en Woningtypologie
Geerdinkhof: Laagbouw met Platdak
Geerdinkhof bestaat uit laagbouwwoningen, die in de jaren zeventig zijn gerealiseerd. De meeste woningen zijn 6 meter hoog, terwijl een deel van de woningen in het midden van het plangebied slechts 3 meter hoog is. De woningen aan de noordwestkant zijn in sommige gevallen 9 meter hoog. Een karakteristiek kenmerk van de wijk is dat alle woningen zijn voorzien van een plat dak. Veel woningen hebben een uitbouw met een bouwhoogte van 3 meter, die gedeeltelijk wordt gebruikt voor parkeren.
De wijk is ontworpen als een autoluw wijk, waarbij de ontsluiting voor voertuigen geschiedt via niet doorgaande wegen met een maximumsnelheid van 30 km/u. Dit maakt de wijk toegankelijk voor voetgangers en fietsers, en draagt bij aan een veilige en rustige woonomgeving. De wijk is bereikbaar via de metrolijn 53 en enkele hoofdfietsroutes. De autoluw inrichting is typisch voor de stedenbouwkundige tijd waarin de wijk is ontworpen.
Gouden Leeuw en Groenhoven: Gedifferentieerd Aanbod
De wooncomplexen Gouden Leeuw en Groenhoven bestaan uit diverse aan elkaar gekoppelde woontorens van afwisselende hoogten. Deze complexen bieden een gedifferentieerd aanbod van zo'n 850 koopappartementen, waarbij Groenhoven met 431 appartementen de grootste vereniging van eigenaren in Nederland is. De complexen zijn ontworpen door architect Joop van Stigt, die een structuur heeft gerealiseerd die van het structuralisme getypeerd is. De flats zijn niet als de bekende galerijflats uitgevoerd in een honingraat, maar worden gecharacteriseerd door torens in een lint met een op de begane grond gelegen binnenstraat. Deze binnenstraat is voorzien van kleine bedrijfsruimten en tuinen, en fungeert als een verbindingszone tussen de torens en de parkeergarages.
De complexen worden aangrenzend aan de Bijlmerweide geplaatst, waarin een deel van de oorspronkelijke Bijlmerringsloot, ringdijk en molengouw te vinden is. Deze historische elementen worden als structuurdragers beschermd en vormen een belangrijk onderdeel van de groenstructuur van de wijk. De combinatie van hoogbouw en laagbouw creëert een rijke en diversifieerde woonomgeving.
Functionele Aspecten van het Plangebied
Het plangebied van Geerdinkhof en de 5G's vervult verschillende functionele rollen. De primaire functie is wonen, waarbij zowel laagbouw als hoogbouw aan bod komt. Daarnaast zijn er maatschappelijke dienstverlening en beperkte vestigingen van consumentverzorgende dienstverlening aanwezig. Deze dienstverlening omvat onderwijs, gezondheidszorg en detailhandel. Er zijn geen grootschalige vestigingen van kantoren of bedrijven in het gebied, wat het karakter van een wijk met een sterk woningfunctie behoudt.
De ruimtelijke ordening van het gebied is grotendeels gericht op het behoud van openbare ruimte. Hieronder vallen waterlopen, groenvoorzieningen en verkeersruimte. De Bijlmerweide, een open groen- en natuurgebied, vormt een belangrijke buffer rondom de wijk Geerdinkhof en de flats Gouden Leeuw en Groenhoven. Dit groen biedt een natuurlijke scheidingsfunctie en draagt bij aan een positieve woonomgeving.
De verkeersorganisatie van de wijk is geënt op een autoluw inrichting, waarbij voetgangers en fietsers centrale rol spelen. De verkeersruimte is beperkt en gericht op het behoud van een veilige en leefbare woonomgeving. De aanwezigheid van de metrolijn 53 zorgt voor een goede bereikbaarheid van het gebied.
Tuinuitbreidingen en Milieubeheer
In het bestemmingsplan zijn ook regelingen opgenomen met betrekking tot tuinuitbreidingen. Deze uitbreidingen zijn reeds aanwezig in het vigerende bestemmingsplan en zijn in voorliggend plan opgenomen als "Tuin - 2". De regelingen zijn gericht op het behoud van de open ruimte en het creëren van een leefbaar en groen woonmilieu. Tuinuitbreidingen zijn een belangrijke bijdrage aan de kwaliteit van de woonomgeving en ondersteunen de wens tot een duurzame en lichtere bouwpraktijk.
Daarnaast zijn de ruimtelijke en functionele aspecten van het plangebied afgestemd op de doelstellingen van het bestemmingsplan. Het plan zorgt voor een goed functionerende wijk met een duidelijke rol in de ruimtelijke ordening van de Bijlmer. Het plan is ontworpen met rekening houdend met de huidige wetgeving en standaarden, en is aangepast waar nodig.
Cultuurhistorische Waarden en Monumentenstatus
De cultuurhistorische waarden van het gebied zijn een belangrijk onderdeel van het bestemmingsplan. Zowel de wooncomplexen Gouden Leeuw en Groenhoven als de seniorenwoningen van Garstkamp worden juridisch planologisch vastgelegd in het bestemmingsplan. Deze vastlegging zorgt voor een juridische bescherming van de architectonische en historische waarden van het gebied.
De wooncomplexen Gouden Leeuw en Groenhoven zijn voorgedragen om te worden aangewezen als gemeentelijk monument. Ze staan op de lijst van de Top 100 jonge monumenten van Amsterdam en worden daarom als historisch en architectonisch waardevol erkend. De seniorenwoningen van Garstkamp zijn eveneens historisch waardevol en bevatten voorzieningen zoals ontmoetingsruimten, fysiotherapeutische zalen, winkels en kapsalons. Deze voorzieningen vormen een integraal onderdeel van het functionele netwerk van de wijk en voldoen aan de wensen van de bewoners.
Het aspect cultuurhistorie speelt een centrale rol in de ordening van het gebied. De bestemmingsplannen zijn gemaakt met rekening houdend met de specifieke kenmerken van het gebied en zijn daarom geen belemmering voor de uitvoering van het plan. De bestaande bouw en de groenstructuur worden grotendeels onaangetast, zodat de oorspronkelijke karakteristieken van de wijk behouden blijven.
De Rol van Geerdinkhof in de Bijlmer
Geerdinkhof vormt samen met Kantershof en Kelbergen het laagbouwcontingent van 10% laagbouw in de plannen die in de jaren zeventig zijn gerealiseerd. Kantershof en Kelbergen bestaan uit huurwoningen en zijn volkomen identiek, terwijl Geerdinkhof uit koopwoningen bestaat. De aanwezigheid van deze drie woonbuurten benadrukt de diversiteit van woningvormen in de Bijlmer en ondersteunt het doel van een leefbare en toegankelijke wijk.
De wijk is gelegen in de noordoostelijke hoek van de Bijlmer, waar ze wordt omringd door open groen. De aanwezigheid van de Bijlmerweide vormt een belangrijk element in de ruimtelijke ordening van het gebied en draagt bij aan het natuurlijke karakter van de wijk. De groenstructuur fungeert als een buffer tegen verkeer en draagt bij aan een positieve leefomgeving.
Het bestemmingsplan voor Geerdinkhof is ontworpen met rekening houdend met de wens tot een duurzame en toekomstbestendige wijk. De regelingen zijn afgestemd op de huidige standaarden en doelen van ruimtelijke ordening, en zorgen voor een balans tussen behoud en vernieuwing. De juridische en planologische regelgeving zorgt ervoor dat het gebied een rol blijft spelen in de ruimtelijke ordening van de Bijlmer, en dat de oorspronkelijke karakteristieken van de wijk behouden blijven.
Conclusie
Het bestemmingsplan 'De 5G's' vormt een juridisch en planologisch kader voor de wijk Geerdinkhof en de aangrenzende wooncomplexen. Het plan is ontworpen met rekening houdend met de stedenbouwkundige, juridische en cultuurhistorische waarden van het gebied. De wijk Geerdinkhof is een laagbouwwijk met platdakken, die vanwege haar architectonische en historische waarde juridisch beschermd is. De flats Gouden Leeuw en Groenhoven zijn karakteristieke hoogbouwcomplexen die een gedifferentieerd aanbod van appartementen leveren. Deze complexen zijn voorgedragen om te worden aangewezen als gemeentelijk monument en vormen een belangrijk onderdeel van de stedenbouwkundige identiteit van de wijk.
Het bestemmingsplan zorgt voor een conserverende aanpak, waarbij de bestaande bouwhoogten en bouwvlakken worden behouden. Daarnaast is er rekening gehouden met de groenstructuur, verkeersorganisatie en sociale functies van het gebied. De regelingen zijn afgestemd op de huidige wetgeving en standaarden, en zorgen voor een balans tussen behoud en vernieuwing. De juridische en planologische regelgeving zorgt ervoor dat het gebied een rol blijft spelen in de ruimtelijke ordening van de Bijlmer, en dat de oorspronkelijke karakteristieken van de wijk behouden blijven.
De wijk Geerdinkhof is een voorbeeld van een wijk die is ontworpen met rekening houdend met de wens tot een leefbare, groene en toegankelijke woonomgeving. Het bestemmingsplan zorgt ervoor dat deze wens wordt behouden en uitgevoerd in de huidige context. De wijk blijft een belangrijk onderdeel van de Bijlmer en draagt bij aan de diversiteit en leefbaarheid van het gebied.