Inleiding
De gemeente Enschede heeft in de afgelopen jaren een sterke focus gelegd op voorschoolse educatie voor jonge kinderen, met name via het VVE-programma (Voor- en Vroegschoolse Educatie). Deze vorm van educatie richt zich op kinderen van 2 tot 3 jaar en is ontworpen om de ontwikkeling in verschillende domeinen te stimuleren, zoals rekenen, taal, motoriek en sociaal-emotionele groei. Het doel is om jonge kinderen goed voor te bereiden op de basisschool en om een doorgaande ontwikkelingslijn te creëren die zich uitstrekt van 0 tot 13 jaar.
In dit artikel worden de nadere regels, subsidievoorwaarden en beleidskaders voor VVE-arrangementen in Enschede besproken. Het artikel is een samenvatting van de relevante juridische en beleidsgerichte documenten die tussen 2013 en 2022 geldig waren. Aan de hand van deze gegevens wordt een duidelijk beeld geschetst van hoe VVE-arrangementen zijn opgezet, wat de verwachtingen zijn aan de houders van deze programma’s, en hoe de financiering door de gemeente Enschede in zijn werk gaat. Daarnaast wordt ingegaan op de integratie van VVE in bredere educatieve en sociaal-welzijnsplannen van de gemeente, zoals het beleidskader ‘Samen op weg naar Kindcentra 0-13’.
VVE-arrangementen: Doel en Structuur
Definitie en Doel van VVE
VVE-arrangementen zijn educatieve opvangvormen voor kinderen van 2 tot 3 jaar. Het programma richt zich op de ontwikkeling van kinderen op vier belangrijke domeinen: rekenen/ordenen, taal, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling. De activiteiten zijn gestructureerd en samenhangend, zodat de kinderen een doorgaande leertraject kunnen volgen. VVE-arrangementen zijn een onderdeel van de doorgaande educatieve aanpak in Enschede en worden geïntegreerd in de Kindcentra 0-13, die sinds 2013 zijn opgezet.
De gemeente Enschede heeft in haar beleidskader expliciet gesteld dat VVE-arrangementen een centrale rol moeten spelen in de voorschoolse voorzieningen. Het doel is om jonge kinderen goed voor te bereiden op de basisschool en om de continuïteit in hun ontwikkeling te waarborgen.
De rol van de houder
De houder van een VVE-arrangement heeft verschillende verantwoordelijkheden. Deze omvatten:
Registratie van de kinderen: De houder moet de aanwezigheid van de kinderen registreren en hun voortgang bijhouden. Voor de ontwikkeling op het gebied van taal en rekenen wordt het Cito/LOVS-systeem gebruikt. Dit is een vastgestelde methode binnen de gemeente Enschede.
Registratie van de sociaal-emotionele en motorische ontwikkeling: Voor deze aspecten dient een kindvolgsysteem te worden gebruikt dat is afgestemd op de regelgeving van de gemeente. Dit systeem moet protocollen en werkinstructies bevatten voor het periodiek vastleggen van de voortgang van de kinderen.
Registratie van beroepskrachten: De houder moet ook de aanwezigheid en activiteiten van de beroepskracht registreren die in de VVE-groep werkt. Dit dient te gebeuren gedurende de uitvoering van het VVE-arrangement.
Deze registraties zijn essentieel voor het beheer van de programma’s en voor de evaluatie van de kwaliteit van het VVE-arrangement.
Subsidies en Financiering van VVE-arrangementen
Subsidieverordening en Financiële Structuur
De financiering van VVE-arrangementen in Enschede is geregeld via de Subsidieverordening Peuter- en VVE-arrangementen, die geldig was vanaf 1 augustus 2013 tot 15 juni 2017. Deze verordening werd vastgesteld door de gemeenteraad van Enschede en is gebaseerd op het beleidskader ‘Samen op weg naar Kindcentra 0-13’.
Volgens deze verordening worden de kosten van VVE-arrangementen gedeeld tussen de gemeente, de ouder(s)/verzorger(s) en de Belastingdienst (via de kinderopvangtoeslag). De gemeente stelt maximumtarieven vast, die worden gedekt door:
- Kinderopvangtoeslag (indien van toepassing),
- Eigen bijdrage van de ouder(s)/verzorger(s),
- Gemeentelijke subsidie.
De ouderbijdrage kan worden bepaald via een tabel die het college kan vaststellen. Deze tabel houdt rekening met de inkomenssituatie van de ouder(s)/verzorger(s). De verordening stelt dat de netto eigen bijdrage voor ouder(s)/verzorger(s) die recht hebben op kinderopvangtoeslag, vergelijkbaar moet zijn met die van ouder(s)/verzorger(s) die geen recht op deze toeslag hebben. Dit is bedoeld om de toegankelijkheid van VVE-arrangementen te vergroten.
Subsidie voor Doelgroepkinderen
Een specifieke groep kinderen, genaamd doelgroepkinderen, krijgt extra aandacht binnen het VVE-programma. Deze kinderen zijn geselecteerd op basis van een indicatie van een door het college aangewezen instantie. Deze indicatie duidt op een (potentiële) ontwikkelingsachterstand van het kind.
Voor deze kinderen is de financiering anders gestructureerd. Voor het derde en vierde dagdeel van het VVE-arrangement brengt de aanbieder geen tarief in rekening. De kosten van deze dagen komen volledig voor rekening van de gemeente Enschede. Dit maakt het mogelijk om deze kinderen een intensievere ondersteuning te bieden zonder dat de ouder(s)/verzorger(s) extra financiële lasten krijgen.
Integratie in het Beleidskader 'Samen op Weg naar Kindcentra 0-13'
Overzicht van het Beleidskader
Het beleidskader ‘Samen op Weg naar Kindcentra 0-13’ is vastgesteld op 28 januari 2013. In dit beleidskader zijn de doelen, uitgangspunten en randvoorwaarden van het beleid voor voorschoolse voorzieningen expliciet benoemd. Het kader is ontwikkeld in samenwerking met verschillende partijen, waaronder de besturen voor het basisonderwijs in Enschede, kinderopvangorganisaties, en de stichting Alifa, die verantwoordelijk is voor peuterspeelzaalwerk.
Het doel van het beleidskader is de integratie van kinderopvang en peuterspeelzaalwerk in zogenaamde Kindcentra 0-13. Deze centra worden bedoeld als centrale punten waar jonge kinderen van 0 tot 13 jaar ondersteuning kunnen krijgen in hun ontwikkeling. Binnen deze centra wordt VVE-arrangementen opgenomen als een essentieel onderdeel van de voorschoolse voorzieningen.
Doelgroep en Integratie
De integratie van VVE-arrangementen in deze centra betekent dat de educatieve waarde van kinderopvang toeneemt. VVE-arrangementen nemen een centrale plaats in binnen de doorgaande ontwikkelingslijn van kinderen. De continuïteit voor peuters wordt zo gegarandeerd.
Daarnaast zorgt het beleidskader voor een harmonisatie van de stelsels van peuterspeelzaalwerk en kinderopvang. Hierdoor is het peuterspeelzaalwerk geïntegreerd in de kinderopvang, wat leidt tot een bredere aanpak van de ondersteuning van jonge kinderen.
VVE in het Raam van het Stedelijk Convenant
Het Stedelijk Convenant 'Effectief benutten van VVE en extra leertijd voor jonge kinderen'
Het stedelijk convenant ‘Effectief benutten van VVE en extra leertijd voor jonge kinderen’ is een belangrijk instrument in de uitvoering van VVE-arrangementen in Enschede. Dit convenant is vastgesteld tussen de gemeente Enschede, de besturen voor het basisonderwijs, de kinderopvangorganisaties en de stichting Alifa.
Het convenant heeft als doel om VVE-arrangementen effectief te benutten voor de voorschoolse educatie. Daarnaast wordt er aandacht besteed aan het aanbod van extra leertijd voor jonge kinderen. Het convenant is een uitwerking van het beleidskader ‘Samen op Weg naar Kindcentra 0-13’ en stelt dat VVE-arrangementen centraal staan in de voorschoolse voorzieningen van Enschede.
Prestatieafspraken en Toetsingsmomenten
Een belangrijk aspect van het convenant is het vastleggen van prestatieafspraken en toetsingsmomenten. Deze afspraken zijn bedoeld om de kwaliteit van VVE-arrangementen te waarborgen en te meten. De toetsingsmomenten zijn onder andere vastgelegd in het stedelijk convenant ‘Effectief benutten van VVE 2014’.
De prestatieafspraken omvatten zowel de registratie van kinderen als de registratie van beroepskrachten. Binnen deze afspraken is het gebruik van het Cito/LOVS-systeem voor taal- en rekenenontwikkeling vastgelegd. Voor sociaal-emotionele en motorische ontwikkeling is het gebruik van een kindvolgsysteem dat is afgestemd met de gemeente Enschede verplicht.
VVE in het Raam van de Acties 2021
In 2021 heeft de gemeente Enschede drie acties uitgevoerd die gericht zijn op de voortgang en kwaliteit van VVE-arrangementen en andere educatieve programma’s.
Actie 1: VVE-arrangementen verder ontwikkelen
Een van de acties in 2021 was gericht op de verdere ontwikkeling van VVE-arrangementen. De gemeente investeerde in kwalitatief hoogwaardige voorschoolse educatie en versterkte de integrale aanpak van kinderopvang en welzijnsdiensten. Er werd ook een uitbreiding van de inzet van pedagogisch medewerkers in groepen 1 en 2 van basisscholen gepland.
Actie 2: Faciliteren van zomerscholen
Een tweede actie was gericht op de organisatie van zomerscholen. Deze scholen zijn bedoeld om leerlingen te helpen met het behouden van kennis tijdens de zomervakantie. Zomerscholen vormen een aanvulling op de reguliere schoolperiode en zijn gericht op leerlingen van alle niveaus.
Actie 3: Uitvoering van het Uitvoeringsplan Laaggeletterdheid
De derde actie was gericht op de uitvoering van het Uitvoeringsplan Laaggeletterdheid. Dit plan is bedoeld om structureel te werken aan het tegengaan van laaggeletterdheid in Enschede. Laaggeletterdheid houdt in dat een persoon slecht kan lezen en schrijven, wat belemmerend kan zijn voor hun deelname aan de maatschappij. Het uitvoeringsplan streeft naar een bredere aanpak van onderwijs en ondersteuning, zodat meer mensen in staat zijn om goed mee te doen in de maatschappij.
Conclusie
De gemeente Enschede heeft sinds 2013 een strategische keuze gemaakt voor het uitbreiden en professionaliseren van VVE-arrangementen. Deze keuze is verankerd in het beleidskader ‘Samen op Weg naar Kindcentra 0-13’ en wordt ondersteund door juridische en financiële regels zoals de Subsidieverordening Peuter- en VVE-arrangementen. VVE-arrangementen vormen een essentieel onderdeel van de voorschoolse voorzieningen in Enschede en zijn gericht op de ontwikkeling van jonge kinderen op meerdere domeinen.
De integratie van VVE in Kindcentra 0-13 zorgt voor een doorgaande educatieve aanpak van 0 tot 13 jaar. Daarnaast is er aandacht voor de financiering en toegankelijkheid van deze programma’s, met een specifieke focus op kinderen die extra ondersteuning nodig hebben. De acties van 2021 tonen aan dat VVE-arrangementen nog verder worden verankerd in de bredere educatieve en welzijnsstrategieën van de gemeente.
Het beleid rond VVE-arrangementen in Enschede benadrukt de belangeloosheid van een vroegtijdige en doorgaande ondersteuning van jonge kinderen. Door middel van samenwerking tussen de gemeente, kinderopvangorganisaties, en welzijnsinstanties is er een sterke basis gelegd voor een kwalitatief hoogwaardige voorschoolse educatie.