Inleiding
Het Huis van Leusden vormt een centraal onderdeel van de stadsontwikkeling van de gemeente Leusden. Gelegen op de plek waar eerder het gemeentehuis stond, is dit gebouw ontstaan als resultaat van een strategische herstructurering van het openbare vastgoed en een duurzame herbestemming van het stadscentrum. Het project combineert de heraanleg van overheidsdiensten, woningbouw en maatschappelijke dienstverlening in één gebouw. De vestiging van de gemeente, de organisaties Voila en Larisklaan2, een eetwerkcafé en een aantal koop- en huurwoningen in één complex illustreert een duurzaam en duurzaamheid bevorderend model voor stadsontwikkeling. Het project is ook gekenmerkt door een sterke betrokkenheid van de bewoners en een opvallende artistieke inbreng, met de onthulling van straatkunst in de parkeergarage in 2023. Deze combinatie van functionele herbestemming, duurzaam ontwerp en maatschappelijke integratie maakt het Huis van Leusden tot een voorbeeld van stedelijke vernieuwing die past binnen de woonvisie van de gemeente Leusden en de doelstellingen van het Integrale Gemeentelijk Vastgoed 2016-2030.
Functionele en stedelijke integratie van het Huis van Leusden
Het Huis van Leusden is ontstaan uit een besluit van de gemeenteraad in 2016 om de gemeentelijke diensten te centraliseren en te vervangen door een nieuw gebouw dat voldoet aan de eisen van duurzaamheid en centrale bereikbaarheid. Het project vormt de kern van de ontwikkeling van het Hart van Leusden, een initiatief dat gericht is op het versterken van het stadscentrum als sociaal, cultureel en economisch knooppunt. De gemeente doet dit door het samenvoegen van overheidsdiensten, woonfuncties en maatschappelijke organisaties op één locatie. Dit doet zij niet alleen om ruimte te besparen of kosten te verlagen, maar ook om een levendig en duurzaam stadscentrum te creëren waar bewoners betrokken zijn bij het dagelijks leven.
De locatie, direct aan ’t Erf in het hart van Leusden, is strategisch gelegen. Aan de noord-, oost- en zuidkant liggen al woningen, en aan de westkant grenst het aan de Arnhemseweg. Deze ligging zorgt voor een goede verbinding met de bestaande woonwijken en versterkt de functie van het gebouw als centraal aanspreekpunt. Het gebouw is niet alleen een plek voor overheidszaken, maar ook een plek voor sociale interactie. De aanwezigheid van een eetwerkcafé, die als open plek fungeert binnen het complex, draagt bij aan een levendige sfeer. Daarnaast zijn er ruimtes voor maatschappelijke dienstverlening, zoals het voorgaande rapport van Gooi & Eemland aangeeft. Deze combinatie van openbare dienstverlening, wonen en maatschappelijke organisaties zoals Voila en Larisklaan2, die binnen het gebouw zijn gevestigd, versterkt de functie van het Huis van Leusden als een centrale plek voor zowel burgers als medewerkers.
De ontwikkeling is ook gericht op het bevorderen van de doorstroming binnen de woningvoorraad. De gemeente wil via dit project zowel goedkope woningen, luxe woningen als levensloopgeschikt wonen aanbieden. Dit is gericht op het behouden van de levenskracht van de gemeente als gezinsgemeente. Door zowel de jonge gezinnen die op zoek zijn naar een geschikte woning, als de senioren die willen blijven wonen in een duurzaam en toegankelijk milieu, te ondersteunen, wordt een duurzame woonomgeving gerealiseerd. De ontwikkeling is in lijn met de Woonvisie van de gemeente Leusden en de pijlers die in het ontwikkelingsplan worden geformuleerd. Het voorzien van vier vrijstaande woningen in de buurt van het Huis van Leusden past binnen de eerste en derde pijler van de gemeente, die vooral gericht zijn op het bevorderen van een levendig en duurzaam woonmilieu.
Duurzaamheid en Energiezuiverheid in het Woningcomplex
Het Huis van Leusden is ontwikkeld binnen het kader van een duurzame stedelijke ontwikkeling. De gemeente Leusden en haar partners zijn gericht op het realiseren van een toekomstbestendig en energiezuiver wonen. Hoewel de bronnen geen specifieke technische specificaties geven over het bouwproces of de energieprestatie van het gebouw, is duidelijk dat het project de richting van een aardgasloos toekomstig wonen volgt. Dit is een belangrijk doel van de gemeente, die ook een samenwerking heeft aangegaan met de maatschappelijke onderneming DVvE. Deze organisatie biedt VVE’s ondersteuning bij het opzetten van duurzaamheidsplannen, het doorlopen van besluitvormingstrajecten en het zoeken naar geschikte financiering. Deze begeleiding is mogelijk vanwege een Europese subsidie en cofinanciering door de gemeente Leusden, waardoor de deelname voor de VVE’s bij zeer beperkte kosten mogelijk is.
Deze financieringsmogelijkheden zijn van groot belang voor VVE’s die willen verduurzamen. Het is echter belangrijk op te merken dat de bronnen geen concrete cijfers geven over de verwachte energiezuiverheid, de isolatiewaarde of de gebruikte bouwmateriaal. De focus ligt op het proces van besluitvorming en het ontwikkelen van een duurzaamheidsplan. Voor VVE’s die overwegen om hun woningcomplex te verduurzamen, is het cruciaal om te weten dat zelfs zonder meerderheid in de ledenvergadering maatregelen kunnen worden genomen. Dit betekent dat het initiatief ook kan worden gesteund door een klein aantal belangstellenden binnen de VVE, wat de deelname voor kleinere of minder georganiseerde VVE’s aantrekkelijker maakt.
De gemeente Leusden heeft een duidelijk visie op duurzaamheid, die tot uitdrukking komt in het Integrale Gemeentelijk Vastgoed 2016-2030. In deze nota wordt aangegeven dat de vastgoedportefeuille van de gemeente Leusden geleidelijk afneemt. Dit duidt op een strategische herstructurering van het openbare vastgoed, waarbij oude of ongebruikte gebouwen worden herbestemd of gesloopt. Het Huis van Leusden is een voorbeeld van deze herbestemming. Het is niet de bedoeling om nieuwe gebouwen te bouwen zonder doel, maar om bestaande ruimtes en gronden op een duurzame manier te hergebruiken. Dit is in overeenstemming met het doel van de gemeente om een duurzame en toekomstbestendige stad te creëren.
Maatschappelijke betrokkenheid en culturele integratie
Een opvallende eigenschap van het Huis van Leusden is de sterke maatschappelijke betrokkenheid van de bewoners en het brede openbaar leven dat er heerst. Dit wordt duidelijk gemaakt door de activiteiten binnen de VVE Wonen Huis van Leusden. De bewoners zijn actief in het dagelijkse leven van de VVE. Ze zijn betrokken bij het beheren van het gebouw, het verzorgen van technische en faciliteringsfuncties, en het organiseren van gezamenlijke activiteiten. Zo zijn er twee keer per week seniorenfit-activiteiten georganiseerd, worden gezamenlijke activiteiten georganiseerd, en zijn er verrassingsmomenten voor de bewoners. Bovendien beschikt de VVE over een uitleenboeken- en puzzelkast, wat de sociale band versterkt.
Een bijzonder voorbeeld van de maatschappelijke integratie is de onthulling van straatkunst in de parkeergarage. In 2023 werden drie kunstwerken onthuld, gerealiseerd door de jonge kunstenaar Victor Bloemhof uit Amersfoort. Het thema van de kunstwerken was markante gebouwen uit Leusden, en de keuze werd genomen op basis van een besluit van de ledenvergadering. De kunstwerken zijn bedoeld om de sfeer in de parkeergarage op te vrolijken en een gevoel van trots en verbondenheid te geven aan de bewoners. Het feit dat de VVE zelf de kunstenaar heeft gevonden en de financiering heeft verzorgd, toont aan dat de bewoners actief betrokken zijn bij het vormgeven van hun leefomgeving. De kunstwerken zijn niet alleen decoratief, maar ook een uitdrukking van de waarden van de VVE: samenwerking, betrokkenheid en levenskwaliteit.
Deze maatschappelijke betrokkenheid past binnen het bredere beeld van de Cultuurkoepel Leusden, die actief is in het integreren van culturele organisaties. Deze samenwerking omvat de Bibliotheek Eemland, het theater De Tuin, Scholen in de Kunsten (Kunstgebouw Leusden) en De IJsbreker. Samen willen deze organisaties een gevarieerd en onderling afgestemd cultuuraanbod creëren. Het doel is om iedere bewoner de kans te geven om actief of passief deel te nemen aan culturele activiteiten. Het Huis van Leusden is daarmee niet alleen een plek voor wonen en dienstverlening, maar ook een plek waar cultuur en samenleving samenkomen.
Wettelijke en ruimtelijke kaderstelling
Het ontwerpbestemmingsplan 'Cultureel erfgoed Leusden' is geen juridisch bindend document voor het Huis van Leusden. De bronnen stellen duidelijk dat de regels binnen dit ontwerpbestemmingsplan niet van toepassing zijn op het initiatief van het Huis van Leusden. De conclusie is dus dat er geen strijdigheid is met dit plan. Dit is belangrijk voor de juridische zekerheid van het project. De gemeente Leusden heeft haar ruimtelijke keuzes gebaseerd op een ander bestemmingsplan, namelijk het bestemmingsplan 'Vier woningen naast Arnhemseweg 35'. Dit plan is opgebouwd uit een verbeelding en een toelichting. De verbeelding en de planregels vormen samen het juridisch bindende gedeelte van het bestemmingsplan en mogen niet los van elkaar worden geïnterpreteerd.
Het plangebied ligt ten noorden van de Arnhemseweg 35. Aan de noord-, oost- en zuidkant zijn al woningen gevestigd, en aan de westkant grenst het aan de Arnhemseweg. Aan de overkant van de weg ligt landelijk gebied. Deze ligging maakt het mogelijk om een duidelijke afbakening van het gebied te maken en de functie van de woningen duidelijk te definiëren. De gemeente heeft vier pijlers geformuleerd die de ontwikkeling van het gebied begeleiden. De realisatie van vier vrijstaande woningen is in overeenstemming met de eerste en derde pijler. Deze zijn gericht op het behouden van het dorpse en groene woonmilieu, en op het bevorderen van de doorstroming binnen de woningvoorraad. Deze pijlers zijn gericht op het creëren van een duurzame en leefbare gemeente waar zowel jonge gezinnen als senioren in kunnen wonen.
Het ontwerpbestemmingsplan is niet juridisch bindend, maar vormt een belangrijk onderdeel van het plan. De toelichting geeft de beweegredenen en achtergronden aan die aan het bestemmingsplan ten grondslag liggen. Deze toelichting helpt om het bestemmingsplan te begrijpen en de regels op een juiste manier te volgen. Het is belangrijk op te merken dat de toelichting geen juridische kracht heeft, maar wel een richtsnoer vormt voor de uitvoering van het plan.
Samenvattend beeld van een duurzaam en samenlevingsgericht project
Het Huis van Leusden is een project dat meerdere doelstellingen tegelijk waarneemt. Het is een voorbeeld van een duurzaam en toekomstbestendig ontwikkelproject dat gebouwd is binnen het kader van het Integrale Gemeentelijk Vastgoed 2016-2030. Het project combineert de heraanleg van overheidsdiensten, woningbouw en maatschappelijke dienstverlening in één gebouw. De gemeente heeft hiermee de doelstellingen van het stadscentrum en van de Woonvisie van de gemeente Leusden bereikt. De ontwikkeling is gericht op het bevorderen van een levendig en duurzaam woonmilieu, en op het bevorderen van de doorstroming binnen de woningvoorraad. Hierdoor kunnen zowel jonge gezinnen als senioren in Leusden wonen.
De VVE Wonen Huis van Leusden speelt een belangrijke rol in dit proces. De bewoners zijn actief betrokken bij het beheren van het gebouw, het organiseren van activiteiten en het vormgeven van hun leefomgeving. De onthulling van straatkunst in de parkeergarage is een voorbeeld van hoe maatschappelijke betrokkenheid en culturele integratie kunnen bijdragen aan het welzijn van de bewoners. Het project past ook binnen het ontwerpbestemmingsplan 'Vier woningen naast Arnhemseweg 35', en is dus juridisch in orde.
De gemeente Leusden en haar partners zijn gericht op het realiseren van een duurzaam en energiezuiver wonen. De VVE’s kunnen hierbij ondersteuning krijgen van DVvE, die hen helpt bij het opzetten van duurzaamheidsplannen en het zoeken naar financieringsmogelijkheden. De gemeente heeft een subsidie en cofinanciering ter beschikking gesteld, waardoor de deelname voor de VVE’s bij zeer beperkte kosten mogelijk is.