Inleiding
Het energieprijsplafond is in 2022 en 2023 een cruciale regeling geworden om huishoudens te ondersteunen tegen de stijgende energiekosten. In de praktijk bleek echter dat bewoners van woningen met blokverwarming en stadsverwarming niet automatisch in aanmerking kwamen voor deze tegemoetkomingen. Dit kwam voornamelijk omdat de regeling uitging van het principe van één aansluiting = één huishouden, wat bij collectieve aansluitingen niet klopt.
De aandacht voor deze ongelijkheid is toegenomen, vooral via VvE’s en woningcorporaties. Minister Jetten heeft intussen duidelijk gemaakt dat ook huishoudens met blokverwarming in de regeling zullen vallen. In dit artikel geven wij een overzicht van de huidige situatie, de regelgeving, de praktijkuitwerking en de betekenis van deze ontwikkelingen voor VvE’s, beheerders en bewoners.
Wat is het prijsplafond?
Het energieprijsplafond is een maatregel van de Nederlandse overheid om huishoudens en kleinverbruikers te ondersteunen bij de stijgende energiekosten. Deze regeling omvat twee onderdelen:
- Een overbruggingsregeling van 190 euro per maand voor november en december 2022.
- Een prijsplafond per energieproductie-eenheid, waarbij de overheid een maximumprijs instelt voor elektriciteit en warmte.
Bij elektriciteit geldt een plafond van 0,40 euro per kWh (all-in), tot een maximum van 2.900 kWh per huishouden. Voor gas geldt een plafond van 1,45 euro per m³ (all-in), tot 1.200 m³ per huishouden. Bij stadsverwarming of blokverwarming geldt een prijsplafond van 47,39 euro per GJ (gigajoule) warmte.
Ondanks deze duidelijke maatregelen bleek er een probleem te zijn: huishoudens die gebruikmaken van blokverwarming of stadsverwarming vielen niet onder de regeling, omdat zij vaak een collectieve aansluiting delen. Hierdoor ontstond een situatie waarin bewoners van appartementencomplexen en woningcorporaties een minder gunstige positie hadden dan bewoners van eigen huizen.
Het probleem met blokverwarming en het prijsplafond
Collectieve aansluiting versus individuele huishoudens
Het energieprijsplafond is opgesteld onder het uitgangspunt dat elke huishouding een eigen aansluiting heeft. Dit is bij vrijwel alle huiseigenaren het geval, maar bij VvE's en woningcorporaties is het meestal zo dat meerdere bewoners één collectieve aansluiting delen. Dit betekent dat bij de toepassing van het prijsplafond, de energiestuurgelden niet per huishouden worden berekend, maar per aansluiting.
In veel gevallen betreft dit tientallen huishoudens die hetzelfde plafond moeten delen. Dit leidt tot ongeveer 0,50 euro per huishouden en per maand, in plaats van de 190 euro die huishoudens met een individuele aansluiting kregen. Dit is een groot tekort, zeker gezien de hoge energiekosten.
Stadsverwarming en het prijsplafond
Bij stadsverwarming geldt een apart prijsplafond: 47,39 euro per GJ warmte. Dit plafond geldt voor huishoudens die via een individuele aansluiting zijn aangesloten op het warmtenet. Huishoudens die gebruikmaken van stadsverwarming via een collectieve aansluiting zijn echter niet automatisch deel van de regeling.
Hierbij moet worden opgemerkt dat de rekeneenheid bij stadsverwarming een gigajoule is, terwijl dit bij elektriciteit en gas kilowattuur en kubieke meter zijn. Daarnaast zijn de kosten voor transport en service meegenomen in de prijs. Dit maakt het verwerken van het prijsplafond in het stadsverwarmingsmodel technisch en administratief complex.
Minister Jetten en de toezegging voor blokverwarming
Toezegging over het energieprijsplafond
In de loop van 2022 is minister Jetten van Klimaat en Energie het probleem van de ongelijke toegang tot het prijsplafond voor huishoudens met blokverwarming expliciet aan het kaarten gaan. Hij heeft daarna een toezegging gedaan dat deze huishoudens wel in de regeling zullen vallen.
Volgens deze toezegging krijgen huishoudens met blokverwarming een vast bedrag per maand, onafhankelijk van hun energieverbruik. Dit bedrag is in lijn met de overbruggingsregeling van 190 euro per maand voor november en december 2022. Deze tegemoetkoming moet met terugverwerkende kracht worden verwerkt in de regeling, wat betekent dat bewoners ook het bedrag uit november en december terug krijgen.
Aanvraagprocedure voor VvE’s en woningcorporaties
Om deze tegemoetkoming te ontvangen, is het noodzakelijk dat de VvE of woningcorporatie zelf een aanvraag doet. Dit verschilt van de regeling voor individuele huishoudens, waarbij de tegemoetkoming automatisch wordt verrekend via de energienota.
De aanvraagprocedure is nog niet volledig afgerond. De overheid is bezig met het opstellen van een specifiek formulier waarbij VvE’s en woningcorporaties hun verzoek kunnen indienen. De details van deze procedure zijn verwacht in de maand februari 2023.
Praktijkuitwerking voor bewoners van VvE’s
Wat betekent dit voor bewoners?
Bewoners van appartementencomplexen met blokverwarming of stadsverwarming kunnen niet automatisch profiteren van het energieprijsplafond, omdat zij vaak géén individuele aansluiting hebben. Dit betekent dat zij niet direct in aanmerking komen voor de overbruggingsregeling van 190 euro per maand.
Echter, minister Jetten heeft duidelijk gemaakt dat er ook specifieke steun komt voor deze bewoners. Deze steun wordt vast per huishouden verstrekt, zonder dat het verbruik daadwerkelijk wordt gemeten. Dit betekent dat huishoudens met blokverwarming niet langer afhankelijk zijn van de verdeling van een collectieve aansluiting.
Voorbeelden en berekeningen
In de praktijk betekent dit dat huishoudens met blokverwarming:
- In november en december 2022 in principe 190 euro per maand hebben moeten ontvangen, maar dit niet kregen.
- Vanaf januari 2023 een vaste tegemoetkoming krijgen, die gelijk is aan wat individuele huishoudens ontvangen.
- Deze tegemoetkoming wordt uitbetaald via de VvE of woningcorporatie, en niet direct op hun rekening.
In het geval van onzelfstandige woningen (bijvoorbeeld een appartement in een woningcorporatie) is het bedrag iets lager. Dit komt doordat het energieverbruik in deze woningen gemiddeld lager is. Voor deze huishoudens is het bedrag 160 euro in plaats van 190 euro.
Maximaal tarief bij collectieve afleverset
Wat is een collectieve afleverset?
Een collectieve afleverset is een meetinstallatie die gebruikt wordt in appartementencomplexen om het energieverbruik van meerdere huishoudens in kaart te brengen. In tegenstelling tot individuele aansluitingen, waarbij elk huishouden zijn eigen meter heeft, wordt bij een collectieve afleverset het energieverbruik verdeeld over meerdere bewoners.
Deze afleverset wordt vaak gebruikt bij blokverwarming of stadsverwarming. De verdeling van het verbruik gebeurt via een verdelingsregel, waarbij het energieverbruik wordt toegeschreven aan huishoudens op basis van bijvoorbeeld de grootte van het appartement of het aantal bewoners.
Maximale tarieven
Omdat de overheid een maximum wil stellen aan de energiekosten voor bewoners, zijn er maximale tarieven vastgesteld voor de levering van warmte en koude via een collectieve afleverset. Deze tarieven gelden voor 2024 en zijn als volgt:
- Voor verwarming en warm kraanwater: € 140,88 per jaar
- Alleen voor verwarming: € 128,96 per jaar
- Alleen voor warm kraanwater: € 109,25 per jaar
Als een woning uitgerust is met een warmtewisselaar, zijn er daarnaast maximaal tarieven voor de opslag van warmte. Deze bedragen maximaal € 35,91 per jaar, of in het geval van eenmalig gebruik, € 424,72.
Bij een collectieve afleverset type CW4 / 100kW zonder warmtewisselaar gelden de volgende maximale tarieven per jaar:
- Voor verwarming en warm kraanwater: € 3.609,04
- Alleen voor verwarming: € 3.060,60
- Alleen voor warm kraanwater: € 3.060,60
Deze kosten worden verdeeld over de bewoners van het appartementencomplex. Het is belangrijk om te weten dat deze maximale tarieven alleen van toepassing zijn als bepaalde voorwaarden zijn vervuld, zoals het gebruik van een warmte-koude systeem en het afnemen van zowel warmte als koude.
Wat betekent dit voor VvE’s en woningcorporaties?
Verantwoordelijkheden van VvE’s
Voor VvE’s is het belangrijk om duidelijk te weten dat zij verantwoordelijk zijn voor het indienen van de aanvraag voor de tegemoetkoming voor huishoudens met blokverwarming. Dit betekent dat VvE-bestuursleden:
- Een formulier moeten indienen bij de Belastingdienst.
- Zorg moeten dragen voor de verdeling van de ontvangen tegemoetkoming over de huishoudens.
- Duidelijk moeten communiceren met bewoners over de regeling en de tijdsplanning.
Voor VvE’s met een collectieve afleverset is het ook belangrijk om de verdelingsregels te controleren en eventueel aan te passen. Dit is vooral relevant bij de toepassing van het energieprijsplafond, waarbij het energieverbruik per huishouden moet worden bepaald.
Verantwoordelijkheden van woningcorporaties
Woningcorporaties hebben een vergelijkbare rol als VvE’s. Aangezien zij vaak de verhuurder zijn van appartementen met blokverwarming, zijn zij verantwoordelijk voor het indienen van de aanvraag en de verdeling van de tegemoetkoming.
Daarnaast zijn woningcorporaties vaak ook betrokken bij het onderhoud van de verwarmingsinstallatie. Dit maakt het belangrijk dat zij nauw samenwerken met technische experts om ervoor te zorgen dat de installatie efficiënt werkt en niet te veel energie verbruikt.
Technische aspecten van blokverwarming
Hoe werkt blokverwarming?
Blokverwarming is een centrale verwarmingsinstallatie die wordt aangesloten op een energiebron, zoals een centrale ketel of een warmtenet. Het verwarmingssysteem levert warmte aan meerdere woningen in een appartementencomplex. De warmte wordt via pijpen en verwarmingsinstallaties in de woningen gebracht.
Bij blokverwarming is het energieverbruik vaak geregistreerd via een collectieve meter, die het totale verbruik meet. Dit verbruik wordt daarna verdeeld over de huishoudens, meestal op basis van het oppervlakte of het aantal bewoners per woning.
Technische uitdagingen
Een van de grootste uitdagingen bij blokverwarming is het verdelen van het energieverbruik over meerdere huishoudens. Dit gebeurt vaak via een verdelingsregel, die niet altijd eerlijk of accuraat is. Dit kan leiden tot ongevraagde kosten voor huishoudens die weinig energie verbruiken, terwijl andere huishoudens meer verbruiken.
Daarnaast is het ook belangrijk dat de installatie efficiënt werkt. Bij een slecht functionerende centrale ketel of verouderde pijpen kan het energieverbruik sterk stijgen. Dit heeft directe gevolgen voor de energiekosten van de bewoners.
Juridische en administratieve aspecten
VvE’s en de energieregeling
Voor VvE’s is het belangrijk om te weten dat ze geen directe aansluiting hebben op de energieregeling. Dit betekent dat zij niet automatisch in aanmerking komen voor de tegemoetkomingen die zijn toegewezen aan individuele huishoudens.
Echter, VvE’s kunnen aanvragen indienen om de tegemoetkomingen voor hun huishoudens te ontvangen. Deze aanvragen moeten via de Belastingdienst worden ingediend, en de tegemoetkomingen worden daarna verdeeld over de huishoudens.
Verdeling van kosten
De verdeling van energiekosten binnen een VvE gebeurt vaak via een verdelingsregel, die is opgenomen in het VvE-reglement. Dit reglement bepaalt hoe de energiekosten worden verdeeld over de huishoudens. Meestal gebeurt dit op basis van het oppervlakte van de woning, het aantal bewoners of een combinatie van beide.
Het is belangrijk dat deze regels transparant en eerlijk zijn, zodat bewoners geen onverwachte kosten krijgen. Daarnaast is het ook belangrijk om regelmatig te controleren of de regels nog van toepassing zijn, vooral als er veranderingen zijn in de energieprijs of in de verdeling van het energieverbruik.
Conclusie
Het energieprijsplafond is een belangrijke maatregel om huishoudens te ondersteunen bij de stijgende energiekosten. Echter, bewoners van appartementencomplexen met blokverwarming of stadsverwarming vielen eerst buiten deze regeling, omdat zij vaak geen individuele aansluiting hadden. Dit leidde tot ongelijkheid en ontevredenheid bij VvE’s en bewoners.
Minister Jetten heeft daarop gereageerd door te toezeggen dat ook huishoudens met blokverwarming in de regeling zullen vallen. Deze tegemoetkoming wordt vast per huishouden verstrekt, onafhankelijk van het energieverbruik. De overheid is druk bezig met het opstellen van een aanvraagprocedure voor VvE’s en woningcorporaties, waarmee zij hun verzoek voor deze tegemoetkoming kunnen indienen.
Voor VvE’s en woningcorporaties is het belangrijk om te weten dat zij verantwoordelijk zijn voor het indienen van de aanvraag en de verdeling van de ontvangen tegemoetkoming over de huishoudens. Daarnaast is het ook belangrijk om de verdelingsregels te controleren en eventueel aan te passen, zodat het energieverbruik eerlijk wordt verdeeld.
Technisch gezien is blokverwarming een efficiënte manier om energie te leveren aan meerdere woningen. Echter, het is belangrijk dat de installatie goed functioneert en dat de energieverdeling eerlijk is. Dit is essentieel voor een duurzame en eerlijke toekomst van appartementencomplexen.
Tot slot is het duidelijk dat het energieprijsplafond en de daarbij behorende tegemoetkomingen een belangrijke rol spelen in de huidige energiecrisis. Het is goed dat de overheid deze regeling heeft ingevoerd en dat zij rekening houdt met de specifieke situatie van VvE’s en woningcorporaties. Het is nu aan VvE’s en woningcorporaties om deze regeling goed te beheren en te communiceren met de bewoners.