De voorschoolse educatie (VVE) speelt een essentiële rol in de vroege kinderontwikkeling en heeft als doel jonge kinderen met een risico op ontwikkelingsachterstand op een betere voet te zetten. Voor kinderopvangorganisaties die VVE aanbieden, zijn er strikte kwaliteitseisen en toetsingsprocedures van toepassing. Deze eisen zijn vastgelegd in juridische kaders zoals de Wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK) en het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie. Bovendien is het aanbod van VVE onderdeel van een bredere visie op vroege kinderontwikkeling in gemeenten zoals Valkenswaard. In dit artikel worden de relevante eisen voor VVE in de kinderopvang uitgebreid toegelicht, met nadruk op de juridische, operationele en pedagogische aspecten.
Inleiding
Sinds 2018 is de VVE ook buiten de Stichting Peuterdorp in Valkenswaard beschikbaar geworden. Inmiddels bieden meerdere kinderopvangorganisaties VVE aan aan kinderen van 0 tot 4 jaar. Voor deze dienst gelden eisen die betrekking hebben op kwaliteit, toetsing en het deelnameaanbod. Deze eisen zijn onderdeel van een wettelijk kader dat zorgt voor een uniforme aanpak binnen de kinderopvangsector. Daarnaast zijn er werkafspraken en procedurematige richtlijnen die ervoor zorgen dat alle betrokken partijen, zoals de JGZ en de opvangorganisaties, duidelijk weten wat hun rol en verantwoordelijkheden zijn. In dit artikel worden deze eisen en procedures in detail beschreven, met name in het kader van de toepassing in Valkenswaard.
Kwaliteitseisen voor VVE-voorzieningen
Voor een kinderopvangorganisatie die VVE wil aanbieden, zijn er een aantal kwaliteitseisen die moeten worden voldaan. Deze eisen zijn gereguleerd in het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie. De GGD is verantwoordelijk voor de toetsing van of een voorschoolse voorziening aan deze kwaliteitseisen voldoet. De eisen richten zich niet alleen op de fysieke voorwaarden van de opvang, maar ook op de kwaliteit van het pedagogisch werken en de professionaliteit van de medewerkers.
1. Kwalificatie-eisen voor medewerkers
Een kernaspect van de kwaliteitseisen is dat alle medewerkers voldoen aan aangescherpte kwalificatie-eisen. Dit betekent dat ze een relevante opleiding hebben gevolgd of certificaten hebben behaald die aantonen dat ze geschikt zijn voor het voeren van VVE. Deze eisen zijn geregeld in het kader van de Wet IKK, die per 1 januari 2018 in werking is getreden. Onder deze wet zijn ook scholingsverplichtingen ingevoerd die medewerkers moeten nakomen om zich op te werken tot het niveau dat nodig is voor het uitvoeren van VVE.
2. Taaleisen
Omdat VVE in hoge mate gericht is op taalontwikkeling, zijn er ook specifieke taaleisen. Deze zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat de medewerkers voldoende in staat zijn om taalontwikkeling bij kinderen te stimuleren. Deze taaleisen zijn onder andere vastgelegd in het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie en worden getoetst door de GGD. In Valkenswaard wordt ook gebruikgemaakt van instrumenten zoals de Groninger minimum spreeknormen bij de beoordeling van taalachterstanden bij kinderen.
3. Leidster-kind ratio
Onder de Wet IKK zijn ook eisen gesteld aan de leidster-kind ratio. Deze ratio is van belang omdat een lage verhouding zorgt voor intensieve aandacht voor elk kind, wat essentieel is in een VVE-groep. In Valkenswaard is het een doel dat kinderen binnen VVE-groepen deel kunnen nemen aan een programma dat gericht is op vier ontwikkelingsdomeinen: taal, rekenen, sociaal-emotionele ontwikkeling en motoriek. Deze programma’s zijn erkend door het Nederlands Jeugdinstituut en zijn opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies.
Toetsing van VVE-voorzieningen
Een voorwaarde voor het aanbieden van VVE is dat de organisatie geregistreerd staat in het Landelijk Register Kinderopvang en Peuterspeelzalen (LRKP). In Valkenswaard zijn sinds 2018 meerdere organisaties geregistreerd voor het aanbieden van VVE. Voor deze registratie moet een organisatie aan de kwaliteitseisen voldoen, zoals eerder beschreven. De toetsing van deze eisen wordt uitgevoerd door de GGD. Indien de organisatie aan deze eisen voldoet, kan het VVE aanbieden aan kinderen die hiervoor zijn geïndiceerd door de JGZ.
Indicatiestelling
De indicatie voor VVE wordt afgegeven door de JGZ. Deze indicatie is persoonsgebonden en geldt vanaf de leeftijd van 2 jaar. De JGZ kan op basis van signalen uit een kinderdagverblijf of eigen observaties tijdens een contactmoment besluiten om een VVE-indicatie te geven. De reden voor deze indicatie is dat kinderen met (risico op) ontwikkelingsachterstanden op een vroeg stadium extra stimulering nodig hebben.
Bij kinderen uit risicogezinnen is het van belang dat de JGZ vooraf contact opneemt met het Centrum voor Jeugd en Gezin. Dit om te voorkomen dat VVE eventueel in de weg staat van andere hulpverleningstrajecten. Bijvoorbeeld: wanneer een kind al een traject volgt binnen het kader van het CJG, kan VVE een bijdrage zijn aan dat traject of eventueel een hinderpaal vormen. Dit wordt daarom altijd eerst besproken.
Monitoring van kinderen in VVE
Nadat een indicatie is afgegeven, is er een procedure voor de registratie van deelname aan VVE. Ouders kunnen kiezen uit meerdere VVE-voorzieningen die geregistreerd zijn in Valkenswaard. De ouders hebben hierin een vrije keuze, maar de deelname aan 16 uur per week wordt gestimuleerd. Dit is het basisaanbod en wordt uitgespreid over 4 dagen.
Wanneer een kind daadwerkelijk is aangemeld bij een VVE-voorziening, wordt dit gemeld bij de JGZ. Dit gebeurt via e-mail, waarin informatie staat over de naam van het kind, geboortedatum, locatie en startdatum van het VVE-programma. Als binnen 6 weken na de indicatie (excl. vakanties) geen aanmelding is gemeld, neemt ZuidZorg contact op met de ouders om duidelijkheid te krijgen over de situatie.
Werkafspraken en samenwerking
Om ervoor te zorgen dat het aanbod van VVE efficiënt en kwalitatief hoogwaardig is, zijn er werkafspraken opgesteld. Deze werkafspraken zijn ontwikkeld in samenwerking met de VVE-overlegpartijen in Valkenswaard. De werkafspraken bepalen duidelijk wie verantwoordelijk is voor welke stap in het proces van indicatie, registratie en uitvoering van VVE. Dit zorgt voor transparantie en verantwoordelijkheid bij alle betrokken partijen.
Een belangrijk aspect van deze werkafspraken is dat de JGZ centraal staat in het proces van indicatiestelling en monitoring. De JGZ heeft een belangrijke rol in het informeren van ouders over het aanbod van VVE. Dit gebeurt bij voorkeur door middel van gesprekken, eventueel ondersteund door voorlichtingsmateriaal zoals folders of voorlichtingsavonden. Deze communicatie is essentieel om ouders bewust te maken van de waarde van VVE voor de vroege kinderontwikkeling.
In Valkenswaard is de JGZ ook verantwoordelijk voor het bijhouden van ontwikkelingen van VVE-kinderen. Dit gebeurt via een specifiek systeem dat wordt gebruikt om de ontwikkeling van kinderen te monitoren. Op basis van deze monitoring kan het actie- en handelingsplan voor een VVE-kind worden aangepast. De JGZ kan hierbij ook ondersteuning bieden aan de voorschoolse voorziening.
Subsidievoorwaarden en financiering
VVE-arrangementen kunnen worden gefinancierd via subsidies, maar deze subsidies zijn ondergeschikt aan een aantal voorwaarden. Naast de wettelijke eisen zoals in de Wet IKK en het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie zijn er ook subsidievoorwaarden die specifiek voor VVE zijn gesteld. Deze voorwaarden zijn onder andere vastgelegd in het kader van de subsidievoorwaarden voor VVE-arrangementen.
Een voorwaarde voor het ontvangen van subsidie is dat de VVE-voorziening een erkend programma aanbiedt dat is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Dit programma moet gericht zijn op vier ontwikkelingsdomeinen: taal, rekenen, sociaal-emotionele ontwikkeling en motoriek. Bovendien moet de VVE-voorziening beschikken over een voldoende aantal medewerkers die aan de kwalificatie- en taaleisen voldoen.
Daarnaast zijn er ook eisen met betrekking tot de monitoring en evaluatie van VVE-arrangementen. De voorschoolse voorziening moet in staat zijn om de ontwikkeling van kinderen te registreren en te evalueren. Deze evaluaties zijn bedoeld om te bepalen of het VVE-programma effect heeft op de ontwikkeling van de kinderen. Dit is een belangrijk criterium voor het verlenen van subsidies.
Visie en doelen van VVE in Valkenswaard
De visie op VVE in Valkenswaard is gericht op het creëren van een kwalitatief hoogwaardig aanbod van voorschoolse educatie. Dit aanbod is bedoeld om jonge kinderen te ondersteunen in hun vroege ontwikkeling, met name op het gebied van taal, rekenen, sociaal-emotionele ontwikkeling en motoriek. De visie is ontwikkeld in samenwerking met de partners uit het VVE-overleg en is vertaald in een hoofddoel met specifieke doelstellingen.
Een kernaspect van deze visie is dat vroege ontwikkelingsstimulering essentieel is voor de toekomstige schoolprestaties van kinderen. Kinderen die op jonge leeftijd weinig woorden kennen, lopen een groter risico op taalachterstand. Het is daarom belangrijk om vroegtijdig een risico op achterstand te voorkomen. In Valkenswaard is hierom een preventieve aanpak ontwikkeld, waarbij de JGZ actief meewerkt aan het monitoren van kinderen op taal- en ontwikkelingsgebied.
De visie op VVE is ook gericht op het creëren van een dekkend aanbod binnen de gemeente. In 2020 is het verwacht dat ook de locaties van Horizon VVE kunnen aanbieden. Hiermee is een compleet aanbod van VVE gerealiseerd in Valkenswaard. Een paar kinderopvangorganisaties hebben aangegeven dat ze (nog) geen VVE willen bieden. Deze organisaties worden geacht hun keuze vrij te maken, maar de gemeente houdt er rekening mee dat het aanbod van VVE centraal staat in de visie op vroege kinderontwikkeling.
Rol van ouders en ouderscholen
Ouders spelen een centrale rol in de deelname aan VVE. Hoewel ouders niet verplicht zijn om hun kind aan VVE deel te laten nemen, wordt de deelname aan 16 uur per week gestimuleerd. De ouders hebben hierin een eigen keuze en verantwoordelijkheid, maar ze moeten wel besproken worden over de mogelijkheden en de waarde van VVE. In Valkenswaard is het consultatiebureau verantwoordelijk voor het informeren van ouders over het VVE-aanbod. Omdat het consultatiebureau 99% van de peuters ziet, heeft het een belangrijke functie in het voorlichten van ouders.
Voorlichting aan ouders gebeurt bij voorkeur via gesprekken, eventueel ondersteund door voorlichtingsmateriaal zoals folders of voorlichtingsavonden. Deze communicatie is bedoeld om ouders bewust te maken van de waarde van VVE. In Valkenswaard is het een doel dat alle ouders zijn geïnformeerd over de mogelijkheden van VVE. Wanneer ouders ondanks deze voorlichting geen gebruik willen maken van VVE, moet de reden hiervoor bekend zijn bij de JGZ. Op basis van een risicotaxatie kan de JGZ besluiten om contact op te nemen met het CJG.
Conclusie
De eisen voor VVE in de kinderopvang zijn vastgelegd in een juridisch en operationeel kader dat zorgt voor een kwalitatief hoogwaardig aanbod van voorschoolse educatie. Deze eisen zijn bedoeld om jonge kinderen met een risico op ontwikkelingsachterstand vroegtijdig te ondersteunen, zodat ze beter op schoolprestaties zijn voorbereid. In Valkenswaard is het aanbod van VVE onderdeel van een bredere visie op vroege kinderontwikkeling, waarbij de JGZ centraal staat in het proces van indicatiestelling, monitoring en evaluatie.
Voor kinderopvangorganisaties die VVE willen aanbieden, zijn er een aantal kwaliteitseisen die moeten worden voldaan. Deze eisen richten zich op de kwalificatie van medewerkers, de taaleisen en de leidster-kind ratio. Daarnaast moet een organisatie geregistreerd staan in het LRKP en moet ze voldoen aan de subsidievoorwaarden voor VVE-arrangementen.
De deelname aan VVE wordt gestimuleerd, maar ouders hebben hierin een vrije keuze. Het is van belang dat ouders goed geïnformeerd worden over de waarde van VVE en de mogelijkheden voor hun kind. In Valkenswaard is het consultatiebureau verantwoordelijk voor het informeren van ouders over het aanbod van VVE. Wanneer ouders ondanks deze voorlichting geen gebruik willen maken van VVE, moet de reden hiervoor bekend zijn bij de JGZ.
In de praktijk is het tot nu toe zelden dat ouders geen gebruik maken van het VVE-aanbod. Dit wijst op de succesvolle implementatie van VVE in Valkenswaard. De visie op VVE is gericht op het creëren van een dekkend en kwalitatief hoogwaardig aanbod van voorschoolse educatie. In 2020 is het verwacht dat ook de locaties van Horizon VVE kunnen aanbieden, wat betekent dat een compleet aanbod gerealiseerd is in Valkenswaard.
De eisen voor VVE zijn essentieel voor het garanderen van een kwalitatief hoogwaardig aanbod van voorschoolse educatie. Deze eisen zijn onderdeel van een bredere visie op vroege kinderontwikkeling en zijn uitgewerkt in samenwerking met de partners uit het VVE-overleg. In Valkenswaard is het doel om alle kinderen een goede basis te geven voor hun ontwikkeling, zodat ze optimaal kunnen instromen in groep 1 van het basisonderwijs.