Deze publicatie biedt een uitgebreide, feitelijk geïnformeerde beoordeling van de regelgeving en infrastructuur rondom hondenlosloop in het woonwijkdeel Nieuwvoorde binnen de gemeente Rijswijk. Gebaseerd uitsluitend op officiële bronnen, met name het besluit van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Rijswijk van 17 december 2019, worden de juridische grondslagen, de precieze omheining van toegestane gebieden, de technische kenmerken van de groenstructuren en het beleid inzake het evenwicht van het multifunctionele gebruik van open ruimten besproken. Het doel is om potentiële kopers, beleggers en betrokken woningen een duidelijk beeld te geven van de rechtspositie en de fysieke context van het woonomgeving in Nieuwvoorde, met name met betrekking tot het verblijf van honden.
Juridische Grondslag en Beleidskeuze voor Hondenlosloop
Het recht op het loslassen van honden in openbare ruimtes in de gemeente Rijswijk is niet automatisch geoorloofd en gebaseerd op een expliciet wettelijk kader dat is vastgelegd in het Besluit van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Rijswijk houdende regels omtrent de uitvoering van nr. 5/19 van de Algemene Plaatselijke Verordening. Dit besluit, goedgekeurd op 17 december 2019, heeft een actief juridisch karakter en vervangt een vroegere regeling uit 2018. De juridische basis is artikel 2.57, eerste en tweede lid, van de Algemene Plaatselijke Verordening voor Rijswijk 2019. Deze wettelijke basis stelt het college in staat, op grond van het openbaar belang, beperkingen op het gedrag van hondenbezitters te stellen. De belangrijkste doelstellingen die worden aangehaald in het overwegende gedeelte van het besluit zijn de verkeersveiligheid, het voorkomen van schade aan eigendommen van derden, hinder voor voetgangers, verontreiniging en dierenleed. Deze doelstellingen vormen de grondslag voor de uitsluiting van honden op bepaalde locaties, zoals speel- en ligweiden, kinderspeelplaatsen en schoolpleinen.
De wettelijke grondslag is uitgebreid uitgebreid met de bevoegdheid om specifieke gebieden te markeren als "verboden voor honden", waarop het verbod op het loslopen van honden wordt toegepast. De juridische basis voor dit verbod is gecombineerd met een juridisch beleid dat gebaseerd is op een evenwichtsbeschouwing tussen de belangen van hondenbezitters en die van de omgeving. De gemeente erkent dat de behoefte aan voldoende en veilige losloopgebieden voor honden een belangrijk onderdeel is van het leefmilieu in een verstedelijkte omgeving zoals Rijswijk. Het is benadrukt dat al sinds 2009 bestaande losloopgebieden zijn aangewezen en dat het wenselijk is om deze voor de toekomst te behouden. Dit benadrukt dat de regelgeving geen tijdelijke maatregel is, maar de voortzetting is van een bestaand beleid dat rekening houdt met de eisen van duurzaamheid en duurzame stedelijke ontwikkeling.
Bij het vaststellen van deze regels is gekeken naar de multifunctionele functie van groenruimte in Rijswijk. Open ruimten dienen naast recreatie en natuurbeheer ook te fungeren als hondenlosloopgebied. De gemeente erkent dat het beleid in het beheer van deze ruimten gebaseerd is op een evenwicht tussen het gebruik ter bevordering van het dierenwelzijn, het behoud van open ruimte en het voorkomen van conflicten met andere gebruikers. Het doel is dus niet het verbieden van hondengebruik in het algemeen, maar het creëren van een ruimtelijke indeling waarin het gebruik van honden op bepaalde plaatsen wordt toegestaan, terwijl op andere plaatsen een verbod geldt om te voorkomen dat er conflicten ontstaan of schade wordt toegebracht.
De juridische kracht van dit besluit is gebaseerd op de regels voor het openbaar maken van regelgeving. Het besluit is in werking getreden op 20 december 2019, drie dagen na de bekendmaking, en vervangt daarom het Uitvoeringsvoorschrift nr. 4/17 van 25 januari 2018. Dit betekent dat de wettelijke grondslag niet is opgeheven, maar is aangepast en vernieuwd. Het besluit is uiteindelijk vervallen op 30 december 2021, wat inhoudt dat er op dat moment geen geldige regeling meer bestond. De gevolgen van deze vervaldatum zijn niet expliciet vermeld in de beschikbare bronnen, maar het is aannemelijk dat er na 30 december 2021 geen geldige wettelijke basis meer is voor het verbod op honden in de genoemde gebieden, tenzij er een nieuw besluit is genomen.
Toegestane Gebieden voor Hondenlosloop: Lijst en Locaties
De toegestane gebieden voor het loslopen van honden in de gemeente Rijswijk zijn nauwkeurig vastgelegd in het bijlage-document van het besluit, bekend als de "Hondenkaart". Deze kaart is juridisch bindend en dient als uiteindelijke bepalende bron in geval van onduidelijkheid of tegenstrijdigheid tussen de tekstuele omschrijving en de kaartweergave. De toegestane gebieden zijn geselecteerd op basis van technische, ecologische en ruimtelijke overwegingen, en zijn verdeeld over verschillende woonwijkgebieden binnen de gemeente. De belangrijkste gebieden zijn geconcentreerd rond de woonwijk Nieuwvoorde, die zich bevindt in de regio Strijp / Overvoorde / Presidentenbuurt / Ministersbuurt.
De belangrijkste locaties in en rond Nieuwvoorde zijn het park De Voorde, het park Overvoorde en het park Steenvoorde. De toegestane ruimten in dit gebied zijn als volgt: het open veld naast landhuis De Voorde, het open veld gelegen tussen de Van Vredenburchweg en de Schaapweg (park Overvoorde), en het veld gelegen naast de sporthal 't Zandje tot aan de watergang (Julianapark). Daarnaast zijn er een aantal groenstroken langs wegen en waterlopen, zoals de groenstrook langs de Schaapweg en de Sammersweg, de groenstrook langs de Generaal Swartlaan tot aan de watergang, de groenstrook langs de Huis te Landelaan tussen de Generaal Spoorlaan en de ingang naar het zwembad De Put, en de groenstrook langs de Prinses Beatrixlaan tussen de Van Vredenburchweg en de Generaal Spoorlaan. De rechterstrook van de middenberm van de Prinses Beatrixlaan is in het bijzonder aangewezen als losloopgebied.
Deze gebieden zijn niet willekeurig gekozen, maar zijn gebaseerd op een reeks criteria. Ze bevinden zich op een afstand van woningen en voetpaden, zijn voldoende uitgebreid en hebben een voldoende hoge mate van afgezonderdheid. De keuze voor de middenberm van de Prinses Beatrixlaan is gebaseerd op de aanwezigheid van een fysieke scheiding tussen het verkeer en de groenstructuur, wat de veiligheid voor zowel hond als eigenaar verhoogt. De aanwezigheid van waterlopen als bron van natuurlijke afzondering, zoals langs de Huis te Landelaan en langs de Generaal Swartlaan, speelt ook een rol. Deze waterlopen fungeren niet alleen als natuurlijke buffer, maar bieden ook een esthetische waarde en een verbeterde microklimaat.
Een aparte categorie vormen de groene gebieden in de buurt van de sportvelden en de woningen aan de Huis te Landelaan. Hier zijn er diverse kleine groenstrookjes en parkgebiedjes aangewezen, zoals het middenveld in het parkgebiedje voor Huize Westhoff en de groenstrook langs de singel aan de Johanna Westerdijkstraat. Deze gebieden zijn vaak gebieden met een lage frequentie van voetgangers, wat een gunstige omgeving schept voor hondenbezitters. Bovendien zijn deze gebieden vaak omgeven door bebouwde gebieden, waardoor er weinig kans is op incidenten met wilde dieren of dieren die het terrein binnenkomen.
Deze lijst is niet uitputtend, maar representatief voor de ruimtelijke indeling van open ruimte in de gemeente. De keuze voor deze gebieden is gebaseerd op een grondige analyse van de ruimtelijke samenhang, de toegankelijkheid en de veiligheid. Er is geen sprake van willekeurige toewijzing, maar van een strategisch beheer van open ruimte dat rekening houdt met de eisen van duurzaamheid, veiligheid en functionele diversiteit.
De Rol van de Hondenkaart en Juridische Prioriteit
De "Hondenkaart" speelt een centrale rol in de toepassing van het besluit van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Rijswijk. Deze kaart is niet zomaar een raadpleeginstrument, maar is juridisch bindend en vormt de uiteindelijke bepalende bron in geval van twijfel of onduidelijkheid tussen de tekstuele omschrijving van de toegestane gebieden en de daadwerkelijke weergave op de kaart. Dit principe is expliciet vastgelegd in het besluit zelf, waarin wordt bepaald dat in het geval de beschrijving van de aangewezen plaatsen onduidelijk of tegenstrijdig is met de weergave op de hondenkaart, de hondenkaart dan prevaleert. Deze regel is cruciaal, omdat zij de praktische toepasbaarheid van het besluit waarborgt. De tekstuele beschrijving kan immers onvolledig of ambigu zijn, terwijl de kaart een duidelijke, visuele weergave biedt van de werkelijke grenzen van de toegestane gebieden.
De kaart is opgenomen als bijlage bij het besluit en is dus onderdeel van de wettelijke regeling. De waarde van de kaart ligt in haar nauwkeurigheid en duidelijkheid. De gemeente heeft er bewust voor gekozen om de kaart als uiteindelijke beslissingsgrondslag te kiezen, omdat deze de complexiteit van de ruimtelijke indeling het best weergeeft. Dit is vooral belangrijk in gebieden zoals Nieuwvoorde, waar de groenstructuren een netwerk vormen van verbonden stroken, die niet eenvoudig in woorden te beschrijven zijn zonder dat er fouten kunnen ontstaan. De kaart toont niet alleen de locatie van de toegestane ruimten, maar ook de grenzen, de vorm en de relatie tot de omtrek. De gemeente heeft hiermee een evenwicht weten te vinden tussen juridische zekerheid en ruimtelijke realiteit.
De juridische prioriteit van de kaart is een belangrijk principe in de overheidsadministratie. Het stelt het bestuur in staat om wetgeving toe te passen op een manier die rekening houdt met de praktijk, zonder dat de wetgeving zelf telkens opnieuw hoeft te worden herzien. Het benadrukt dat de keuze voor een visuele weergave als beslissingsgrondslag een gevolg is van de complexiteit van ruimtelijke regels. De gemeente erkent dat het menselijk verstand het beste functioneert met visuele informatie, en dat een kaart daardoor betrouwbaarder en duidelijker is dan een woordomschrijving, zelfs als deze technisch nauwkeurig is.
In de praktijk betekent dit dat een hond bezitter die twijfelt of een bepaalde plek toegestaan is, niet op de tekstuele beschrijving moet vertrouwen, maar de kaart moet raadplegen. Als er een onduidelijkheid is, is de kaart de uiteindelijke autoriteit. Dit maakt het voor burgers, hondenbezitters en ook voor de gemeente zelf eenvoudiger om het beleid te toepassen. Het voorkomt juridische geschillen en verhoogt het vertrouwen in de rechtstaat. De kaart is dus niet alleen een hulpmiddel voor de burger, maar ook een gereedschap voor de gemeente zelf om haar eigen beleid consistent toe te passen.
De gemeente heeft deze keuze gemaakt op grond van haar bevoegdheid uit artikel 2.57 van de Algemene Plaatselijke Verordening. Deze bevoegdheid stelt het college in staat om maatregelen te nemen om het openbaar belang te dienen. Door de kaart juridisch bindend te maken, is het mogelijk gemaakt om een evenwicht te creëren tussen de belangen van de omwonenden, de hondenbezitters en het algemeen welzijn. De gemeente erkent dat de keuze voor een kaart als beslissingsgrondslag een evenwichtsbesluit is dat gebaseerd is op de praktische toepasbaarheid van het beleid.
Technische Kenmerken van de Groenstructuur in Nieuwvoorde
De technische kenmerken van de groenstructuur in en rond Nieuwvoorde zijn van fundamenteel belang voor het functioneren van de toegestane hondenlosloopgebieden. Deze kenmerken zijn niet willekeurig, maar zijn gebaseerd op een combinatie van natuurlijke en bouwkundige kenmerken die zorgen voor veiligheid, stabiliteit en duurzaamheid. De belangrijkste kenmerken zijn de aanwezigheid van waterlopen, groenstrookjes langs wegen, en het gebruik van natuurlijke afzonderingsmiddelen zoals hoge struiken, hekwerk of natuurlijke bebosting.
Eén van de belangrijkste technische kenmerken is het gebruik van waterlopen als natuurlijke scheidingsmiddelen. De aanwezigheid van een watergang langs de Huis te Landelaan, langs de Generaal Swartlaan en langs de Prinses Beatrixlaan speelt een cruciale rol in de indeling van de ruimte. Waterlopen fungeren niet alleen als visuele en ruimtelijke afzondering, maar bieden ook een fysieke barrière voor honden die uit de toegestane ruimte willen ontsnappen. Bovendien hebben waterlopen een positieve invloed op het microklimaat, verlagen de geluidsdichtheid en bevorderen biodiversiteit. In de beschikbare bronnen wordt expliciet vermeld dat de groenstrook langs de Huis te Landelaan tussen de Generaal Spoorlaan en de ingang naar het zwembad De Put, evenals de strook langs de Generaal Swartlaan tot aan de watergang, zijn aangewezen als toegestane ruimte. Dit wijst erop dat de diepte en breedte van het waterlopen voldoende zijn om een effectieve scheidingsfunctie te vervullen.
Een tweede belangrijk technisch kenmerk is de aanwezigheid van groenstrookjes langs wegen, met name langs de middenbermen van wegen. De rechterstrook van de middenberm van de Prinses Beatrixlaan tussen de Van Vredenburchweg en de Generaal Spoorlaan is uitdrukkelijk aangewezen als toegestane ruimte. Dit type structuur biedt een stabiele, fysieke afzondering tussen het verkeer en het gebied waar honden kunnen lopen. De middenberm fungeert als een natuurlijke buffer die het risico op ongevallen vermindert en een gevoel van veiligheid en afgeschermde ruimte biedt. De breedte van deze strook is voldoende om te voorkomen dat honden ongeoorloofd in het verkeer terechtkomen. Bovendien vermindert de groene kleur en het bladerdak de zichtbaarheid van het verkeer, wat de sfeer in het gebied gunstig beïnvloedt.
Een derde technisch kenmerk is het gebruik van natuurlijke afzonderingsmiddelen zoals hoge struiken, hekwerk of bebosting langs de randen van de groenruimten. In de omschrijving wordt vermeld dat de groenstrook langs de Huis te Landelaan tussen de Generaal Spoorlaan en de ingang naar het zwembad De Put, evenals de strook langs de Generaal Swartlaan, zijn aangewezen. Hoewel de exacte hoogte van de bebosting of het hekwerk niet is opgenomen in de beschikking, is het aannemelijk dat deze voldoende zijn om de ruimte af te schermen. Deze middelen zorgen ervoor dat de ruimte fysiek afzonderd is van de bebouwde omgeving, wat de veiligheid voor de hond, de eigenaar en andere gebruikers verhoogt.
De technische kenmerken zijn geïntegreerd in het algemene ontwerp van de woonwijk. Het is duidelijk dat de groenstructuur niet alleen functioneel is, maar ook esthetisch belangrijk is. De combinatie van waterlopen, groenstrookjes langs wegen en natuurlijke afzonderingen vormt een netwerk dat zowel de veiligheid als de leefbaarheid van de woonwijk verhoogt. Deze kenmerken zijn gebaseerd op een grondige ruimtelijke analyse en voldoen aan de eisen van duurzaamheid en duurzame ontwikkeling.
Beheer van Open Ruimte en Evenwicht van Gebruik
Het beheer van open ruimte in de gemeente Rijswijk, met name in het gebied van Nieuwvoorde, is gebaseerd op een evenwichtsbenadering tussen de vele functies die deze ruimten vervullen. De gemeente erkent dat groenruimte multifunctioneel is en dient te dienen voor recreatie, natuurbeheer, ecologie, evenementen en – in dit geval – hondenlosloop. Dit evenwicht moet continu worden afgestemd om conflicten tussen gebruikers te voorkomen en de duurzaamheid van het groenbeleid te waarborgen. De keuze voor het toestaan van hondenlosloop op bepaalde locaties is dus geen uitsluitend dierenrechtelijk besluit, maar een onderdeel van een bredere strategie voor het beheer van open ruimte.
De gemeente streeft ernaar dat het gebruik van de ruimten ten behoeve van hondenlosloop in evenwicht is met de overige functies van de gebieden. Dit betekent dat er geen voorrang is gegeven aan één soort gebruik, maar dat alle belangen worden meegewogen. De keuze om bepaalde ruimten als toegestaan voor honden te markeren, is gebaseerd op een analyse van de frequentie van gebruik, de fysieke kenmerken en de afstand tot woningen en voetpaden. De gemeente wil voorkomen dat er sprake is van ongeoorloofd gedrag, zoals het achterlaten van afval of schade aan de natuur, en dat er onenigheden ontstaan tussen bewoners.
De gemeente hanteert een beleid waarbij de groenruimte actief wordt beheerd op een manier die rekening houdt met de vele eisen. Dit omvat het regelmatig onderhoud van wegen en paden, het verwijderen van afval en het beheren van de natuur. De gemeente erkent dat het gebruik van de ruimten voor hondenlosloop een belangrijk onderdeel is van het algemeen welzijn, maar dat dit niet ten koste mag gaan van andere doelstellingen zoals natuurbehoud of rust.