Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) is een specifiek educatief programma dat gericht is op jonge kinderen, met name op de ontwikkeling van kinderen in de leeftijd van 2,5 tot en met 6 jaar. Het doel van VVE is om kinderen extra ondersteuning te bieden in de voorbereiding op de basisschool, met een sterke focus op de taalontwikkeling, motoriek en sociaal-emotionele groei. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van het VVE-programma in kinderdagverblijven, inclusief de doelgroep, inhoud, kosten, verwachtingen aan ouders en hoe VVE wordt georganiseerd in samenwerking met kinderopvanginstellingen en de gemeente.
Wat is voor- en vroegschoolse educatie (VVE)?
Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) is een onderdeel van de voorschoolse opvang en wordt aangeboden in kinderdagverblijven voor kinderen die extra ondersteuning nodig hebben bij de voorbereiding op het basisonderwijs. VVE richt zich op het stimuleren van de ontwikkeling op verschillende gebieden, waaronder taal, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele groei. Dit programma is ontworpen om kinderen te voorzien van een stevige basis die hen helpt bij een reusachtige start in het basisonderwijs.
Het programma wordt meestal uitgevoerd in een rijke speel- en leeromgeving waar kinderen op speelse manier leren en ontdekken. Door middel van thema’s en gestructureerde activiteiten wordt de taalontwikkeling gestimuleerd en wordt het kind ondersteund in zijn of haar spelgedrag, waardoor het leren van nieuwe woorden en begrippen op een natuurlijke manier gebeurt.
Het VVE-programma is niet alleen gericht op kinderen die in een doelgroep vallen, zoals kinderen met mogelijke ontwikkelingsachterstanden of kinderen uit een kwetsbare sociale context. Omdat de voorschoolse educatie meestal wordt aangeboden in groepen met ook kinderen die niet in de doelgroep vallen, kan dit positief effect hebben op de sociale interactie en leeromgeving voor alle kinderen.
Doelgroep van VVE in kinderdagverblijven
De doelgroep voor VVE bestaat uit kinderen van 2,5 tot 6 jaar die extra ondersteuning nodig hebben om een goede start te maken in het basisonderwijs. Deze ondersteuning wordt vooral gericht op de taalontwikkeling, maar ook op het leren luisteren, bewegen, samenwerken en het omgaan met anderen.
Een VVE-indicatie wordt vaak gegeven door het consultatiebureau, waarin de jeugdarts en pedagogisch medewerkers vaststellen dat een kind extra ondersteuning kan gebruiken. Deze indicatie is een aanwijzing dat het kind van een VVE-programma kan profiteren. Kinderen die een indicatie hebben gekregen, kunnen dan aangemeld worden voor een VVE-gecertificeerd kinderdagverblijf binnen de gemeente waar ze wonen.
Inhoud en structuur van het VVE-programma
Het VVE-programma is meestal gestructureerd en samenhangend, met een duidelijke focus op de ontwikkeling van jonge kinderen. Het programma wordt vaak uitgevoerd in een rijke speel- en leeromgeving, waar kinderen op speelse manier leren. De activiteiten zijn vaak thematisch georiënteerd en zijn bedoeld om kinderen uit te dagen en te stimuleren. Zo leren kinderen in een speelse context nieuwe woorden, begrippen, bewegingen en sociale vaardigheden.
In de VVE-activiteiten wordt bijvoorbeeld aandacht besteed aan: - Taalontwikkeling: activiteiten waarin kinderen leren luisteren, woorden leren en verhalen maken. - Motoriek: activiteiten die beweging stimuleren, zoals klimmen, lopen, duwen en draaien. - Sociaal-emotionele ontwikkeling: activiteiten waarin kinderen leren met anderen omgaan, samenwerken en emoties beheren. - Rekenen en denken: activiteiten die het logische en analytische denken stimuleren, zoals tellen, patronen herkennen en ordenen.
Het VVE-programma is vaak gestructureerd om de ontwikkeling van elk kind te volgen en eventuele aandachtspunten snel in beeld te brengen. Daarom wordt vaak gewerkt met een kindvolgsysteem zoals KIJK! of een vergelijkbaar systeem. Dit helpt om de groei van kinderen in kaart te brengen en eventuele handelingsplannen op te stellen.
De rol van ouders in het VVE-programma
VVE heeft het meeste effect als zowel in de opvang als thuis de ontwikkeling van het kind wordt gestimuleerd. Ouders worden daarom actief betrokken bij het VVE-programma. Regelmatige gesprekken en updates zorgen ervoor dat ouders volledig op de hoogte zijn van de voortgang van hun kind. De pedagogisch medewerkers betrekken ouders bij het VVE-programma van hun kind en geven suggesties voor activiteiten die thuis ook kunnen worden uitgevoerd.
Ouders worden ook verwacht om actief te participeren in de activiteiten die door de kinderopvang worden georganiseerd. Daarnaast is het belangrijk dat kinderen daadwerkelijk 16 uur per week aan het VVE-programma deelnemen. Deze duur is verdeeld over 4 of 5 dagdelen en moet minimaal 3 dagdelen zijn. De kinderdagverblijven bepalen zelf hoe ze deze 16 uur per week het beste kunnen aanbieden, bijvoorbeeld in de vorm van 4 keer 4 uur of een andere verdeling.
Na aanmelding bij een VVE-gecertificeerd kinderdagverblijf tekent het gezin een overeenkomst VVE ouders-kinderopvang. Deze overeenkomst bepaalt de wederzijdse verplichtingen, zoals het aanbod van de kinderopvang en de verwachtingen aan de ouders.
Kosten en financiële bijdrage
Het VVE-programma wordt in grote mate gesubsidieerd door de gemeente. Voor kinderen die in een doelgroep vallen, is het programma vaak vrijwel volledig gefinancierd door overheidssteun. De kinderopvanginstellingen ontvangen subsidie van de gemeente en passen een eigen bijdrage aan ouders toe. Deze bijdrage is afhankelijk van het inkomen van het gezin.
In sommige gevallen is er ook sprake van een kinderopvangtoeslag van de Belastingdienst, waarmee ouders een deel van de kosten kunnen vergoeden. Deze toeslag kan worden aangevraagd via de Belastingdienst en is afhankelijk van het inkomen van het gezin. De kinderopvanginstellingen helpen ouders bij het berekenen van de netto kosten en geven advies over de aanvraagprocedure.
Samenwerking tussen kinderopvanginstellingen, scholen en de gemeente
Het VVE-programma wordt vaak uitgevoerd in samenwerking tussen kinderopvanginstellingen, basisscholen en de gemeente. Deze samenwerking zorgt ervoor dat kinderen een doorlopende leer- en ontwikkelingslijn hebben van voor- naar vroegschool. Dit betekent dat er een goede aansluiting is tussen de activiteiten in de kinderopvang en de leerdoelen van de basisschool.
Bijvoorbeeld, bij een warme overdracht vindt er een drie-in-een gesprek plaats tussen ouders, kinderopvang en leerkracht van groep 1. Tijdens dit gesprek worden de ontwikkelingen van het kind besproken en worden eventuele aandachtspunten gedeeld. Dit helpt om ervoor te zorgen dat het kind een vlotte overgang maakt naar het basisonderwijs.
De warme overdracht is beschreven in de uniforme overdrachtsafspraken van gemeente Valkenswaard, die als richtlijn kan dienen voor andere gemeenten.
VVE in pedagogisch beleidsplan
In het pedagogisch beleidsplan van een kinderopvanginstelling moet een apart onderdeel worden opgenomen over voorschoolse educatie. Dit onderdeel bevat uitleg over hoe de instelling werkt aan het vormgeven van het voorschoolse educatieve aanbod en hoe de ontwikkeling van jonge kinderen wordt gestimuleerd. Het beleidsplan moet ook beschrijven hoe de instelling samenwerkt met ouders en hoe de ruimte voor voorschoolse educatie is ingericht.
In het beleidsplan wordt ook aandacht besteed aan het volgen van de ontwikkeling van kinderen en het aanpassen van het aanbod aan VVE. Daarnaast wordt uitgelegd hoe de instelling een doorlopende leer- en ontwikkelingslijn vormgeeft van voor- naar vroegschool.
Voorbeelden van VVE-gecertificeerde kinderdagverblijven
In de gemeente Twenterand zijn diverse kinderdagverblijven gecertificeerd om VVE aan te bieden. Enkele voorbeelden zijn: - Humankind - regio West Twente (voorheen de Cirkel) - Kindcentrum De Klimboom - Kinderopvang De Giraffe - Kinderopvang De Hooiberg - Kinderopvang Fantaziehuis De Speelweide
Deze kinderopvanginstellingen bieden VVE aan gedurende 40 weken per jaar en werken met een erkend VVE-programma dat gericht is op de ontwikkelingsdomeinen taal, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele groei. De kinderopvanginstellingen werken ook met een kindvolgsysteem om de groei van kinderen te volgen en eventuele aandachtspunten snel in beeld te brengen.
Juridische en regelgevende kaders van VVE
Het VVE-programma wordt juridisch onderbouwd door diverse regelingen en beleidsdocumenten. Zo zijn er regelingen op gemeentelijke en nationale niveau die het uitvoeren van VVE-programma’s mogelijk maken. In de regelingen wordt bijvoorbeeld aangegeven wat de doelgroep van VVE is, hoe de subsidie werkt en wat de verplichtingen zijn van kinderopvanginstellingen.
Een voorbeeld van een relevante regeling is de Regeling bekostiging VVE in de kinderopvang. Deze regeling is van kracht geweest van 1 september 2009 tot 21 april 2010 en bepaalde dat instellingen in kinderopvang subsidie konden ontvangen voor het uitvoeren van VVE-programma’s voor doelgroepkinderen. In deze regeling werden ook definities gegeven van termen zoals "kindercentrum", "dagopvang" en "groep".
Hoewel deze regeling niet langer van kracht is, kan het als historische referentie dienen om te begrijpen hoe VVE-programma’s juridisch zijn onderbouwd.
Conclusie
Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) is een belangrijk onderdeel van de voorschoolse opvang en helpt jonge kinderen een stevige basis te krijgen voor het basisonderwijs. Het programma richt zich op de ontwikkeling van kinderen in verschillende domeinen, zoals taal, motoriek en sociaal-emotionele groei. VVE wordt uitgevoerd in een rijke speel- en leeromgeving en wordt vaak aangeboden in groepen met kinderen die niet in de doelgroep vallen, waardoor er een positief effect is op de leeromgeving voor alle kinderen.
Ouders worden actief betrokken bij het VVE-programma, zowel door regelmatige gesprekken als door de verwachting dat ze actief meedoen aan de activiteiten. De kosten van het programma worden in grote mate gesubsidieerd door de gemeente, terwijl ouders een eigen bijdrage betalen, afhankelijk van hun inkomen. In sommige gevallen is er ook sprake van een kinderopvangtoeslag van de Belastingdienst.
VVE wordt uitgevoerd in samenwerking tussen kinderopvanginstellingen, scholen en de gemeente, wat zorgt voor een doorlopende leer- en ontwikkelingslijn van voor- naar vroegschool. In het pedagogisch beleidsplan van een kinderopvanginstelling moet een apart onderdeel worden opgenomen over voorschoolse educatie, waarin wordt uitgelegd hoe het programma is ingericht en hoe ouders worden betrokken.
In de gemeente Twenterand zijn diverse kinderopvanginstellingen gecertificeerd om VVE aan te bieden, en werken ze met erkende VVE-programma’s en kindvolgsystemen. Deze instellingen werken ook samen met ouders en scholen om ervoor te zorgen dat kinderen een goede start maken in het basisonderwijs.
Voor ouders en professionals is het begrijpen van het VVE-programma belangrijk om ervoor te zorgen dat kinderen de maximale voordelen ervan kunnen ondervinden. VVE is een krachtige tool om kinderen een stevige basis te geven voor hun schoolloopbaan en hun toekomstige ontwikkeling.