Verenigingen van Eigenaren (VvE’s) spelen een steeds belangrijkere rol in de Nederlandse maatschappij. Niet alleen als juridische entiteiten die de wijkgezondheid en de veiligheid van de bewoners in kaart brengen, maar ook als actoren in het openbare domein. In dit artikel bekijken we de rol van VvE’s binnen het publiek, met name qua verduurzaming, kinderopvang en financieringsmogelijkheden. Binnen dit kader worden ook relevante organisaties en initiatieven belicht, zoals Stichting VvE Belang, subsidieprogramma’s en de samenwerking tussen VvE’s en overheden.
Inleiding
VvE’s zijn juridisch autonome organisaties die verantwoordelijk zijn voor de onderhouds- en beheersaangelegenheden van woonruimtes in een woningcorporatie of een woonwijk. Het publieke belang van deze organisaties ligt vooral in het feit dat zij de wijk in stand houden, de woningwaarde bewaken en zorgen voor veiligheid en gezondheid. In recente jaren is er echter ook aandacht geweest voor de rol van VvE’s in bredere maatschappelijke kwesties, zoals de verduurzaming van woningcorporaties en de beschikbaarheid van kinderopvang en vroegschoolse voorzieningen.
Deze artikelen en initiatieven tonen aan dat VvE’s niet alleen bestuurders en verantwoordelijken zijn, maar ook partners in het openbare domein. In dit artikel bekijken we hoe VvE’s in het publiek functioneren en welke maatregelen en beleidslijnen hen ondersteunen bij deze functie.
VvE’s en verduurzaming
De verduurzaming van woningcorporaties is in recente jaren een belangrijk onderwerp geworden. Het kabinet heeft er een versnellingsagenda opgestart, aangezien de huidige tempo’s onvoldoende zijn om binnen de klimaatdoelstellingen te blijven. De verduurzaming van VvE’s is echter niet zonder complicaties. De verduurzamingsopgave kan botsen met het garanderen van de bestaanszekerheid van bewoners. Er zijn ook rechtvaardigheidsdilemma’s bij het verdeling van kosten en voordelen tussen bewoners.
Om hier oplossingen voor te zoeken is er in 2022 een actieonderzoek gestart door het Instituut voor Publieke Waarden (IPW)-Klimaatwerk. Het onderzoek richtte zich op de vraag hoe het zogenaamde vangnet voor VvE-bewoners kan bijdragen aan zowel de verduurzaming als de bestaanszekerheid. Uit het onderzoek bleek dat duidelijke communicatie, betrokkenheid van bewoners en een gestructureerde aanpak essentieel zijn voor het voorkomen van bewonersproblematiek bij verduurzaming.
Een van de uitkomsten van het onderzoek is dat VvE’s een actieve rol moeten spelen in het creëren van een vangnet voor bewoners. Dit vangnet zou bijvoorbeeld bestaanszekerheid bieden bij verhuurverstoring of financiële lasten die door verduurzaming ontstaan. Het vangnet kan ook dienen als een platform voor betrokkenheid en transparantie bij verduurzamingsprojecten.
Financiële ondersteuning voor verduurzaming en laadinfrastructuur
Om VvE’s te ondersteunen bij de verduurzaming, zijn er subsidie- en financieringsmogelijkheden beschikbaar. De subsidie- en financieringsmogelijkheden zijn onder meer gericht op het plaatsen van laadpunten en het inwinnen van advies over verduurzaming. De overheid biedt een subsidie uit via de Subsidieregeling Verduurzaming voor Vereniging van Eigenaars (SVVE). Deze subsidie dekkt 75% van het adviesbedrag, met een maximum van €1.500,-. De regeling is verlengd tot en met 31 december 2027, en het totale budget voor deze subsidie ligt op €10.000.000,-. In het advies moet een prognose opgenomen worden over de verwachte laadbehoefte in de komende tien jaar, samen met informatie over brandveiligheid, kostenverdeling en aansluiting op de netaansluiting van de VvE.
Vanaf 1 januari 2024 is er bovendien subsidie beschikbaar voor het plaatsen van basislaadinfrastructuur. Deze regeling maakt het voor VvE’s mogelijk om laadpunten aan te leggen zonder directe financiële lasten op de bewoners. Dit is van belang gezien de toekomstige verplichting om elektrische voertuigen te ondersteunen en de transitie naar duurzame vervoersmiddelen.
Voor VvE’s die de kosten van laadinfrastructuur niet zelf kunnen dragen, zijn er ook financiële ondersteuningsopties. Deze omvatten bijvoorbeeld leningen of partnerships met energiebedrijven. In sommige gevallen kunnen ook maatschappelijk bedrijven of maatschappelijke investeringen een rol spelen in het financieren van verduurzamingsprojecten.
VvE’s en kinderopvang: een publieke taak
Een andere maatschappelijke taak die VvE’s kunnen ondersteunen is de organisatie van kinderopvang en vroegschoolse educatie (VVE). In het kader van de wet Ontwikkelingskansen door Kwaliteit en Educatie (wet OKE) zijn gemeenten verantwoordelijk voor het realiseren van een VVE-aanbod van goede kwaliteit. Deze verantwoordelijkheid omvat het zorgen voor een voldoend aantal plekken en het garanderen van een hoge kwaliteit.
VvE’s kunnen hierbij een rol spelen door samen te werken met de overheid en andere betrokken partijen, zoals onderwijsinstellingen en jeugdgezondheidszorg (JGZ). In de gemeente Goirle is bijvoorbeeld een VVE-werkgroep samengesteld die onder andere de gemeente, onderwijs, kinderopvang en JGZ vertegenwoordigt. In deze werkgroep worden beleidsvoornemens verder uitgewerkt. De resultaten en voortgang van de werkgroep worden geëvalueerd in de stuurgroep LEA.
Een voorwaarde voor een goed functionerend VVE-aanbod is een breed educatief programma. Dit programma is gericht op taal, rekenen, motorische en sociaal-emotionele ontwikkeling. Het doel is het voorkomen en bestrijden van ontwikkelingsachterstanden bij jonge kinderen. De uitvoering van een VVE-programma gebeurt op twee manieren. Allereerst wordt het programma ingezet in de reguliere peuterspeelzalen, waar het aan alle kinderen wordt aangeboden. Daarnaast volgen er kinderen uit een doelgroep, die het programma intensiever volgen, met minimaal 10 uur per week.
De samenwerking tussen VvE’s en kinderopvanginstellingen is van groot belang. Zo kan het VVE-programma worden afgestemd op de specifieke behoeften van de kinderen in een wijk. Binnen de VvE’s kan ook aandacht worden besteed aan de toegankelijkheid van de kinderopvang, zowel qua locatie als qua prijs. De PO-Raad pleit bijvoorbeeld voor een maximum uurtarief zonder aanvullende bijdrage van ouders, om segregatie en kwaliteitsverschillen te voorkomen.
Rol van VvE Belang in het openbare domein
Stichting VvE Belang is een belangenorganisatie die zich richt op voorlichting en ondersteuning van VvE’s. De stichting biedt juridische en bouwkundige diensten aan, publiceert boeken en magazines en organiseert jaarlijks een VvE-beurs. De organisatie is sinds 1999 actief en heeft een bredere missie dan enkel juridisch en technisch ondersteunen. In 2021 organiseerde VvE Belang voor het eerst een digitale VvE-beurs, wat aantoont dat de organisatie zich aanpast aan de technologische ontwikkelingen.
Een van de kritieken op VvE Belang is dat het magazine meer reclame dan informatie bevat. Daarnaast is het feit dat voor diensten en informatie geregeld geld moet worden betaald en dat bij veranderingen in wetgeving nieuwe boeken moeten worden aangeschaft, soms een nadeel. Toch blijft VvE Belang een belangrijke speler in het openbare domein, vooral qua voorlichting en ondersteuning voor VvE’s.
Leden van VvE Belang krijgen onder meer kortingen op boeken over VvE’s en het VvE Magazine. Daarnaast kunnen leden viermaal per jaar het magazine thuis ontvangen en jaarlijks het congres bezoeken. Deze faciliteiten maken de organisatie toegankelijk voor een breed publiek van VvE-besturen en bewoners.
VvE’s en het openbaar domein: samenwerking en beleid
VvE’s zijn juridisch gezien verantwoordelijk voor hun eigen woningcorporatie of woonwijk. Maar in het openbare domein is er ook ruimte voor samenwerking met andere partijen. Zo kunnen VvE’s samenwerken met gemeenten, onderwijsinstellingen, kinderopvang, jeugdgezondheidszorg (JGZ) en andere sociale voorzieningen. Deze samenwerking is van groot belang voor het realiseren van een duurzame, gezonde en inkluitelijke wijk.
In de praktijk wordt dit vaak gedaan via werkgroepen of beleidsvoornemens. In de gemeente Goirle, bijvoorbeeld, is er een VVE-werkgroep samengesteld waarin meerdere partijen vertegenwoordigd zijn. Deze groep werkt aan beleidsvoornemens en evalueert de voortgang. Terugkoppeling gebeurt in de stuurgroep LEA, waarbij bijstellingen kunnen worden gedaan als nodig.
Een ander voorbeeld is de PO-Raad, die zich inzet voor toegankelijke kinderopvang en VVE. De PO-Raad pleit voor een arbeidsvrije kinderopvang, zodat ook kinderen van niet-werkende ouders toegang kunnen krijgen tot voorschoolse voorzieningen. Deze visie is van belang voor een inclusieve maatschappij, waarin ieder kind gelijke kansen krijgt.
De rol van VvE’s in het digitale tijdperk
Het digitale tijdperk heeft ook invloed op de rol van VvE’s. De stichting VvE Belang, bijvoorbeeld, heeft in 2021 voor het eerst een digitale VvE-beurs georganiseerd. Dit betekent dat VvE’s steeds meer gebruik maken van digitale tools en platforms om bewoners en betrokken partijen te informeren en te betrekken. Digitale platforms kunnen bijvoorbeeld gebruikt worden voor het delen van informatie over verduurzamingsprojecten, het organiseren van vergaderingen en het faciliteren van communicatie tussen bewoners en bestuur.
Binnen de VvE’s zelf zijn er ook kansen voor digitale innovatie, zoals het gebruik van software voor het beheer van het huishoudelijk reglement, het meerjarenonderhoudsplan (MJOP) en het bijhouden van financiële gegevens. Deze tools kunnen het bestuur ondersteunen bij het nemen van beslissingen en de transparantie verhogen.
Conclusie
VvE’s zijn niet alleen juridische entiteiten die verantwoordelijk zijn voor het beheer van woningcorporaties en woonwijken, maar ook actoren in het openbare domein. Zij spelen een rol bij verduurzaming, kinderopvang, samenwerking met overheden en het digitale tijdperk. Door subsidies en financieringsmogelijkheden te benutten en samen te werken met maatschappelijke instellingen, kunnen VvE’s een bijdrage leveren aan een duurzame en inkluitelijke maatschappij.
De rol van VvE’s is van groot belang, ook buiten hun eigen juridische verantwoordelijkheden. Het is essentieel dat VvE’s actief blijven betrokken bij maatschappelijke ontwikkelingen en samenwerkingen, zodat zij niet alleen de wijk in stand houden, maar ook een bijdrage leveren aan bredere maatschappelijke doelen.