Inleiding
In Nederland zijn er diverse regelgevingen en richtlijnen in werking die bepalen hoe kinderopvang en vroege kinderontwikkeling worden gestructureerd. Een van de centrale benaderingen in dit domein is het VVE-arrangement (voor- en vroegschoolse educatie), dat gericht is op kinderen van 2 tot 4 jaar. Het VVE-programma is ontworpen om de cognitieve, sociaal-emotionele, taal- en motorische ontwikkeling van jonge kinderen te stimuleren via gestructureerde activiteiten.
Deze artikelenbaseren zich op twee lokale regelgevingen: de nadere regels voor VVE-arrangementen uit Enschede en de nadere regels subsidie voor voorschoolse voorziening met VVE uit Rotterdam. Beide regelingen vormen een kader voor de implementatie en subsidering van VVE-programma’s en leggen nadere voorwaarden vast voor houders van kinderopvanglocaties die deze programma’s aanbieden.
Deze publicatie biedt een overzicht van de juridische en pedagogische kaders die de VVE-arrangementen onderbouwen, richtlijnen voor de duur en uitvoering van deze programma’s, en de rol van de betrokken partijen, zoals ouders, houders en toezichthouders. Bovendien wordt ingegaan op de subsidievoorwaarden, de rol van het Landelijk Register Kinderopvang en Peuterspeelzalen (LRKP), en de belangrijkheid van continuïteit in het VVE-traject.
Juridische Kaders van VVE-arrangementen
Definities en Begripsbepalingen
De juridische kaders van VVE-arrangementen zijn duidelijk gedefinieerd in de regelingen van zowel Enschede als Rotterdam. In de regeling van Enschede wordt duidelijk uitgelegd wat onder VVE wordt verstaan: het is een vorm van opvang voor kinderen van 2 en 3 jaar waarin op een gestructureerde en samenhangende manier activiteiten worden aangeboden om de ontwikkeling van kinderen te stimuleren in de domeinen van rekenen/ordenen, taal, motoriek en sociaal-emotionele vaardigheden.
Bij deze definities wordt ook rekening gehouden met het Landelijk Register Kinderopvang en Peuterspeelzalen (LRKP), een centraal register waarin kinderopvangvoorzieningen en peuterspeelzalen zijn opgenomen. Houders van kinderopvanglocaties zijn verplicht om hun locaties in het LRKP te registreren, en deze locaties moeten voldoen aan de eisen van de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen (Wko) en aan de voorwaarden van het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie.
In de Rotterdamse regeling is de nadere regelgeving voor subsidievoorziening met VVE duidelijk uitgelegd. Daarbij is een verschil gemaakt tussen de "basisvoorziening regulier" en de "basisvoorziening VVE". De basisvoorziening regulier is gericht op kinderen vanaf 2 jaar tot het moment van uitstromen naar de basisschool, terwijl de basisvoorziening VVE specifiek gericht is op de ontwikkeling van jonge kinderen via een gestructureerd educatief programma.
Subsidievoorwaarden
VVE-arrangementen zijn meestal subsidiegroene activiteiten. De subsidievoorwaarden zijn onder andere afhankelijk van het aanwezigheidspercentage van kinderen in de VVE-groep. Dit percentage wordt bepaald aan de hand van de tellingen van twee telweken per jaar. De houder moet deze tellingen vastleggen op presentielijsten, die worden ondertekend door de pedagogisch medewerker en een bevoegde vertegenwoordiger van het bestuur.
Het aanwezigheidspercentage speelt een rol bij het bepalen van het subsidiebedrag. In de regeling van Rotterdam wordt duidelijk uitgelegd dat een eventuele afname in het aantal aanwezige kinderen in het kader van een harmonisatie van kinderopvangregelingen niet leidt tot een lagere subsidie in 2016, zolang de verantwoording conform de vereisten is ingediend. Dit is een voorbeeld van hoe regelingen worden afgestemd op de praktijkrealiteiten en eventuele onzekerheden.
Pedagogische Kaders van VVE-arrangementen
Doelstellingen en Programma's
Het centrale doel van VVE-arrangementen is de vroege kinderontwikkeling te stimuleren. De activiteiten zijn gericht op vier belangrijke ontwikkelingsdomeinen: rekenen/ordenen, taal, motoriek en sociaal-emotionele vaardigheden. Deze programma's zijn ontworpen om op een gestructureerde manier te werken aan de ontwikkeling van jonge kinderen, met een nadruk op continuïteit en samenhang.
In de regeling van Enschede wordt benadrukt dat het uiterst belangrijk is dat de verblijfsduur in het programma vier jaar omvat. Dit betekent dat het VVE-traject zowel in de voorschoolse periode als in de vroegste jaren van het primair onderwijs moet doorgaan. Programma's zijn ontwikkeld die doorgaan vanuit het kinderdagverblijf tot en met groep 2 van het basisonderwijs. Deze doorlopende structuur zorgt voor een coherente educatieve ontwikkeling van het kind.
Instroom en Uitvoering
De instroom van kinderen in een VVE-arrangement is een belangrijk onderdeel van de uitvoering. In de Enschede-regeling wordt uitgelegd dat de houder bij de opname van het kind in het VVE-arrangement schriftelijk afspraken maakt met de ouders. Deze afspraken omvatten de minimale verblijfsduur en eventueel een overdracht van gegevens over het kind aan de gekozen basisschool. Ouders worden geadviseerd om een school te kiezen binnen een Integraal Kindcentrum waar de houder onderdeel van uitmaakt, om de doorlopende samenwerking te faciliteren.
De minimale verblijfsduur hangt af van de leeftijd van het kind bij instroom. Als een kind bij instroom al drie jaar oud is, dan geldt als minimale verblijfsduur de periode tussen instroom en het bereiken van vier jaar. De gemeente Enschede verwacht dat houders actief bijdragen aan het uitvoeren van wat in het ouderbeleidsplan of werkplan is beschreven. Dit betekent dat VVE-arrangementen niet alleen gericht zijn op individuele kinderen, maar ook op het algemene beleid rond kinderopvang en educatie.
Rol van Houders en Toezichthouders
Verantwoordelijkheden van Houders
De houders van VVE-arrangementen hebben duidelijke verantwoordelijkheden. Enerzijds moeten zij zorgen voor een kwaliteitsvolle opvang en educatie, anderzijds moeten zij voldoen aan juridische en administratieve voorwaarden. In de Rotterdamse regeling wordt bijvoorbeeld benadrukt dat de verantwoording van de subsidie een belangrijk onderdeel is van de uitvoering. Houders moeten de verantwoording indienen en deze conform de vereisten moeten zijn.
Daarnaast moeten houders rekening houden met het aanwezigheidspercentage van kinderen in de VVE-groep. Het aanwezigheidspercentage wordt berekend aan de hand van twee telweken per jaar. Dit percentage speelt een rol bij de bepaling van het subsidiebedrag. Houders moeten deze tellingen vastleggen en deze documenteren in presentielijsten. Deze lijsten worden ondertekend door de pedagogisch medewerker van de groep en een bevoegde vertegenwoordiger van het bestuur.
Toezicht en Handhaving
Het toezicht op VVE-arrangementen is een belangrijk aspect van de regelgeving. In de Enschede-regeling wordt uitgelegd dat het toezicht op en de handhaving van de kwaliteit van de opvang is gebaseerd op de Wko. De toezichthouder inspecteert de opvang en stelt een inspectierapport op. De handhaving verloopt via de Beleidsregels handhaving Wko, die zijn vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders in juni 2015.
In de Rotterdamse regeling wordt benadrukt dat de invoering van de harmonisatie van kinderopvangregelingen kan leiden tot tijdelijke veranderingen in de deelname aan VVE-programma's. Voor de houder die is gestart met de harmonisatie in 2016 en die de verantwoording conform de vereisten heeft ingediend, zal de subsidie voor de uitvoering van voorschoolse voorzieningen met VVE voor het kalenderjaar 2016 niet lager worden vastgesteld, zelfs als het aantal bereikte peuters lager is dan geprognosticeerd.
Hardheidsclausules en Uitzonderingen
Beide regelingen bevatten hardheidsclausules die het college bevoegd stellen om in bijzondere gevallen van hardheid van de regeling af te wijken. Dit betekent dat de regels niet absoluut zijn, maar dat er ruimte is voor flexibiliteit bij het vaststellen van subsidievoorwaarden of toezichtmaatregelen. Deze clausules zijn bedoeld om te zorgen voor rechtvaardigheid en passendheid van regelgeving in complexe situaties.
Subsidiebeleid en Financiële Kaders
Subsidieberekening
De subsidieberekening voor VVE-arrangementen is een belangrijk aspect van de regelgeving. In de Rotterdamse regeling wordt uitgelegd dat het verschil tussen twee berekende subsidiebedragen de basis vormt voor het debiteurenbedrag. Houders en gemeenten treden in overleg over de verdeling van dit bedrag. Deze aanpak is bedoeld om onzekerheden in de subsidieberekening te verminderen en de praktijkrealiteiten te ondersteunen.
Pilotfase en Onzekerheid
De invoering van harmonisatie van kinderopvangregelingen in 2016 heeft geleid tot een pilotfase waarin subsidies voor VVE-arrangementen werden afgestemd op de praktijk. De verwachting is dat de afname in deelname tijdelijk is. Voor de houder die is gestart met de harmonisatie in 2016 en die de verantwoording conform de vereisten heeft ingediend, zal de subsidie voor 2016 niet lager worden vastgesteld dan geprognosticeerd. Deze aanpak helpt om onzekerheden in de praktijk te verkleinen.
Conclusie
De regelgevingen rond VVE-arrangementen in Enschede en Rotterdam vormen een duidelijke kader voor de uitvoering, subsidie en toezicht op voor- en vroegschoolse educatie. Deze programma’s zijn gericht op de vroege kinderontwikkeling in vier belangrijke domeinen en vereisen een gestructureerde aanpak met betrokken houders, ouders en toezichthouders. De subsidievoorwaarden en de rol van het Landelijk Register Kinderopvang en Peuterspeelzalen zijn essentiële onderdelen van deze regelingen.
De duur van de VVE-programma’s is een belangrijk aspect, met een minimum van één jaar of tot vier jaar, afhankelijk van de leeftijd bij instroom. De continuïteit van het VVE-traject in het primair onderwijs is uitdrukkelijk gewenst, met programma’s die doorgaan tot en met groep 2 van het basisonderwijs. De houders zijn verantwoordelijk voor het vastleggen van afspraken met ouders en de overdracht van gegevens aan de gekozen basisschool.
Toezicht en handhaving zijn gebaseerd op de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen, met inspecties en verantwoordingen die een essentieel onderdeel vormen van het kwaliteitsbeleid. De hardheidsclausules en uitzonderingen bieden ruimte voor flexibiliteit bij het vaststellen van subsidies en toezichtmaatregelen.
Deze regelingen tonen aan hoe lokale overheden samenwerken met kinderopvanghouders om een kwaliteitsvolle opvang en educatie te garanderen voor jonge kinderen in Nederland.