De Westelijke Mijnstreek biedt een reeks maatwerkvoorzieningen gericht op het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie voor inwoners met beperkingen, psychische of psychosociale problemen. Deze voorzieningen zijn ontworpen om individuele behoeften te ondersteunen binnen een wettelijk kader dat in lijn is met de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015). In dit artikel worden de centrale beleidslijnen, voorwaarden, en praktische toepassingen van deze maatwerkvoorzieningen besproken, gericht op potentiële woningzoekenden, investeerders en professionals in de bouw- en woningbouwsector.
Inleiding
Maatwerkvoorzieningen zijn een essentieel onderdeel van het beleid van de gemeente Westelijke Mijnstreek om inwoners met beperkingen of psychosociale problemen in staat te stellen om zelfredzaam en deels deel te nemen aan de maatschappij. Deze voorzieningen zijn niet standaard of uniform, maar worden afgestemd op de specifieke situatie van de persoon. De gemeente richt zich op het behoud en de ontwikkeling van zelfredzaamheid en participatie, waarbij het accent ligt op persoonlijke mogelijkheden en het vermogen tot eigen oplossing van problemen.
De wettelijke basis voor deze maatwerkvoorzieningen is gevonden in de Wmo 2015 en de daarop voortbouwende gemeentelijke verordening. Daarnaast worden maatwerkvoorzieningen vaak aangevuld door regelingen op basis van andere wetten, zoals vervoersvoorzieningen en aanpassingen in woningen of gemeenschappelijke ruimtes. In dit artikel worden de belangrijkste aspecten van het beleid en de praktijk van maatwerkvoorzieningen in de Westelijke Mijnstreek besproken, met een focus op de voornaamste voorwaarden, toegang, en toepassingen.
Centrale beleidslijnen en doelen
Het beleid van de gemeente Westelijke Mijnstreek richt zich op het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie bij inwoners met beperkingen of psychosociale problemen. Deze doelen zijn centraal in de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015), die stelt dat een persoon in aanmerking komt voor maatschappelijke ondersteuning als hij of zij niet voldoende zelfredzaam is of in staat tot participatie vanwege een beperking of chronische psychische problemen.
Zelfredzaamheid wordt gedefinieerd als het vermogen om zelfstandig het leven te leiden en eigen problemen op te lossen. Dit omvat het uitvoeren van noodzakelijke dagelijkse levensverrichtingen en het voeren van een gestructureerd huishouden. Participatie verwijst naar het vermogen om actief deel te nemen aan de maatschappij, bijvoorbeeld via werk, sociale activiteiten, of het onderhouden van een woning.
Het beleid van de gemeente benadrukt het belang van persoonlijke verantwoordelijkheid en het gebruik van eigen krachten, mantelzorg of het sociale netwerk. Voor maatwerkvoorzieningen wordt uitgegaan van de situatie van de persoon voordat hij of zij getroffen werd door beperkingen, evenals de situatie van personen in vergelijkbare omstandigheden en leeftijdscategorie zonder beperkingen. Dit betekent dat maatwerkvoorzieningen niet totaal zijn gericht op het wegnemen van belemmeringen, maar erop gericht om de persoon zo ver mogelijk te brengen in termen van zelfredzaamheid en participatie, binnen de realistische mogelijkheden.
Voorwaarden voor toegang tot maatwerkvoorzieningen
Toegang tot maatwerkvoorzieningen is afhankelijk van een aantal voorwaarden die in de gemeentelijke verordening zijn vastgelegd. Deze voorwaarden zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat de hulp die wordt verleend, op maat is gemaakt en effectief is in het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie.
Eigen kracht en vermijdbaarheid
Een kernbeginsel bij maatwerkvoorzieningen is de nadruk op eigen kracht. De gemeente verwacht dat inwoners, of met hun netwerk, oplossingen zoeken voor belemmeringen. De noodzaak voor maatwerkvoorzieningen is alleen aanvaardbaar als de hulpvraag niet voorzienbaar was of als het redelijkerwijs niet mogelijk was om de belemmering te vermijden. Dit betekent dat de gemeente van een inwoner verwacht dat hij of zij maatregelen neemt om belemmeringen te omzeilen.
Een voorbeeld hiervan is wanneer een inwoner overweegt om te verhuizen naar een nieuwe woning. In dat geval moet hij of zij rekening houden met de huidige gezondheidssituatie, zodat de woning geschikt is voor de persoon. Als iemand bijvoorbeeld jarenlang op een wachtlijst voor een appartement of serviceflat staat en bij verhuizing een maatwerkvoorziening nodig heeft, had de gemeente kunnen verwachten dat deze verhuizing voorzienbaar was en dat er maatregelen waren genomen om de hulpvraag te voorkomen.
Toegangsprocedure
De toegang tot maatwerkvoorzieningen verloopt via een zorgvuldige toegangsprocedure. Hierin wordt onderzocht wat de inwoner op eigen kracht, met mantelzorg of met het sociale netwerk kan doen om zijn of haar zelfredzaamheid en participatie te handhaven of verbeteren. Deze procedure is bedoeld om de hulpvraag en de gewenste resultaten duidelijk te maken.
Het beleid benadrukt dat de inwoner centraal staat. De gemeente streeft naar een maatschappelijke ondersteuning die gericht is op de inwoner en zijn of haar plek in de samenleving. Dit maakt maatwerk een van de kernprincipes van het beleid. De toegangsprocedure is dus een essentieel onderdeel van het maatwerkbeleid, waarbij zowel de persoonlijke situatie als de mogelijkheden voor ondersteuning worden beoordeeld.
Praktische toepassingen van maatwerkvoorzieningen
Maatwerkvoorzieningen kunnen op verschillende manieren worden toegepast, afhankelijk van de behoeften en situatie van de inwoner. Deze voorzieningen kunnen gericht zijn op huishoudelijke ondersteuning, vervoer, woningaansluiting of andere vormen van maatschappelijke ondersteuning. Hieronder worden enkele voorbeelden besproken.
Huishoudelijke ondersteuning
Een maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning betreft het gedeeltelijk of volledig overnemen van huishoudelijke activiteiten. Deze voorziening is bedoeld om de inwoner in staat te stellen om zijn of haar woning in een redelijke staat van reinheid en orde te houden. Het streven is dat de woning zodanig schoon is dat het niet vervuilt en een algemeen aanvaard basisniveau van schoon houden wordt gerealiseerd.
Een belangrijk aspect van deze voorziening is dat de inwoner niet verwacht wordt om alle huishoudelijke taken zelf te kunnen uitvoeren. De maatwerkvoorziening is gericht op het behoud van een minimumniveau van zelfredzaamheid, maar niet op het volledig wegnemen van alle belemmeringen. Dit betekent dat er soms belemmeringen blijven, en dat de inwoner zich enige beperkingen moet kunnen getroosten.
Vervoersvoorzieningen
Vervoersvoorzieningen zijn een belangrijk onderdeel van maatwerkvoorzieningen, met name voor inwoners met beperkingen die moeite hebben met het zelfstandig vervoer. In de Westelijke Mijnstreek is het collectief vervoer geregeld via de Omnibuzz, een open systeem dat iedereen in het vervoersgebied kan gebruiken. Het vervoer is van deur tot deur, op bestelling, en kan worden uitgevoerd met (rolstoel-)taxibusjes of gewone taxi's.
Cliënten met een CVV (collectief vraagafhankelijk vervoer) pas van de gemeente reizen binnen een straal van ongeveer 15 á 20 kilometer (5 ov-zones) tegen een gereduceerd tarief. Per jaar kunnen maximaal 750 zones (1500 kilometer) worden afgelegd tegen het gereduceerde Wmo-tarief. Dit is een belangrijke ondersteuning voor inwoners die moeite hebben met het zelfstandig vervoer, bijvoorbeeld vanwege een fysieke of mentale beperking.
Daarnaast zijn er ook andere vervoersregelingen die voorrang hebben op de Wmo. Denk hierbij aan het Valys-systeem voor bovenregionaal vervoer vanaf 5 zones, vervoer in verband met werk of vrijwilligerswerk, en vervoer voor Wlz-instellingsbewoners. Deze regelingen zijn bedoeld om inwoners met beperkingen in staat te stellen om actief deel te nemen aan de maatschappij, bijvoorbeeld via werk of sociale activiteiten.
Aanpassingen in woningen
Aanpassingen in woningen zijn een andere vorm van maatwerkvoorzieningen, met name voor inwoners met fysieke beperkingen die moeite hebben met het gebruik van hun woning. In de gemeentelijke verordening zijn regels opgenomen over aanpassingen in gemeenschappelijke ruimtes, zoals automatische deuropeners, hellingbanen en tweede trapleuningen. Deze aanpassingen mogen nooit een belemmering vormen voor andere bewoners, wat betekent dat ze zorgvuldig moeten worden gepland en uitgevoerd.
Daarnaast zijn er ook regelingen voor mantelzorgwoningen. Deze woningen zijn bedoeld voor inwoners die door mantelzorgers worden verzorgd. De gemeente stelt in dit geval uit van de eigen verantwoordelijkheid van de inwoner voor het hebben van een woning. Dit kan bijvoorbeeld door het bouwen of huren van een woning die op het terrein nabij de woning van de mantelzorgers kan worden geplaatst. De uitgaven die de inwoner voor de mantelzorgwoning had, kunnen worden besteed aan huur, nutsvoorzieningen, verzekeringen, of aan een lening of hypotheek om de woning (deels) van te betalen.
De gemeente kan adviseren en ondersteunen bij het verkrijgen van de benodigde vergunningen op het gebied van de ruimtelijke ordening. Dit is een belangrijke rol, omdat het bouwen of huren van een mantelzorgwoning vaak ingewikkeld is en veel juridische en praktische aspecten met zich meebrengt.
Beleid en regelgeving
Het beleid van de gemeente Westelijke Mijnstreek is gebaseerd op de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) en de gemeentelijke verordening maatschappelijke ondersteuning. Deze regelgeving stelt dat maatschappelijke ondersteuning verleend kan worden aan inwoners die beperkingen ondervinden en daardoor niet voldoende zelfredzaam zijn of in staat tot participatie. De ondersteuning is gericht op het behoud en verbeteren van zelfredzaamheid en participatie, waarbij het accent ligt op persoonlijke mogelijkheden en het vermogen tot eigen oplossing van problemen.
De gemeentelijke verordening bevat ook regels over maatwerkvoorzieningen die niet binnen de Wmo vallen, zoals vervoersvoorzieningen, aanpassingen in woningen, en mantelzorgwoningen. Deze regels zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat de maatwerkvoorzieningen effectief zijn in het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie, en dat ze goed afgestemd zijn op de behoeften van de inwoner.
Een belangrijk aspect van het beleid is de nadruk op persoonlijke verantwoordelijkheid. De gemeente verwacht dat inwoners, of met hun netwerk, oplossingen zoeken voor belemmeringen. Dit betekent dat maatwerkvoorzieningen niet altijd totaal zijn gericht op het wegnemen van belemmeringen, maar erop gericht om de inwoner zo ver mogelijk te brengen in termen van zelfredzaamheid en participatie.
Conclusie
De gemeente Westelijke Mijnstreek biedt een uitgebreid beleid met betrekking tot maatwerkvoorzieningen, gericht op het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie bij inwoners met beperkingen of psychosociale problemen. Deze voorzieningen zijn ontworpen om individuele behoeften te ondersteunen binnen een wettelijk kader dat in lijn is met de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015). De kern van het beleid is de nadruk op persoonlijke verantwoordelijkheid, het gebruik van eigen krachten, en het behoud van een minimumniveau van zelfredzaamheid.
Maatwerkvoorzieningen zijn niet standaard, maar worden afgestemd op de situatie van de inwoner. Ze kunnen op verschillende manieren worden toegepast, bijvoorbeeld in de vorm van huishoudelijke ondersteuning, vervoersvoorzieningen, of aanpassingen in woningen. De toegang tot deze voorzieningen is afhankelijk van een zorgvuldige toegangsprocedure, waarin de behoeften en de gewenste resultaten van de inwoner worden beoordeeld.
Het beleid van de gemeente benadrukt dat de inwoner centraal staat in het maatschappelijke ondersteuningssysteem. Dit maakt maatwerk een essentieel onderdeel van het beleid, waarbij de hulpvraag en de gewenste resultaten duidelijk worden gemaakt. Daarnaast is er een sterke nadruk op persoonlijke verantwoordelijkheid en het gebruik van eigen krachten of het sociale netwerk.
Het beleid en de regelgeving van de gemeente Westelijke Mijnstreek zijn een belangrijke ondersteuning voor inwoners met beperkingen of psychosociale problemen. Ze helpen hen om zelfredzaam en actief deel te nemen aan de maatschappij, en maken maatwerkvoorzieningen mogelijk die gericht zijn op de specifieke situatie van de inwoner.