In het huidige stedebouw- en infrastructurele landschap van Nederland speelt omgevingsmanagement een centrale rol bij de uitvoering van waterschapelijke en regionale ontwikkelingsprojecten. Deze discipline combineert technische, juridische, sociale en ecologische aspecten om zo zowel de maatschappelijke wensen als de functionele eisen van infrastructuur en woonruimte te behartigen. De beschikbare bronnen tonen aan dat omgevingsmanagers, projectleiders en adviseurs een essentiële functie vervullen bij de coördinatie van complexe projecten in samenwerking met gemeenten, waterschappen, regionale partners en bewoners. Deze artikelen bespreken de inhoud, rol en praktijk van omgevingsmanagement aan de hand van concrete casussen, met een nadruk op de relevante partijen en het proces van samenwerking. Het artikel biedt een overzicht van de inhoudelijke en operationele aspecten van omgevingsmanagement in waterschappelijke en regionale contexten.
Omgevingsmanagement in waterschappelijke projecten
Omgevingsmanagement speelt een essentiële rol in de uitvoering van waterschappelijke projecten, zoals de versterking van waterkeringswerken en de inrichting van drijvende woningen. Waterschappen zoals Rijn en IJssel en Rijkswaterstaat werken regelmatig samen met omgevingsmanagers om te zorgen voor een duurzame en maatschappelijk aanvaardbare uitvoering van hun taken. Dit betreft zowel de technische uitvoering van projecten als de communicatie met stakeholders en het beheersen van maatschappelijke overlast.
Versterking van dijken en waterkeringen
Een van de centrale taken van waterschappen is de versterking van waterkeringswerken. Dit is noodzakelijk om aan de huidige veiligheidsnormen te voldoen en het land veilig te stellen tegen overstromingen. De beschikbare bronnen tonen aan dat waterschappen zoals Rijn en IJssel hun dijken versterken in samenwerking met omgevingsmanagers. Deze professionals zorgen voor een goede afstemming met betrokken partijen zoals gemeenten, regio’s en bewoners.
In het kader van het HoogwaterBeschermingsProgramma (HWBP) worden projecten als de versterking van de dijk langs het Pannerdens kanaal en de IJssel tussen de Pannerdense Waard en Westervoort gefaseerd voorbereid en uitgevoerd. Omgevingsmanagers zoals Fleur en Sven spelen een belangrijke rol in de Verkenningsfase, waarin ze stakeholdermanagement en communicatie met belangrijke gebiedspartners zoals Rivierklimaatpark IJsselpoort en gemeenten beheren. Dit helpt om mogelijke conflicten te voorkomen en de maatschappelijke draagkracht van de projecten te vergroten.
Drijvende woningen en inrichting van openbare ruimte
Naast waterkeringswerken zijn waterschappen ook betrokken bij het ontwikkelen van nieuwe woonvormen zoals drijvende woningen. In het kader van het project "Waalsprong" zijn drijvende woningen gerealiseerd in de Lentse Plas en de Oosterhoutse Plas. Hierin speelt omgevingsmanagement een belangrijke rol bij het betrekken van omwonenden bij het maken van plannen voor de inrichting van de openbare ruimte en de verkeerskundige inpassing van deze nieuwe woonvormen.
Omgevingsmanagers zoals Fleur van RUIMTEMANAGERS zijn betrokken bij deze planningsfase om zowel de technische kant van de drijvende woningen als de maatschappelijke implicaties van het project te beheren. Dit omvat het coördineren van stakeholdergesprekken, het verzorgen van informatiecampagnes en het creëren van betrokkenheid bij bewoners en andere belanghebbenden. In de Lentse Plas zijn al sinds 2020 drijvende woningen in gebruik, terwijl voor de Oosterhoutse Plas nog gezocht wordt naar een ontwikkelaar via een tenderproces.
Omgevingsmanagement in regionale en stedelijke ontwikkelingen
Naast waterschappelijke projecten zijn omgevingsmanagers ook actief in regionale en stedelijke ontwikkelingen. Deze projecten vereisen vaak een brede samenwerking tussen verschillende partijen, zoals gemeenten, provinciaal bestuur, bedrijven en bewoners. Het succes van dergelijke projecten hangt vaak af van een goed omgevingsmanagementproces dat zowel technische als sociale aspecten in balans brengt.
Aansluiting van wegennet op snelweg
Een voorbeeld van een complexe regionale ontwikkeling is de aansluiting van het onderliggende wegennet op de snelweg A9 in de gemeente Heiloo. Deze aansluiting maakt onderdeel uit van het grotere project "wonen in groen", een samenwerking tussen de provincie Noord-Holland en de gemeenten Alkmaar, Heiloo en Castricum. Omgevingsmanagement speelt een cruciale rol bij deze projecten, omdat het om een groot aantal betrokken partijen gaat, waaronder overheden, bedrijven en bewoners.
Wendy van RUIMTEMANAGERS is betrokken bij deze projecten als projectleider en omgevingsmanager. Haar taak bestaat uit het verzorgen van bestuurlijke advisering en het managen van stakeholderrelaties. De aansluiting op de snelweg is een technisch complexe uitdaging, die op maatschappelijke wensen moet worden afgestemd. Dit betreft bijvoorbeeld verkeersveiligheid, milieuaspecten en maatschappelijke overlast. Omgevingsmanagement helpt bij het beheren van deze aspecten en het coördineren van de samenwerking tussen de verschillende betrokken partijen.
Ontwikkeling van nieuwe dorpen en woongebieden
Een ander voorbeeld van een regionale ontwikkeling is de oprichting van het nieuwe dorp Reeve in Kampen. Dit dorp is ontwikkeld in samenwerking tussen gemeente Kampen en BPD | Bouwfonds Gebiedsontwikkeling. Het nieuwe dorp is gelegen aan nieuwe oevers, op en achter een klimaatdijk, en heeft een nautisch karakter. Het dorp is voorzien van schutsluisen, beweegbare bruggen en veel woningen aan het water. Het project is onderdeel van het programma Reevedelta, dat in totaal 3600 woningen beoogt.
Omgevingsmanagement speelt een essentiële rol in het ontwikkelen van dergelijke complexe dorpsprojecten. Het betreft hier een uitdaging om een balans te vinden tussen woonruimte, recreatie, infrastructuur en klimaatveiligheid. Omgevingsmanagers zoals Haiko ter Heide zijn betrokken bij het leidinggeven aan de werkorganisatie en het beheren van stakeholderrelaties. Ze helpen bij het opstellen van visies en plannen, en zorgen voor een open en transparante communicatie met bewoners en andere betrokken partijen.
Gebiedsontwikkeling en duurzame energie
Omgevingsmanagement is ook essentieel in het kader van gebiedsontwikkeling en duurzame energieprojecten. In de regio "Hart van Brabant" zijn 9 gebieden aangewezen voor de opwek van duurzame energie. Voor 2 daarvan, de energiehubs De Baars en Kattenberg, leidt Wendy van RUIMTEMANAGERS het gebiedsproces. Het doel is het ontwikkelen van een gebiedsvisie die ruimtelijke ingrepen voor waterberging en windenergie mogelijk maakt, in samenhang met andere functies als natuur, recreatie en landbouw.
Deze visies moeten gebaseerd zijn op een zorgvuldige afweging van milieu-effecten en landschappelijke inpassing. Het betreft hier een complexe opgave, waarbij omgevingsmanagement een essentiële rol speelt bij het beheren van conflicten en het creëren van maatschappelijke draagkracht voor de plannen. Omgevingsmanagers zijn betrokken bij het verzorgen van stakeholdergesprekken, het verzamelen van inzichten en het formuleren van beleidslijnen die zowel technisch als maatschappelijk aantrekkelijk zijn.
Omgevingsmanagement in infrastructuurprojecten
Infrastructuurprojecten zoals onderhoud van wegen en aanpassingen aan het verkeerssysteem vragen om een uitgebreid omgevingsmanagementproces. Dit betreft zowel de technische uitvoering van de werkzaamheden als de maatschappelijke impact die deze projecten hebben. De beschikbare bronnen tonen aan dat omgevingsmanagers een essentiële rol spelen bij de uitvoering van dergelijke projecten, zoals het onderhoud aan de A15.
A15-onderhoud en nachtwerkzaamheden
In het kader van het project ZAMEN van Rijkswaterstaat Oost-Nederland worden groot onderhouds- en voorzieningsmaatregelen uitgevoerd aan de A15. Dit project omvat het verlengen van afritten en het uitvoeren van "Meer Veilig"-maatregelen, zoals het verlengen van een aantal afritten om een veiligere verkeerssituatie te creëren. Aangezien deze werkzaamheden veel overlast kunnen veroorzaken voor weggebruikers en omwonenden, wordt een groot deel van de werkzaamheden 's nachts uitgevoerd.
Omgevingsmanagement speelt hier een essentiële rol bij het coördineren van de samenwerking met stakeholders en het beheren van de communicatie. Koen en Wendy van RUIMTEMANAGERS verzorgen het omgevingsmanagement binnen de voorbereidingen en uitvoering van dit project. Hun taak bestaat uit het verzorgen van stakeholdergesprekken, het informeren van bewoners over de werkzaamheden en het beheren van omleidingsroutes en andere maatregelen om de overlast zo klein mogelijk te houden.
Tenders en marktbenadering
Omgevingsmanagement is ook van belang in het kader van tenders en marktbenadering. Voor het Prestatiecontract onderhoud hoofdwegennet Zuid-Nederland is RUIMTEMANAGERS betrokken als omgevingsmanager in de tender. Het contract wordt door Rijkswaterstaat Zuid-Nederland aanbesteed via de Best Value Aanpak, een moderne vorm van marktbenadering waarbij de best beschikbare expert de werkzaamheden kan uitvoeren.
In dit kader speelt omgevingsmanagement een rol bij het beheren van stakeholderrelaties en het verzorgen van informatiecampagnes. Het is essentieel om zowel technische als maatschappelijke aspecten in balans te brengen om zowel het project als de marktbenadering een succes te maken. Omgevingsmanagers zoals Arthur en Sven spelen een rol in het coördineren van deze processen en het zorgen voor een transparante en betrokken marktbenadering.
Conclusie
Omgevingsmanagement is een essentiële discipline in de uitvoering van waterschappelijke, regionale en infrastructuurprojecten. Het helpt bij het beheren van complexe processen, het coördineren van stakeholderrelaties en het creëren van maatschappelijke draagkracht voor projecten. De beschikbare bronnen tonen aan dat omgevingsmanagers een cruciale rol spelen in de uitvoering van projecten zoals de versterking van dijken, het ontwikkelen van drijvende woningen en het uitvoeren van wegennetwerk-aanpassingen. Ze zorgen voor een balans tussen technische, juridische, sociale en ecologische aspecten en helpen bij het creëren van duurzame en maatschappelijk aanvaardbare projecten.