Inleiding
VVE Thuis is een ondersteunend programma gericht op jonge kinderen en hun ouders. Het programma, dat wordt uitgevoerd in samenwerking met kinderopvangcentra en scholen, helpt ouders om de taalontwikkeling van hun kinderen te stimuleren via thematische activiteiten. De kern van VVE Thuis ligt in het aansluiten op de thema’s die in de peuteropvang of op school worden behandeld. Ouders ontvangen themaboekjes met activiteiten die thuis uitgevoerd kunnen worden. Daarnaast zijn er educatieve games, digitale praatplaten en een digitale omgeving beschikbaar om ouders te ondersteunen.
Het programma is ontwikkeld met een duidelijke theoretische basis, maar de effectiviteit is nog niet volledig onderzocht. Toch is VVE Thuis erkend als een goed onderbouwd programma voor vroeg onderwijs. In dit artikel geven we een overzicht van de inhoud, werking, doelgroep en toegang tot VVE Thuis. We laten zien hoe ouders en begeleiders het programma kunnen inzetten, en wat de huidige kennis is over de effectiviteit van VVE Thuis.
Wat is VVE Thuis?
VVE Thuis staat voor "Voor- en vroegschoolse educatie Thuis". Het is een programma dat gericht is op gezinnen met kinderen van drie tot en met zes jaar die het risico lopen op onderwijsachterstanden. Het programma is ontworpen om ouders te ondersteunen in het stimuleren van de taalontwikkeling van hun kinderen. De activiteiten in VVE Thuis zijn gericht op het verbeteren van de kwaliteit van de talige interacties tussen ouders en kinderen, wat vanuit onderwijskundig oogpunt een belangrijke factor is voor de ontwikkeling van taal- en leesvaardigheden.
Het programma is opgenomen in de lijst van erkende vve-programma’s door de Deelcommissie Ontwikkelingsstimulering, Onderwijsgerelateerd en Jeugdwelzijn. Het wordt daar erkend als een integraal programma dat gericht is op preventie van problemen in de vroegschoolse fase. De inhoud van het programma is theoretisch goed onderbouwd, maar de praktische effectiviteit is nog niet volledig onderzocht. Dit betekent dat, terwijl de aanpak logisch en goed geformuleerd is, er nog geen overtuigende bewijzen zijn dat het programma feitelijk leidt tot verbeteringen in de ontwikkeling van kinderen.
Doelgroep van VVE Thuis
Het doel van VVE Thuis is gericht op gezinnen met jonge kinderen (3 tot 6 jaar) die het risico lopen op onderwijsachterstanden. Deze kinderen zitten vaak in de peuteropvang of in groep 1 en 2 op de basisschool. Het programma is bedoeld voor gezinnen die ook meedoen aan andere vve-programma’s in de kinderopvang of op school, zodat de activiteiten binnen VVE Thuis aansluiten op het al eerder behandelde onderwijsmateriaal.
De doelgroep van VVE Thuis omvat niet alleen ouders, maar ook begeleiders in de peuteropvang of op school die verantwoordelijk zijn voor de organisatie en uitvoering van de ouderbijeenkomsten. Deze begeleiders ontvangen instructiemateriaal en handleidingen om de ouders te ondersteunen bij het uitvoeren van activiteiten. Ouders zelf krijgen themaboekjes, digitale materialen en educatieve tools om het programma thuis te kunnen implementeren.
De inhoud van VVE Thuis
De inhoud van VVE Thuis is gebaseerd op thema’s die worden behandeld in de peuteropvang of op school. Voor elk thema dat op school of in de peuteropvang aan de orde is, ontvangen ouders een themaboekje met activiteiten die thuis uitgevoerd kunnen worden. De activiteiten zijn bedoeld om ouders te ondersteunen bij het uitbreiden van de woordenschat van hun kind en het verbeteren van de taalinteracties. Ze zijn ook bedoeld om de ouders te leren hoe ze op een positieve manier met hun kind om kunnen gaan, wat van invloed kan zijn op de sociale en emotionele ontwikkeling van het kind.
De thema’s variëren per leeftijdscategorie. Voor kinderen van drie tot vier jaar zijn er bijvoorbeeld thema’s zoals "Eten", "Huis", "Herfst" en "Winter". Voor kinderen in groep 1 en 2 zijn er thema’s zoals "Verkeer", "Kunst" en "Ziek". Elk thema is vergezeld van een set activiteiten die ouders thuis kunnen doen, zoals voorlezen, knutselen, bewegen of educatieve spellen spelen. Daarnaast zijn er educatieve games, zoals Samenslim en Letters in Beweging, die op de digitale omgeving Spelend Leren Thuis Online beschikbaar zijn.
Ouders krijgen ook toegang tot digitale praatplaten, zoals Jeffy’s Avonturen, die bedoeld zijn om de kwaliteit van taalinteracties te verhogen. Deze praatplaten zijn ontworpen om ouders te ondersteunen bij het uitbreiden van de woordenschat van hun kind en het verbeteren van de taalontwikkeling. De praatplaten zijn onderdeel van een bredere digitale omgeving die ouders kunnen gebruiken om hun kind te stimuleren.
Werkwijze van VVE Thuis
Het programma VVE Thuis werkt via een combinatie van themaboekjes, ouderbijeenkomsten en digitale ondersteuning. Ouders ontvangen een themaboekje per thema dat op school of in de peuteropvang wordt behandeld. In elk themaboekje staan activiteiten die ouders thuis met hun kind kunnen uitvoeren. Deze activiteiten zijn gericht op het stimuleren van de taalontwikkeling en het versterken van de kwaliteit van de interacties tussen ouder en kind.
Daarnaast zijn er ouderbijeenkomsten die worden georganiseerd door pedagogisch medewerkers, leerkrachten of agogisch medewerkers. Deze bijeenkomsten duuren tussen 1 en 1,5 uur en zijn onderdeel van het programma. In deze bijeenkomsten krijgen ouders instructie over de activiteiten en worden ze geïnformeerd over hoe ze de taalontwikkeling van hun kind kunnen ondersteunen. De vuistregel "Praat met je kind" is centraal in deze bijeenkomsten.
De digitale omgeving Spelend Leren Thuis Online is een essentieel onderdeel van het programma. Ouders en begeleiders kunnen hier toegang krijgen tot educatieve games, digitale praatplaten en instructiemateriaal. De digitale omgeving is ontworpen om ouders te ondersteunen bij het uitvoeren van activiteiten en om hen te leren hoe ze de taalontwikkeling van hun kind kunnen stimuleren.
Voorbereiding en uitvoering van VVE Thuis
VVE Thuis vereist enige voorbereiding zowel voor ouders als voor begeleiders. Voor ouders betekent dit dat ze een aantal werkmaterialen nodig hebben, zoals een spelbord met attributen, een schaar, lijm met kwastje, een etui, pen, potlood, kleurpotloden, papier, vouwblaadjes en een verfdoos. Deze materialen zijn nodig om de activiteiten die in de themaboekjes worden beschreven, correct uit te voeren.
Begeleiders, zoals pedagogisch medewerkers of leerkrachten, hebben instructiemateriaal nodig om de ouderbijeenkomsten te organiseren. Dit materiaal bevat handleidingen en beeldmateriaal over de vuistregels en de ontwikkeling van kinderen. Daarnaast is er instructiemateriaal voor de ouders, zoals handleidingen die uitleggen hoe de activiteiten thuis uitgevoerd moeten worden.
Voor ouders die het programma willen starten, is een introductietraining verplicht. Deze training wordt meestal op locatie aangeboden door een van de organisaties met een licentie om trainingen VVE Thuis uit te voeren of door een medewerkster van Bereslim. De training is bedoeld om ouders en begeleiders te informeren over de werking van het programma en te leren hoe ze het effectief kunnen uitvoeren.
De rol van ouders in VVE Thuis
De rol van ouders in VVE Thuis is centraal. Het programma is ontworpen om ouders te ondersteunen bij het stimuleren van de taalontwikkeling van hun kinderen. Ouders worden niet alleen geïnformeerd over de activiteiten die ze thuis kunnen uitvoeren, maar ze leren ook hoe ze op een positieve manier met hun kind kunnen omgaan. Dit betekent dat ouders worden uitgenodigd om actief deel te nemen aan de ontwikkeling van hun kind, wat vanuit pedagogisch oogpunt een belangrijke factor is in de vroegschoolse fase.
In VVE Thuis leren ouders hoe ze de taalontwikkeling van hun kind kunnen stimuleren door bijvoorbeeld te praten over de activiteiten die ze thuis doen. Ze leren ook hoe ze de woordenschat van hun kind kunnen uitbreiden en hoe ze de kwaliteit van de talige interacties kunnen verbeteren. Deze vaardigheden zijn belangrijk omdat ze blijvend effect kunnen hebben op de taal- en leesvaardigheden van kinderen.
Daarnaast is VVE Thuis ook een sociale activiteit. Ouders kunnen elkaar ontmoeten tijdens de ouderbijeenkomsten, wat leidt tot een gevoel van samenwerking en ondersteuning. Deze sociale aspecten zijn ook belangrijk voor de uitvoering van het programma, omdat ouders vaak van elkaar leren en elkaar kunnen helpen bij het uitvoeren van activiteiten.
De rol van begeleiders in VVE Thuis
Begeleiders, zoals pedagogisch medewerkers, leerkrachten en agogisch medewerkers, spelen een cruciale rol in VVE Thuis. Zij zijn verantwoordelijk voor de organisatie en uitvoering van de ouderbijeenkomsten. Tijdens deze bijeenkomsten geven begeleiders instructie over de activiteiten en leggen ze uit hoe ouders de taalontwikkeling van hun kind kunnen stimuleren.
Begeleiders ontvangen instructiemateriaal en handleidingen die hen helpen bij het organiseren van de ouderbijeenkomsten. Deze materialen bevatten beeldmateriaal over de vuistregels en de ontwikkeling van kinderen. Daarnaast is er instructiemateriaal voor ouders dat uitleg geeft over de activiteiten en hoe ze deze thuis uitvoeren.
Een kindercentrum of (voor-)school kiest zelf hoeveel en welke themaboekjes aan de ouders worden aangereikt. Het advies is om per jaar minimaal acht themaboekjes te behandelen, maar als het VVE-programma meer thema’s behandelt, krijgen de ouders natuurlijk ook meer themaboekjes. Begeleiders spelen hier een belangrijke rol in, omdat ze ervoor zorgen dat de activiteiten op school en thuis aansluiten op elkaar.
De effectiviteit van VVE Thuis
De effectiviteit van VVE Thuis is nog niet volledig onderzocht. De interventie is erkend als goed onderbouwd, maar niet onderzocht op effectiviteit. Dit betekent dat de aanpak logisch en goed geformuleerd is, maar dat er nog geen overtuigende bewijzen zijn dat het programma feitelijk leidt tot verbeteringen in de ontwikkeling van kinderen. Op basis van de theoretische onderbouwing zou de interventie echter tot resultaten kunnen leiden voor kinderen, jongeren en of opvoeders.
Een onderzoek door Teepe (2018) bij ouders met kinderen van drie jaar toonde na vier ouderbijeenkomsten positieve effecten op de taalontwikkeling. Verder waren de speciaal ontwikkelde digitale praatplaten (Jeffy’s avonturen) effectief in het verhogen van de kwaliteit van de taalinteractie en de woordenschat van de kinderen. Een later onderzoek naar een inmiddels gewijzigde versie voor groep 1 en groep 2 (De la Rie 2020 en Krijnen 2021) liet vanwege gebrekkige uitvoering in de praktijk geen verschil zien tussen de kinderen uit de controlegroep en de kinderen die VVE Thuis hadden gedaan. Inmiddels is de inhoud van het programma versterkt, onder meer door integratie van het effectieve Bereslim en de nadruk te leggen op de taalontwikkeling en praten met je kind.
Deze resultaten suggereren dat het programma effectief kan zijn in bepaalde situaties, maar dat de uitvoering van het programma een grote rol speelt in de effectiviteit. Dit betekent dat het succes van VVE Thuis afhankelijk is van factoren zoals de uitvoering van de ouderbijeenkomsten, de kwaliteit van de activiteiten en de motivatie van ouders en begeleiders.
Toekomstige ontwikkelingen van VVE Thuis
In de toekomst zijn er plannen om het materiaal van VVE Thuis te vernieuwen. Het nieuwe materiaal wordt vanaf februari 2025 via de webshop van Bereslim verkrijgbaar. Dit nieuwe materiaal is ontworpen om ouders en begeleiders te ondersteunen bij het uitvoeren van activiteiten en om de effectiviteit van het programma te verbeteren.
Bovendien zijn er plannen voor een zomeraanbod van VVE Thuis, waarbij ouders en kinderen zes weken lang spannende avonturen kunnen meemaken met Moffel en Piertje. Dit zomeraanbod is bedoeld om de activiteiten van VVE Thuis te verlengen in de zomervakantie en om ouders en kinderen verder te stimuleren. Meer details over dit zomeraanbod worden binnenkort onthuld via de website, nieuwsbrief of LinkedIn.
Conclusie
VVE Thuis is een ondersteunend programma dat gericht is op jonge kinderen en hun ouders. Het programma helpt ouders om de taalontwikkeling van hun kinderen te stimuleren via thematische activiteiten. De kern van VVE Thuis ligt in het aansluiten op de thema’s die in de peuteropvang of op school worden behandeld. Ouders ontvangen themaboekjes met activiteiten die thuis uitgevoerd kunnen worden. Daarnaast zijn er educatieve games, digitale praatplaten en een digitale omgeving beschikbaar om ouders te ondersteunen.
Het programma is ontwikkeld met een duidelijke theoretische basis, maar de effectiviteit is nog niet volledig onderzocht. Toch is VVE Thuis erkend als een goed onderbouwd programma voor vroeg onderwijs. In de toekomst zijn er plannen om het programma verder te ontwikkelen en te verbeteren. Het nieuwe materiaal van VVE Thuis wordt vanaf februari 2025 via de webshop van Bereslim verkrijgbaar. Daarnaast zijn er plannen voor een zomeraanbod van VVE Thuis, waarbij ouders en kinderen zes weken lang spannende avonturen kunnen meemaken.