Inleiding
In het kader van voorschoolse educatie (VVE) speelt het programma Startblokken een centrale rol in de ondersteuning van peuters met een risico op taal- of ontwikkelingsachterstand. Dit artikel biedt een grondige en feitelijke analyse van het gebruik van Startblokken binnen de VVE-strategie van de gemeente Bloemendaal. Het artikel legt uit wat Startblokken is, hoe het functioneert binnen het VVE-kader, en welke doelgroep er bedoeld is. Bovendien wordt ingegaan op de samenwerking tussen gemeentelijke en regionale partijen, de wettelijke verplichtingen, en de doelstellingen voor de komende jaren. De informatie is gebaseerd uitsluitend op de vooraf gegeven contextdocumenten en is samengesteld in een neutrale, autoritaire toon, zoals gepast voor een professionalschap met een juridisch, technisch of ontwerpfachelijke achtergrond.
Wat is VVE en hoe past Startblokken hierin?
Definitie van VVE
VVE staat voor voorschoolse educatie en richt zich op peuters tussen de 2,5 en 4 jaar die een risico lopen op taal- of ontwikkelingsachterstand. Het doel van VVE is om deze kinderen voorbereiding op te leveren voor de basisschool, zodat ze op gelijke voet kunnen starten met hun leeftijdsgenoten. VVE valt onder de verantwoordelijkheid van de gemeente, die verplicht is om een kwalitatief en toegankelijk aanbod te garanderen voor alle doelgroeppeuters.
Startblokken als integraal VVE-programma
Startblokken is een van de erkende VVE-programma’s die in de gemeente Bloemendaal worden ingezet. Het programma is ontworpen om de ontwikkeling van peuters op vier belangrijke gebieden te stimuleren: taal, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele vaardigheden. Het programma wordt uitgevoerd in geregistreerde voorschoolse voorzieningen, zoals peuteropvangen of kinderdagverblijven.
Startblokken valt binnen de categorie integrale VVE-programma’s, wat betekent dat het een geheel georganiseerd aanbod biedt op basis van een duidelijke methode en leerdoelen. Dit maakt het geschikt voor gebruik in het kader van VVE, waarbij het niet alleen om vermaak gaat, maar om een gestructureerd onderwijsaanbod.
Aanvullende voorwaarden
Om in aanmerking te komen voor subsidie en ondersteuning van het Rijk, moeten VVE-programma’s zoals Startblokken aan aanvullende voorwaarden voldoen op gemeentelijk niveau. Deze voorwaarden omvatten:
- Het gebruik van een erkend en integraal VVE-programma;
- De training van VVE-beroepskrachten in het gebruik van het gekozen programma;
- De toepassing van een eenduidig overdrachtsformulier dat informatie over het programma, de duur en de ontwikkelingsgegevens van het kind bevat;
- Het leveren van benodigde gegevens voor monitoring door de houder van de voorschoolse voorziening.
Startblokken voldoet aan deze voorwaarden en is daarom een geschikt en erkend programma binnen de VVE-strategie van Bloemendaal.
Doelgroep van VVE
Definitie van de doelgroep
De doelgroep voor VVE in Bloemendaal is duidelijk gedefinieerd. Een kind wordt aangemerkt als VVE-kind indien het voldoet aan minstens één van de volgende criteria:
- Het hoogst genoten opleiding van één of beide ouders/verzorgers is lager dan vmbo gl;
- Het kind is van niet-nederlandse afkomst, of de moeder is niet in Nederland geboren;
- De verblijfsduur van de moeder in Nederland is minder dan vijf jaar;
- De ouders bevinden zich in schuldsanering;
- Het kind woont in een wijk waar het gemiddelde opleidingsniveau van de ouders lager is dan het landelijk gemiddelde.
Deze criteria zijn gebaseerd op de wettelijke en praktische kaders die zijn vastgelegd door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Ze worden gebruikt om kinderen te identificeren die het meest in aanmerking komen voor VVE, gezien hun grotere risico op onderwijsachterstand.
Analyse van de doelgroep in Bloemendaal
Op basis van gegevens van de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) is op 1 juli 2020 gebleken dat er 357 kinderen tussen 2,5 en 4 jaar in Bloemendaal wonen. Van deze groep kwamen 35 peuters (10%) in aanmerking voor een VVE-indicatie. De bereikbaarheid van deze doelgroep varieerde in de jaren 2018 t/m 2020, met percentages geplaatste kinderen van respectievelijk 45%, 32% en 34%.
Deze gegevens tonen aan dat er ruimte is voor verbetering in het bereiken van VVE-kinderen. De gemeente Bloemendaal streeft naar een bereikpercentage van minstens 75% tegen eind 2023. Dit doel wordt ondersteund door actieve communicatie en het uitbreiden van het VVE-aanbod.
Het VVE-aanbod in Bloemendaal
Geregistreerde voorschoolse voorzieningen
In Bloemendaal zijn drie voorschoolse voorzieningen geregistreerd voor VVE: 't Vogelnest, de Tovenaartjes en KDV Dennenweg 14. Deze locaties bieden in totaal 48 kinderplekken, waarvan niet alle beschikbaar zijn voor kinderen met een VVE-indicatie. Dit is nodig om de kwaliteit van het programma te waarborgen en een goede balans te houden tussen kinderen met en zonder VVE-indicatie.
Peuters met een VVE-indicatie krijgen voorrang op deze locaties, zodat ze zoveel mogelijk geplaatst kunnen worden in een geregistreerde VVE-voorziening. De locaties zijn gevestigd in de dorpskernen Bloemendaal en Vogelenzang, wat het toegankelijk maakt voor een groot deel van de gemeentebevolking.
Uitbreiding van het VVE-aanbod
Het Rijk stelt extra middelen beschikbaar om het VVE-aanbod te verbeteren. Vanaf 1 augustus 2020 is het verplicht voor gemeenten om het VVE-aanbod uit te breiden van 10 naar 16 uur per week. Dit betekent dat kinderen gemiddeld 1,5 jaar lang 16 uur per week onderwijs ontvangen. De totale uren worden berekend als 1,5 jaar x 40 weken per jaar x 16 uur per week.
Omdat het verplichte VVE-aanbod van 16 uur per week niet bedoeld is voor opvang, geldt er een maximum van 6 uur per dag voor VVE-uren. Voor kinderen die al vóór 1 augustus 2020 tweeënhalf waren en deelnamen aan VVE blijft de oude norm gelden, maar deze groep moet per 1 augustus wel gebruik maken van 16 uur VVE per week.
Inzet van HBO’ers
Vanaf 1 januari 2022 is het verplicht voor alle gemeenten om HBO’ers in te zetten in VVE-voorzieningen. Deze pedagogisch beleidsmedewerkers functioneren als coach, werken op de groep of zijn betrokken bij het algemene pedagogisch beleid. Het verplichte aantal uur is vermoedelijk 10 uur per doelgroep peuter, per jaar, per locatie, hoewel deze informatie in de bron niet expliciet is bevestigd.
Samenwerking en doorgaande lijn
Samenwerking tussen partijen
De gemeente Bloemendaal werkt samen met verschillende partijen om het VVE-aanbod te realiseren. Deze partijen omvatten:
- Jeugdgezondheidszorg Kennemerland;
- Kinderopvangorganisaties zoals Les Petits en Partou;
- Schoolbesturen van basisscholen;
- GGD Kennemerland.
Deze samenwerking is essentieel voor het identificeren van VVE-kinderen, het bepalen van hun onderwijsbehoeften en het uitwerken van een doorgaande lijn tussen de voorschoolse voorziening en de basisschool.
Doorgaande lijn
Een doorgaande lijn tussen voorschoolse educatie en basisonderwijs is een kernaspect van het VVE-beleid. Dit betekent dat er inhoudelijke afstemming moet zijn tussen de voorschoolse voorzieningen en de omliggende basisscholen. Bovendien is er sprake van een zogenaamde "warmte overdracht", waarbij de informatie over het kind en het VVE-programma overgedragen wordt naar de basisschool om continuïteit in het onderwijs te waarborgen.
De doorgaande lijn wordt ondersteund door een overdrachtsformulier dat deel uitmaakt van het VVE-programma. Dit formulier bevat informatie over het programma, de duur en de ontwikkelingsgegevens van het kind. Het is verplicht voor geregistreerde voorschoolse voorzieningen om dit formulier te gebruiken.
Doelstellingen en visie
Hoofddoel
Het hoofddoel van het VVE-beleid in Bloemendaal is het voorkomen of verminderen van taal- en ontwikkelingsachterstanden bij peuters. Hiermee wordt het doel gesteld om alle kinderen in de gemeente op gelijke voet te laten starten op de basisschool. Dit doel is vertaald in drie concrete doelstellingen die de gemeente wil realiseren tussen 2020 en 2023.
Doelstellingen
Realisatie van kwalitatief en toegankelijk VVE-aanbod
De gemeente wil dat alle peuters met een risico op taal- of ontwikkelingsachterstand worden ingevoerd in het VVE-proces. Dit betekent dat zij in beeld moeten komen via JGZ of voorschoolse voorzieningen. Daarnaast is het doel om ouders betrokken te houden bij het VVE-aanbod, zodat zij zich bewust raken van de mogelijkheden en het belang van VVE.Maximaal bereik
De gemeente streeft naar een bereikpercentage van minstens 75% van de doelgroeppeuters tegen eind 2023. Om dit te realiseren, is er actieve communicatie met ouders en verhoogd bewustzijn van het VVE-aanbod nodig. Ouders moeten op meerdere momenten tijdens het VVE-programma geïnformeerd worden over de vorderingen van hun kind.Doorgaande lijn naar basisonderwijs
De gemeente wil dat er sprake is van een doorgaande lijn tussen voorschoolse voorzieningen en basisscholen. Dit betekent inhoudelijke afstemming over het VVE-aanbod en een warme overdracht van informatie naar de basisschool.
Financiële kaders en begroting
GOAB-middelen
De financiering van VVE in Nederland wordt grotendeels geregeld via GOAB-middelen. GOAB staat voor Groei en Onderwijs Aanpassingsbeleid. Deze middelen worden verdeeld op basis van een model ontwikkeld door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het model gebruikt vijf indicatoren om te bepalen hoeveel middelen een gemeente ontvangt:
- Opleidingsniveau van beide ouders;
- Herkomstland van de moeder;
- Verblijfsduur van de moeder in Nederland;
- Gemiddeld opleidingsniveau van alle moeders op de school;
- Of de ouders in schuldsanering zitten.
Deze indicatoren geven een maat voor het risico op onderwijsachterstand. Gemeente Bloemendaal ontvangt op basis van deze indicatoren een minimumbudget van het Rijk voor het bestrijden van onderwijsachterstanden. Voor 2020 is dit budget vastgesteld op €63.234, en het is uitgegroeid naar €64.000 in 2022.
Convenant VVE
Om de samenwerking en verantwoordelijkheden tussen gemeentelijke partijen te reguleren, is een convenant opgesteld. Dit convenant bevat afspraken over de doelgroepdefinitie, inspannings- en resultaatverplichtingen, informatieoverdracht, overlegstructuur en toezicht. Het convenant is ondertekend door alle betrokken partijen en zal worden bijgewerkt op basis van de nieuwe wettelijke en financiële kaders.
Conclusie
VVE Startblokken speelt een essentiële rol in de ondersteuning van peuters met een risico op taal- of ontwikkelingsachterstand in Bloemendaal. Het programma is een erkend en integraal VVE-programma dat aansluit bij de wettelijke en praktische kaders van het Rijk en de gemeente. Het richt zich op een duidelijk gedefinieerde doelgroep en biedt een gestructureerd aanbod op vier ontwikkelingsgebieden.
De gemeente Bloemendaal heeft zich gesteld aan de wettelijke verplichtingen en heeft samen met diverse partijen een uitgebreid VVE-aanbod gerealiseerd. De uitbreiding van het aanbod naar 16 uur per week en de inzet van HBO’ers zijn belangrijke stappen in de richting van kwalitatief onderwijs voor alle kinderen.
De doelstellingen van het VVE-beleid zijn gericht op het bereiken van minstens 75% van de doelgroep tegen eind 2023, het verhogen van het bewustzijn van ouders en het garanderen van een doorgaande lijn naar het basisonderwijs. De financiële kaders, zoals GOAB-middelen en het convenant, zorgen voor een gestructureerde en betaalbare uitvoering van het VVE-beleid.
Tot slot is duidelijk dat VVE in Bloemendaal niet alleen een educatief maar ook een sociale en juridische component heeft. Het programma draagt bij aan het creëren van gelijke kansen voor kinderen op de basisschool en ondersteunt de gemeente in het naleven van haar wettelijke verplichtingen.