Inleiding
VVE Thuis is een bewezen effectief programma dat gericht is op de taalontwikkeling van jonge kinderen van 3 tot 6 jaar. Het programma combineert centrumgerichte en gezinsgerichte aanpakken en is ontworpen om de onderwijskansen van kinderen te vergroten. Sinds het overnemen van de gezinsgerichte programma's door Bereslim in april 2021, is het programma niet alleen uitgebreid, maar ook versterkt met digitale en educatieve tools.
Het programma VVE Thuis wordt uitgevoerd in samenwerking met scholen, kinderopvangorganisaties, logopedisten en bibliotheken en richt zich op het stimuleren van de taalinteractie tussen ouder en kind. Daarnaast worden ouders begeleid in het creëren van een stimulerende taalomgeving thuis. In dit artikel wordt ingegaan op de inhoud, werking en effectiviteit van VVE Thuis in samenwerking met Bereslim, met aandacht voor zowel pedagogisch als praktisch relevante aspecten.
Wat is VVE Thuis?
VVE Thuis is een onderdeel van de Vroeggezinse Vroegschoolse Educatie (VVE) en is gericht op kinderen van 3 tot 6 jaar. Het programma sluit aan bij alle erkende VVE-programma's en is ontworpen om de taalontwikkeling en geletterdheid van kinderen te bevorderen. Het doel is om een samenwerking te creëren tussen het kindercentrum en het gezin, zodat leerinhouden zowel op de plek van opvoeding als thuis kunnen worden aangeboden.
Een van de kernprincipes van VVE Thuis is het creëren van een taalrijke en stimulerende omgeving waarin kinderen hun woordenschat en communicatieve vaardigheden kunnen ontwikkelen. Ouders leren hoe ze hun kind kunnen begeleiden in het uitbreiden van hun taalvaardigheden en het begrijpen van verhalen en instructies. Hierdoor wordt de kans op taalachterstand verlaagd, en wordt de basis gelegd voor een goede schoolstart.
VVE Thuis is opgenomen in de Databank Effectieve Jeugdinterventies, wat aantoont dat het programma aan bewezen effectiviteit voldoet. De combinatie van centrumgerichte en gezinsgerichte interventies maakt het programma uniek en effectiever dan afzonderlijke programma’s.
Hoe werkt VVE Thuis in de praktijk?
Het programma VVE Thuis werkt met thema’s die zowel op het kindercentrum (peuteropvang of voorschool) als thuis worden aangeboden. Ouders ontvangen een themaboekje met activiteiten die ze samen met hun kind kunnen uitvoeren. Deze themaboekjes zijn gericht op kinderen van 3-4 jaar, kinderen in groep 1 en groep 2. Voorbeeldthema’s zijn onder andere: Ik, Eten, Huis, Herfst, Winter, Lente, Zomer, Ziek, Kleding, Jarig, Verkeer en Kunst.
Bij elk thema wordt minimaal één ouderbijeenkomst georganiseerd, waarbij ouders instructie ontvangen over de activiteiten en hoe ze hun kind kunnen stimuleren. Deze bijeenkomsten worden geleid door een pedagogisch medewerker, leerkracht of agogisch medewerker. Het centrale thema van deze bijeenkomsten is de vuistregel Praat met je kind.
VVE Thuis wordt uitgevoerd in de sterkste taal van de ouder. Dit is een belangrijk aspect, vooral voor anderstalige gezinnen, omdat het kind op die manier het beste kan verbonden worden met de opvoeders. Bovendien bevatten sommige activiteiten een directe focus op de Nederlandse taal, zoals de BereslimmeBoeken en de educatieve games Samenslim en Letters in Beweging.
Het advies is om per jaar minstens acht themaboekjes te behandelen, afhankelijk van het aantal thema’s dat op het kindercentrum wordt aangeboden. De begeleiding en activiteiten zijn zo ontworpen dat ouders flexibel kunnen kiezen welke thema’s ze thuis verder willen uitwerken.
Digitale ondersteuning: Spelend Leren Thuis Online
Een belangrijk onderdeel van VVE Thuis is de digitale omgeving Spelend Leren Thuis Online. Deze digitale ruimte biedt zowel ouders als begeleiders toegang tot diverse activiteiten en ondersteunend materiaal. Voor ouders zijn er onder andere:
- BereslimmeBoeken: geanimeerde boeken die kinderen lezen en begrijpen leren;
- Samenslim en Letters in Beweging: educatieve games die het lees- en taalbewustzijn stimuleren;
- Digitale praatplaten (Jeffy’s avonturen): interactieve gespreksmogelijkheden om de taalinteractie te vergroten;
- Lietsjes, versjes en filmpjes: om de taalontwikkeling te versterken via muziek en beweging.
Voor begeleiders zijn er ondersteunende materialen zoals instructiemateriaal (handleidingen), beeldmateriaal over de vuistregels en de ontwikkeling van kinderen. De digitale omgeving is ontworpen om zowel ouders als professionals te ondersteunen bij het uitvoeren van het VVE Thuis-programma.
De digitale praatplaten zijn bijvoorbeeld effectief geweest in onderzoek, waaruit bleek dat ze de kwaliteit van de taalinteractie en het woordenschatontwikkeling van kinderen verhogen. Dit onderzoek is uitgevoerd door Teepe (2018) bij ouders met kinderen van drie jaar.
Werkmaterialen en organisatie
Om VVE Thuis succesvol uit te voeren, zijn er ook fysieke werkmaterialen nodig. Voor ouders zijn onder andere een spelbord met attributen, schaar, lijm met kwastje, etui, pen, potlood, kleurpotloden, papier, vouwblaadjes en een verfdoos nodig. Deze materialen worden gebruikt bij het uitvoeren van activiteiten uit de themaboekjes.
Voor begeleiders zijn er handleidingen en materialen voor de ouderbijeenkomsten beschikbaar. Deze ondersteuning is belangrijk om het programma consistente en doelgericht te laten verlopen. Daarnaast is het nodig dat de begeleiders een introductietraining volgen voor het starten van het programma. Deze training wordt meestal op locatie aangeboden door een organisatie met een licentie of door een medewerker van Bereslim.
Vanaf februari 2025 is het nieuwe materiaal van VVE Thuis beschikbaar via de webshop van Bereslim. Voor wie wil starten met VVE Thuis of vragen heeft over het programma, is het mogelijk om contact op te nemen met Bereslim voor verdere begeleiding.
Integratie van Bereslim in VVE Thuis
Sinds april 2021 is het programma VVE Thuis onderdeel geworden van de educatieve aanpak van Bereslim. Bereslim richt zich op het ontwikkelen van basisvaardigheden bij jonge kinderen tussen de 2 en 8 jaar. Deze vaardigheden zijn cruciaal voor een goede start met de schoolloopbaan en om het risico op taalachterstand te verlagen. De focus van Bereslim ligt op:
- Effectief leergedrag ontwikkelen;
- Woordenschatuitbreiding en verhaalbegrip;
- Fonemisch bewustzijn;
- Technisch lezen.
Bereslim helpt aantoonbaar bij het verbeteren van de basisvaardigheden van jonge kinderen en is opgenomen als kansrijke aanpak in de Interventiekaart verbetering basisvaardigheden van de NPO. Dit betekent dat het programma wordt erkend als een methode die effectief kan zijn in de praktijk.
De integratie van Bereslim in VVE Thuis heeft geleid tot een versterking van de inhoud en het gebruik van digitale tools. Hierdoor is het programma nog doelgerichter geworden in het stimuleren van de taalontwikkeling van jonge kinderen. Het is bijvoorbeeld mogelijk om via de digitale omgeving van Bereslim lesbrieven te gebruiken die aansluiten bij de SLO-doelen op het gebied van taal en rekenen. Dit maakt het programma nog beter aansluitend bij het onderwijsveld.
Uitkomsten en onderzoek
Er is onderzoek gedaan naar de effectiviteit van VVE Thuis. Een onderzoek door Teepe (2018) bij ouders met kinderen van drie jaar toonde aan dat de vier ouderbijeenkomsten positieve effecten hadden op de taalontwikkeling van de kinderen. Daarnaast bleek dat de digitale praatplaten (Jeffy’s avonturen) effectief waren in het vergroten van de kwaliteit van de taalinteractie en de woordenschat van de kinderen.
Een onderzoek bij een gewijzigde versie van VVE Thuis voor groep 1 en groep 2 (De la Rie 2020 en Krijnen 2021) liet echter geen significante verschillen zien tussen de kinderen die VVE Thuis hadden gedaan en de controlegroep. De onderzoekers concludeerden dat dit mogelijk te maken had met een gebrekkige uitvoering in de praktijk. Daarom is de inhoud van het programma inmiddels versterkt, onder meer door de integratie van Bereslim en een nadruk op de taalontwikkeling en het praten met het kind.
Het programma VVE Thuis is opnieuw erkend in de Databank Effectieve Jeugdinterventies. Dit betekent dat het programma blijft voldoen aan de eisen van bewezen effectiviteit en is dus nog steeds een aanbevolen interventie voor jonge kinderen.
Praktische toepassing in diverse instellingen
VVE Thuis is bedoeld voor gebruik in verschillende instellingen, zoals scholen, kinderopvangorganisaties, logopedisten en bibliotheken. De producten van Bereslim zijn gratis beschikbaar voor ouders en opvoeders, zowel op locatie als thuis. Dit maakt het programma toegankelijk voor een breed publiek en zorgt ervoor dat alle kinderen – ook die met een taalachterstand of anderstalige kinderen – er baat bij kunnen hebben.
Bereslim richt zich expliciet op deze groepen kinderen, omdat zij het meest baat hebben bij een stimulerende taalomgeving en ondersteuning in de taalontwikkeling. Het programma is zo ontworpen dat het makkelijk in te zetten is voor alle kinderen, ongeacht hun achtergrond of taalniveau.
Daarnaast is er ook een stappenplan ontwikkeld voor bibliotheken om in te loggen in de digitale omgeving van Bereslim met een bibliotheekaccount. Dit maakt het mogelijk om het programma ook via bibliotheken aan te bieden, wat de bereikbaarheid van VVE Thuis verder vergroot.
Conclusie
VVE Thuis is een effectief programma dat zich richt op de taalontwikkeling van jonge kinderen van 3 tot 6 jaar. Het programma combineert centrumgerichte en gezinsgerichte aanpakken en is ontworpen om de onderwijskansen van kinderen te vergroten. Sinds de integratie met Bereslim is het programma uitgebreid en versterkt, met een nadruk op digitale ondersteuning en het uitbreiden van de basisvaardigheden van jonge kinderen.
Het programma wordt uitgevoerd in samenwerking met scholen, kinderopvangorganisaties, logopedisten en bibliotheken en is toegankelijk voor ouders en opvoeders. De werkmaterialen en digitale tools zijn ontworpen om ouders te begeleiden in het stimuleren van de taalontwikkeling van hun kind. Bovendien is er onderzoek gedaan naar de effectiviteit van het programma, wat aantoont dat het bijdraagt aan een betere taalontwikkeling en geletterdheid van jonge kinderen.
Met de introductie van het nieuwe materiaal van VVE Thuis in februari 2025 is het programma nog verder versterkt. Voor wie wil starten met VVE Thuis is een introductietraining verplicht, en is het mogelijk om contact op te nemen met Bereslim voor verdere begeleiding. Het programma blijft dus een waardevolle aanpak in de vroeggezinse en vroegschoolse educatie.