Inleiding
VVE Thuis is een aanvullend programma binnen het domein van voor- en vroegschoolse educatie (VVE) dat door Stichting Scala wordt uitgevoerd. Het programma richt zich op gezinnen met kinderen van 3 tot 6 jaar, waarbij de ouders een actieve rol spelen in de taalontwikkeling van hun kind. Het doel van VVE Thuis is om de onderwijskansen van jonge kinderen te vergroten door middel van een gezinsgerichte aanpak en het aanbieden van thematische activiteiten die door ouders thuis uitgevoerd kunnen worden.
De implementatie van VVE Thuis door Scala sluit aan bij diverse erkende VVE-programma's en is onderdeel van een bredere strategie om de taalontwikkeling van kinderen te stimuleren, zowel in de opvang als in de wijk. Het programma is opgenomen in de Databank Effectieve Jeugdinterventies en maakt gebruik van themaboekjes, digitale tools en andere ondersteunende materialen om ouders te betrekken bij het onderwijsproces.
Deze uitgebreide inzichten worden uitgevoerd in samenwerking met diverse partijen, waaronder de bibliotheek, GGD, kinderopvangcentra en andere instellingen. Het programma is een voorbeeld van een integrale aanpak binnen voor- en vroegschoolse educatie.
Het programma VVE Thuis
Doelgroep en doelstellingen
VVE Thuis richt zich op gezinnen met kinderen van 3 tot 6 jaar die een risico lopen op onderwijsachterstanden. Doorgaans wordt het programma ingezet voor kinderen die ook actief zijn betrokken bij een erkend VVE-programma in de opvang of op school. Het doel is om de onderwijskansen van deze kinderen te vergroten via een gezinsgerichte aanpak die gericht is op de taalontwikkeling.
Het programma werkt aan drie hoofddoelen: - Bevorderen van de taalontwikkeling en geletterdheid van het kind; - Stimulering van een taalrijke en ondersteunende omgeving thuis; - Verbetering van de kwaliteit en kwantiteit van de taalinteractie tussen ouder en kind.
VVE Thuis is niet alleen gericht op het kind, maar ook op de ouders. Ouders leren hoe ze hun kind kunnen ondersteunen met eenvoudige, maar doeltreffende activiteiten. De thematische aanpak zorgt ervoor dat de activiteiten thuis sluiten aan op die in de opvang of op school. Dit maakt het programma effectiever dan louter centrumgerichte of gezinsgerichte interventies.
Uitvoering en thema’s
VVE Thuis wordt uitgevoerd in de sterkste taal van de ouder. Dit is een belangrijk kenmerk van het programma, omdat een goed ontwikkelde moedertaal bijdraagt aan het leren van dezelfde woorden of begrippen in het Nederlands. De thema’s van VVE Thuis zijn gelinkt aan die van andere erkende VVE-programma’s, zoals groepen in peuterspeelzalen of kinderopvangcentra. Hierdoor wordt de leerlijn versterkt en is het makkelijker voor ouders om mee te doen.
Ouders ontvangen themaboekjes met activiteiten die zij thuis met hun kind kunnen uitvoeren. Deze boekjes zijn ontworpen om het taalgebruik van ouders te versterken en hun interacties met het kind te richten op het taalontwikkelingsniveau van het kind. Daarnaast zijn er ook digitale tools beschikbaar, zoals educatieve games en digitale praatplaten, waarmee ouders hun kind kunnen stimuleren.
De digitale omgeving Spelend Leren Thuis Online speelt een centrale rol bij de uitvoering van het programma. Hier vinden ouders niet alleen de themaboekjes, maar ook educatieve games zoals Samenslim en Letters in Beweging, evenals digitale praatplaten (zoals Jeffy’s avonturen) en liedjes of versjes. Voor begeleiders zijn er instructiematerialen en beeldmateriaal beschikbaar, waaronder handleidingen en vuistregels voor het uitvoeren van de activiteiten.
Uitkomsten van onderzoek
Het programma VVE Thuis is onderzocht in een aantal studies. Zo toonde onderzoek van Teepe (2018) bij ouders met kinderen van drie jaar aan dat na vier ouderbijeenkomsten positieve effecten op de taalontwikkeling werden gemeten. De digitale praatplaten bleken effectief in het verhogen van de kwaliteit van de taalinteractie en de woordenschat van kinderen.
Een latere evaluatie (De la Rie, 2020 en Krijnen, 2021) van een aangepaste versie van het programma voor groep 1 en 2 leerlingen liet echter minder positieve resultaten zien, mogelijk vanwege gebrekkige uitvoering in de praktijk. Hierop is de inhoud van VVE Thuis verder versterkt, met name door de integratie van het effectieve Bereslim-programma en een sterke nadruk op taalontwikkeling en conversatie tussen ouder en kind.
Verbeterpunten en aansluiting bij ouders
Hoewel VVE Thuis een solide theoretische basis heeft en in theorie effectief zou kunnen zijn, zijn er in de praktijk ook verbeterpunten naar voren gekomen. Een van de voornaamste kritiekpunten is dat het aanbod niet altijd goed aansluit bij de wensen van de ouders. Aanpassingen zijn daarom nodig om de tijdstippen en inhoud van de programma’s beter te koppelen aan de leefwereld van de ouders.
Thamar Molenaar van Scala benadrukt dat ze de komende maanden in gesprek gaan met ouders om de inhoud en timing van het programma te verbeteren. Deze aanpak benadrukt de betrokkenheid van ouders als centrale partner in de ontwikkeling van het kind.
Daarnaast blijkt uit evaluaties dat de buitenruimtes van sommige peuterspeelgroepen, waarin VVE Thuis ook wordt uitgevoerd, niet altijd optimaal zijn. Aangezien het vergroten van deze ruimtes beperkt is vanwege gemeentelijke regelgeving, gebruikt Scala alternatieve methoden, zoals uitstapjes naar de natuur of bezoeken aan boerderijen. Dit benadrukt de creativiteit en flexibiliteit die nodig is bij het uitvoeren van VVE-programma’s in de praktijk.
Samenwerking en partnerschap
VVE Thuis wordt niet alleen uitgevoerd door Stichting Scala, maar maakt ook gebruik van samenwerking met externe partijen. Deze samenwerking is essentieel om het programma effectief uit te voeren en aan te passen aan de wensen van ouders en kinderen. Scala werkt onder meer samen met:
- De bibliotheek, die een rol speelt bij het organiseren van voorleesprojecten en het bevorderen van leesbehulpzaamheid;
- GGD, die betrokken is bij het ondersteunen van kinderen met ontwikkelingsachterstanden;
- Humanitas, die ondersteuning biedt bij het ontwikkelen van kinderen;
- Politie en BOA, die betrokken zijn bij het bevorderen van welzijn en veiligheid in de wijk;
- Kinderopvangcentra en scholen, die het programma inzetten als aanvulling op hun eigen VVE-strategieën;
- Buurtsport en jongerenwerk, die bijdragen aan de maatschappelijke participatie van gezinnen.
Deze samenwerking wordt verder versterkt bij gebeurtenissen zoals de Week van de Opvoeding, waarin Scala en haar partners een markt organiseren waar ouders, kinderen en professionals elkaar kunnen ontmoeten. Op deze markt zijn diverse activiteiten en informatieve kraampjes aanwezig, waaronder die van VVE Thuis.
Toekomstige ontwikkelingen
De toekomstige ontwikkelingen van VVE Thuis zijn sterk gericht op de implementatie van nieuw materiaal en de uitbreiding van digitale tools. Nieuwe themaboekjes worden vanaf februari 2025 verkrijgbaar via Bereslim, waardoor ouders nog beter ondersteund kunnen worden bij het stimuleren van de taalontwikkeling van hun kind. Daarnaast wordt er verder gewerkt aan het verbeteren van de aansluiting bij de wensen van ouders en het verhogen van de toegankelijkheid van het programma.
Scala benadrukt ook de noodzaak van een doorgaande lijn van de voorschool naar de vroegschool (groep 1 en 2). Hierbij speelt VVE Thuis een belangrijke rol door de leerlijnen van de kinderopvang en de basisschool te versterken. Dit maakt het mogelijk om de ontwikkeling van kinderen op een consistente manier te ondersteunen, zowel thuis als op school.
Conclusie
VVE Thuis is een onderdeel van een bredere aanpak binnen voor- en vroegschoolse educatie, waarbij de ouders actief betrokken worden bij de ontwikkeling van hun kind. Het programma richt zich op de taalontwikkeling van jonge kinderen en ondersteunt ouders bij het creëren van een taalrijke en stimulerende omgeving thuis.
Hoewel het programma nog in ontwikkeling is en verbeterpunten zijn geïdentificeerd, benadrukt de ervaring tot nu toe de waarde van een gezinsgerichte aanpak in combinatie met centrumgerichte interventies. Scala en haar partners blijven hieraan werken om VVE Thuis zo effectief mogelijk te maken voor gezinnen in de wijk.
Door samenwerking met diverse partijen en het gebruik van zowel fysieke als digitale tools, is VVE Thuis een voorbeeld van een integrale en toekomstgerichte aanpak in de vroegschoolse educatie. Het programma is een onderdeel van een groter geheel waarbij de wensen van ouders centraal staan en waarin taalontwikkeling en maatschappelijke participatie versterkt worden.