In de Nederlandse kinderopvangsector speelt de voorschoolse educatie (VVE) een essentiële rol in de voorbereiding van jonge kinderen op de basisschool. Voor kinderen met een VVE-indicatie, die op basis van een advies uit een consultatiebureau extra aandacht nodig hebben, is de voorschoolse educatie uitgebreid naar 16 uur per week. Deze uitbreiding van uren en de manier waarop deze uren worden ingepland, varieert per gemeente en per locatie. In dit artikel geven we een overzicht van de regelgeving, de praktijk en de financiële aspecten van de VVE-uren in de peutergroep, gebaseerd op de beschikbare bronnen.
Inleiding
De VVE-uren zijn een onderdeel van de voorschoolse educatie voor peuters tussen de 2,5 en 4 jaar. Deze educatie is gericht op de ontwikkeling van kinderen in vier domeinen: motoriek, taal, sociaal-emotionele ontwikkeling en wiskundig inzicht. Kinderen die een VVE-indicatie hebben, mogen tot 16 uur per week naar de peutergroep, verspreid over 40 weken per jaar, wat overeenkomt met een totaal van 960 uur per jaar. Deze uren zijn gesubsidieerd door de overheid, en ouders betalen alleen voor een deel van de uren. De praktijk van de urenuitbreiding is sinds 1 augustus 2020 verplicht voor gemeenten, maar de manier waarop deze uren worden ingepland, is flexibel. In dit artikel bespreken we de tijden, regelgeving en kosten van de VVE-uren in de peutergroep, met aandacht voor het effect op de kinderen en de rol van de ouders.
Wat is VVE?
VVE staat voor voorschoolse educatie en is een programma dat gericht is op de voorbereiding van peuters op de basisschool. Het programma is ontworpen om de ontwikkeling van kinderen in vier domeinen te stimuleren: motorische ontwikkeling, taalontwikkeling, sociaal-emotionele ontwikkeling en wiskundige inzichten. Deze ontwikkeling wordt gestimuleerd via speelactiviteiten, interacties met andere kinderen en ondersteuning van pedagogisch medewerkers. Kinderen die een VVE-indicatie hebben, krijgen extra aandacht en een uitgebreid educatief aanbod. In de praktijk betekent dit dat zij maximaal 16 uur per week naar de peutergroep kunnen, verspreid over 40 weken per jaar, wat overeenkomt met 960 uur per jaar. Deze uren zijn een verplichte uitbreiding van het aanbod voor kinderen die een VVE-indicatie hebben, zoals vastgelegd in het Wijzigingsbesluit urenuitbreiding van 1 augustus 2020.
Het VVE-programma is ontworpen om kinderen met een VVE-indicatie extra te ondersteunen, bijvoorbeeld door herhaling van activiteiten, extra observatie en persoonlijke overdracht naar de basisschool. Deze indicatie wordt vaak gegeven door consultatiebureaus op basis van een advies voor "extra spelen en leren". Een VVE-indicatie geeft ouders en kinderopvanglocaties de mogelijkheid om het programma in te richten op de specifieke behoeften van het kind. De betrokkenheid van ouders is in dit kader van groot belang. Ouders worden geïnformeerd over het programma, krijgen tips voor thuisactiviteiten en worden regelmatig uitgenodigd voor activiteiten op de peutergroep.
Tijden en planning van VVE-uren
De urenuitbreiding van VVE betekent dat kinderen met een VVE-indicatie 16 uur per week naar de peutergroep mogen, verspreid over 40 weken per jaar. Deze uren zijn verplicht voor gemeenten sinds 1 augustus 2020, maar ouders zijn niet verplicht om alle uren te gebruiken. In de praktijk betekent dit dat kinderopvangorganisaties vrij zijn om hun aanbod flexibel in te richten. Zij kunnen kiezen hoeveel uren per dag zij aanbieden en of ze werken met langere of kortere dagdelen. De keuzes die zij hierin maken, zijn afhankelijk van verschillende factoren, zoals het VVE-beleid van de gemeente, de beschikbare budgetten, het aantal kinderen met een VVE-indicatie, de personeelsbezetting en de wensen van ouders.
De verplichte voorwaarde is dat er op minstens 3 dagen per week een VVE-aanbod moet zijn. Dit betekent dat kinderopvanglocaties minimaal drie dagen per week open staan voor kinderen met een VVE-indicatie. Het aanbod kan bijvoorbeeld bestaan uit drie dagen van 4 uur of vier dagen van 4 uur. Het is ook mogelijk dat kinderen op een locatie 8 uur per week (twee dagen) kunnen komen, en vanaf 2,5 jaar uitbreiden naar 16 uur per week (vier dagen). De uren kunnen verspreid zijn over drie of vier dagen, afhankelijk van de keuzes van de locatie. In sommige gevallen worden de uren verspreid over drie dagen, terwijl in andere gevallen vier dagen gebruikt worden. Het is daarom belangrijk dat ouders bij hun kinderopvanglocatie informeren over de specifieke planning van de VVE-uren.
In Enschede bijvoorbeeld mogen kinderen met een VVE-indicatie 4 halve dagen per week naar de peutergroep, wat overeenkomt met 16 uur per week. In Amsterdam zijn peuters al vanaf 2 jaar toegang tot de voorschool, en kunnen zij 16 uur per week gebruiken. In Enschede is het standaard aanbod voor alle kinderen 8 uur per week (twee halve dagen), maar voor kinderen met een VVE-indicatie is dit uitgebreid naar 16 uur per week. De kosten voor deze uren zijn gedeeltelijk of volledig gesubsidieerd, afhankelijk van het inkomen van de ouders.
Regelgeving en wettelijke kaders
De urenuitbreiding van VVE is vastgelegd in het Wijzigingsbesluit urenuitbreiding van 1 augustus 2020. Dit besluit verplicht gemeenten om het gesubsidieerde aanbod van voorschoolse educatie uit te breiden naar 960 uur per jaar voor kinderen met een VVE-indicatie. Het besluit geldt alleen voor kinderen die op of na 1 augustus 2020 2,5 jaar oud worden. Voor kinderen die vóór die datum 2,5 jaar waren en gebruik maakten van VVE, geldt deze verplichting niet. In de praktijk betekent dit dat gemeenten sinds die datum hun aanbod van VVE-uren moeten uitbreiden van minimaal 10 uur per week naar minimaal 16 uur per week. Ouders zijn echter niet verplicht om deze uren af te nemen.
De regelgeving die van toepassing is op VVE-uren is onderdeel van het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie (Artikel 2 lid 1). Dit besluit stelt dat een peuter tussen 2,5 en 4 jaar oud 960 uren VVE per jaar moet kunnen krijgen. Deze uren zijn verspreid over 40 weken per jaar, wat overeenkomt met 16 uur per week. De regelgeving geeft gemeenten en kinderopvangorganisaties vrije hand in de organisatie van de uren, zolang het aanbod voldoet aan de wettelijke voorwaarden. Deze voorwaarden omvatten onder andere de verplichting om op minstens drie dagen per week een VVE-aanbod te hebben en de beschikbaarheid van een programma dat gericht is op de vier ontwikkelingsdomeinen van kinderen.
De regelgeving is ook onderdeel van het Landelijk Register Kinderopvang en Peuterspeelzalen (LRKP), waarin kinderopvangvoorzieningen en peuterspeelzalen zijn opgenomen. Voor VVE-arrangementen gelden extra subsidievoorwaarden, zoals vastgelegd in de subsidievoorwaarden VVE-arrangementen. Deze voorwaarden stellen extra eisen aan de kwaliteit en het aanbod van VVE-uren, en bepalen hoe gemeenten en kinderopvangorganisaties hun programma's moeten organiseren. De subsidievoorwaarden zijn bedoeld om te zorgen voor een consistente kwaliteit van VVE-uren en om te voorkomen dat kinderopvanglocaties hun aanbod op een ongeschikte manier inrichten.
Kosten en financiële aspecten
De kosten van VVE-uren zijn gedeeltelijk of volledig gesubsidieerd, afhankelijk van het inkomen van de ouders. Voor kinderen met een VVE-indicatie is het aanbod van 16 uur per week verplicht voor gemeenten, maar ouders betalen alleen voor een deel van de uren. In de praktijk betalen ouders alleen voor de eerste twee dagdelen, terwijl het derde en vierde dagdeel worden betaald door de gemeente. De kosten van de eerste twee dagdelen hangen af van het inkomen van de ouders. Hoe lager het inkomen, hoe minder ouders betalen. Voor gezinnen met een laag inkomen kan de maandelijkse kosten lager zijn dan 12 euro per maand.
In Enschede is een overzicht van de kosten per inkomenscategorie beschikbaar via de website van GAVoortaal Enschede. Deze website geeft ouders een duidelijk overzicht van de kosten voor VVE-uren, afhankelijk van hun inkomen. Daarnaast is er ook een KOW Rekentool beschikbaar, waarmee ouders hun kosten kunnen uitrekenen. Voor ouders die vragen hebben over de kosten of de subsidievoorwaarden, is er ook een klantenservice beschikbaar via [email protected] of 0118 – 61 45 32.
Voor ouders die kinderopvangtoeslag ontvangen, is het mogelijk om extra uren aan te vragen voor hun kind. Deze extra uren zijn echter niet gesubsidieerd, en ouders moeten deze uren zelf betalen. Voor ouders die gemeentetoeslag ontvangen, geldt de verplichting alleen voor 16 uur per week. Extra uren zijn dan voor eigen rekening. Voor ouders die minder dan 16 uur per week willen gebruiken, is het verstandig om te informeren bij hun kinderopvanglocatie, omdat de flexibiliteit per locatie kan verschillen.
Rol van ouders in VVE
De betrokkenheid van ouders is van groot belang in de VVE. Ouders worden geïnformeerd over het programma, krijgen tips voor activiteiten die ze thuis kunnen doen met hun kind, en worden regelmatig uitgenodigd voor activiteiten op de peutergroep. Deze betrokkenheid draagt bij aan de ontwikkeling van het kind, omdat ouders een belangrijke rol spelen in de ondersteuning van de educatie op de peutergroep. In de praktijk merken kinderopvanglocaties een duidelijk verschil wanneer ouders thuis met hun kind oefenen, zoals het herhalen van liedjes of het lezen van boeken. Daarnaast worden ouders uitgenodigd voor activiteiten op de peutergroep, zoals ouder-kindactiviteiten, thema-afsluitingen en ouderbijeenkomsten. Deze activiteiten zijn bedoeld om ouders beter te informeren over het programma en te betrekken bij de ontwikkeling van hun kind.
In Kinderopvang Walcheren bijvoorbeeld wordt de betrokkenheid van ouders geïnformeerd via de website en via e-mails. Ouders ontvangen informatie over elk thema, zoals de liedjes die worden gezongen en boekentips. Deze betrokkenheid draagt bij aan een sterke samenwerking tussen ouders en kinderopvanglocaties, wat op zijn beurt leidt tot een betere voorbereiding van kinderen op de basisschool. De betrokkenheid van ouders is ook belangrijk voor de persoonlijke overdracht naar de basisschool, waar ouders en leerkrachten samenwerken om een soepele overgang te realiseren.
Praktijkvoorbeelden van VVE-uren
In Enschede zijn er meer dan 40 peutergroepen, en alle groepen werken samen met 1 of meerdere scholen in de buurt. Deze samenwerking maakt deel uit van zogenoemde Integrale Kindcentra (IKC), waarin kinderen een soepele overgang maken van de peutergroep naar de basisschool. In Enschede mogen kinderen met een VVE-indicatie 4 halve dagen per week naar de peutergroep, wat overeenkomt met 16 uur per week. Voor kinderen zonder VVE-indicatie is het standaard aanbod 8 uur per week. De kosten voor deze uren zijn gedeeltelijk of volledig gesubsidieerd, afhankelijk van het inkomen van de ouders.
In Amsterdam zijn peuters al vanaf 2 jaar toegang tot de voorschool, en kunnen zij 16 uur per week gebruiken. In Amsterdam kunnen de uren verspreid zijn over drie of vier dagen, afhankelijk van de keuzes van de locatie. Sommige voorscholen verspreiden de uren over drie dagen, terwijl andere voorscholen de uren over vier dagen verspreiden. In beide gevallen is het aanbod van 16 uur per week verplicht, maar ouders zijn niet verplicht om deze uren af te nemen.
In Kinderopvang Walcheren is het aanbod van VVE-uren uitgebreid naar 16 uur per week, en ouders betalen alleen voor de eerste twee dagdelen. De betrokkenheid van ouders is in dit kader van groot belang, en ouders worden regelmatig uitgenodigd voor activiteiten op de peutergroep. Deze activiteiten zijn bedoeld om ouders beter te informeren over het programma en te betrekken bij de ontwikkeling van hun kind.
Conclusie
VVE-uren spelen een essentiële rol in de voorbereiding van jonge kinderen op de basisschool. Voor kinderen met een VVE-indicatie is het aanbod van 16 uur per week verplicht sinds 1 augustus 2020, maar ouders zijn niet verplicht om deze uren af te nemen. De planning van deze uren is flexibel, en kinderopvangorganisaties mogen kiezen hoeveel uren per dag en hoeveel dagen per week zij aanbieden. De verplichte voorwaarde is dat er op minstens drie dagen per week een VVE-aanbod moet zijn. De kosten van VVE-uren zijn gedeeltelijk of volledig gesubsidieerd, afhankelijk van het inkomen van de ouders. In Enschede, Amsterdam en Kinderopvang Walcheren is het aanbod van VVE-uren uitgebreid naar 16 uur per week, en ouders betalen alleen voor een deel van de uren. De betrokkenheid van ouders is van groot belang in de VVE, en ouders worden regelmatig uitgenodigd voor activiteiten op de peutergroep. Deze activiteiten zijn bedoeld om ouders beter te informeren over het programma en te betrekken bij de ontwikkeling van hun kind. In de praktijk leidt deze betrokkenheid tot een sterke samenwerking tussen ouders en kinderopvanglocaties, wat op zijn beurt leidt tot een betere voorbereiding van kinderen op de basisschool.