Inleiding
De aansprakelijkheid van bestuurders en toezichthouders van een Vereniging van Eigenaars (VVE) is een onderwerp dat steeds vaker in de schijnwerpers staat. In de rechtspraak, maar ook in de praktijk van de VVE, leidt het nemen van beslissingen en het uitoefenen van bestuursbevoegdheden tot juridische en financiële risico’s. Zowel bestuurders als toezichthouders kunnen persoonlijk aansprakelijk worden gesteld, niet alleen door derden, maar ook door de VVE zelf of haar leden. De Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen (WBTR) en veranderende maatschappelijke waarden hebben het risico op aansprakelijkheid verder vergroot.
Deze aansprakelijkheid is daarom geen theorie, maar een reëel en groeiend risico. Het is daarom belangrijk dat VVE-bestuurders zich bewust zijn van de juridische en praktische implicaties van hun functie. Daarom is de zogenaamde "Aansprakelijkheid VVE Bestuur" of "VVE Bestuurdersaansprakelijkheid" verzekering ontstaan. Deze verzekering biedt een financiële afdekking voor schade en verweerkosten wanneer een bestuurslid of toezichthouder persoonlijk aansprakelijk wordt gesteld.
In dit artikel wordt ingegaan op de aard van deze aansprakelijkheid, de juridische context waarin deze zich af speelt, en de inhoud van de verzekering die bestuurders hiertegen kan beschermen. Daarnaast worden ook de uitsluitingen van de dekking, de doelgroep van de verzekering en het belang van dergelijke dekking voor de VVE besproken.
Aansprakelijkheid van VVE-bestuurders: Juridische context
De aansprakelijkheid van bestuurders en toezichthouders van een VVE is voortgekomen uit een wettelijke verplichting en een maatschappelijke verandering in de manier waarop organisaties en hun leidinggevenden worden beoordeeld. De VVE is een rechtspersoon die juridisch verantwoordelijk is voor haar handelen en nalaten. Toch zijn bestuurders en toezichthouders niet volledig beschermd tegen persoonlijke aansprakelijkheid, zowel door derden als door de VVE zelf.
Interne en externe aansprakelijkheid
Een bestuurslid kan op twee manieren aansprakelijk worden gesteld: interne aansprakelijkheid en externe aansprakelijkheid.
Externe aansprakelijkheid treedt in actie wanneer een bestuurslid persoonlijk wordt aansprakelijk gesteld door een derde partij, zoals een leverancier, een schuldeiser of een curator. Dit kan het geval zijn wanneer een bestuurslid bijvoorbeeld verkeerd handelt in het beheren van de financiën van de VVE, wat tot schade leidt voor een derde.
Interne aansprakelijkheid treedt op wanneer de VVE of haar leden het bestuur aansprakelijk stellen. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer een bestuur geen onderzoek heeft gedaan naar de betrouwbaarheid van een aannemer, waardoor de VVE schade lijdt. In dergelijke gevallen kan de VVE haar bestuurders verzoeken om schadevergoeding.
De belangrijkste conclusie uit de jurisprudentie en de praktijk is dat een bestuurslid, ook wanneer het functioneert in een vrijwilligersfunctie, niet volledig beschermd is tegen persoonlijke aansprakelijkheid. Dit geldt zowel voor de schade die door hun handelen of nalaten ontstaat, als voor de verweerkosten die met een aansprakelijkheid van de VVE of derden gepaard gaan.
Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen (WBTR)
De Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen (WBTR) is in 2015 ingevoerd en heeft het kader van de aansprakelijkheid van bestuurders en toezichthouders verder ingespannen. Deze wet is bedoeld om de verantwoordelijkheid van bestuur en toezicht in verenigingen en stichtingen te verbeteren. Het doel is om wanbestuur, financieel onverantwoord gedrag, zelfverrijking en andere vormen van onwettig handelen te voorkomen of te sanctioneren.
De WBTR stelt regels op inzake taken, bevoegdheden, verplichtingen en aansprakelijkheid van bestuurders en toezichthouders. Het stelt ook eisen aan het bestuursbeleid en het toezicht op bestuursactiviteiten. Deze veranderingen hebben het juridische kader van de aansprakelijkheid van bestuurders van een VVE verder verankerd en het risico op persoonlijke aansprakelijkheid verder vergroot.
VVE Bestuurdersaansprakelijkheid verzekering: Wat is het?
De VVE Bestuurdersaansprakelijkheid verzekering is een specifiek type verzekering dat bedoeld is om bestuurders en toezichthouders van een VVE te beschermen tegen de financiële gevolgen van persoonlijke aansprakelijkheid. Deze verzekering is ontworpen voor bestuurders, toezichthouders, medebeleidsbepalers en andere betrokken personen, ongeacht of zij in functie zijn, afgetreden zijn of nog te benoemen zijn.
Doelgroep van de verzekering
De verzekering is bedoeld voor de volgende personen:
- Bestuurders en toezichthouders van een VVE;
- Personen die daden van bestuur verrichten maar niet formeel benoemd zijn;
- Rechtsopvolgers, echtgenoten of partners;
- Voorzitter van de vergadering van de VVE;
- 'Externe bestuurders' (personen die informeel of informeel als bestuurslid fungeren);
- Ex-bestuurders die nog steeds risico’s dragen door hun eerdere beslissingen.
Deze groep personen kan, gezien de wettelijke en praktische verantwoordelijkheid, persoonlijk aansprakelijk worden gesteld door derden of door de VVE zelf. De verzekering biedt een financiële afdekking voor de schadevergoeding en de verweerkosten die met dergelijke aansprakelijkheid gepaard gaan.
Inhoud van de dekking
De dekking van de VVE Bestuurdersaansprakelijkheid verzekering bestaat uit twee belangrijke elementen:
Verweerkosten: Dit zijn de kosten die gemaakt worden bij het verdedigen van een aanspraak tegen een verzekerde. Deze kosten kunnen bijvoorbeeld omvatten advocatenkosten, notariële kosten en proceskosten. De verweerkosten worden alleen vergoed als er een voorafgaande instemming van de verzekeraar is geweest.
Schadevergoeding: Dit is de schade die een verzekerde moet betalen aan een derde of aan de VVE zelf, op basis van een juridische uitspraak, arbitrage of andere bevoegde beslissing. Deze schadevergoeding wordt afgerekend op basis van het aandeel van de verzekering in de schade. Ook wordt wettelijke rente over het gedekte deel van de schade vergoed.
De verzekering biedt dekking voor aanspraken die wettelijk onder het Nederlandse recht vallen en waarvoor de Nederlandse rechter of arbiter bevoegd is. De dekking is daarom beperkt tot juridische situaties die onder Nederlandse wetten vallen.
Claims Made-basis
De verzekering werkt op een Claims Made-basis. Dit betekent dat een aanspraak alleen gedekt wordt als deze voor de eerste keer ingebracht wordt tijdens de verzekeringsperiode en binnen vier maanden na de einddatum van de verzekering bij de verzekeraar gemeld wordt. Deze voorwaarde is belangrijk om te begrijpen, omdat het betekent dat aanspraken die ontstaan tijdens de verzekering maar pas na de einddatum worden ingebracht, niet gedekt zijn.
Uitsluitingen van de dekking
De dekking van de VVE Bestuurdersaansprakelijkheid verzekering is niet volledig. Er zijn situaties waarin de verzekering geen vergoeding levert, ook als de aansprakelijkheid zich juridisch juist toont. De belangrijkste uitsluitingen zijn:
Aansprakelijkheid die ontstaat door opzet of bewust handelen of nalaten: Als een bestuurslid of toezichthouder met opzet of opzettelijk tegen de belangen van de VVE handelt, is de dekking niet geldig. Dit geldt bijvoorbeeld voor situaties waarin een bestuurslid geld uit de kas haalt of persoonlijke voordeel wil behalen ten koste van de VVE.
Boetes en schadevergoedingsbedragen: Boetes en schadevergoedingen die vastgesteld zijn door een rechter of een andere bevoegde instantie zijn niet gedekt, tenzij de aansprakelijkheid ook zou bestaan zonder het beding. Ook boetes in welke vorm dan ook zijn van de dekking uitgesloten, inclusief eventuele schadevergoedingen die boven de daadwerkelijke schade liggen.
Vermogensdelicten: Handelingen zoals diefstal, afpersing, bedreiging, verduistering, bedrog en valsheid in geschrifte zijn strikt van de dekking uitgesloten. Dit geldt ook voor schade die het beoogde of zekere gevolg is van dergelijke handelingen.
Financiële schade als gevolg van eigen verkeerd handelen: Als een bestuurslid bijvoorbeeld geen onderzoek heeft gedaan naar de betrouwbaarheid van een aannemer en hierdoor schade ontstaat, is de dekking mogelijk niet geldig. Dit is het geval wanneer de verkeerde beslissing duidelijk tegen de belangen van de VVE werkt.
Waarom is VVE Bestuurdersaansprakelijkheid verzekering belangrijk?
Het belang van deze verzekering ligt vooral in de persoonlijke risico’s die bestuurders en toezichthouders lopen. Zelfs wanneer een bestuurslid zijn of haar functie onbetaald uitoefent, kan hij of zij persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. De aansprakelijkheid kan bijvoorbeeld voortkomen uit het nemen van verkeerde beslissingen, het nalaten van verplichtingen of het handelen tegen de belangen van de VVE.
De aansprakelijkheid kan zowel juridische als financiële gevolgen hebben. De verweerkosten kunnen fors oplopen, vooral als complexe juridische procedures nodig zijn of gespecialiseerde advocaten betrokken worden. Deze kosten worden niet gedekt door een reguliere rechtsbijstandverzekering. De VVE Bestuurdersaansprakelijkheid verzekering biedt daarom een essentieel instrument om deze risico’s te verlichten.
Persoonlijke en financiële bescherming
De verzekering biedt een bescherming van privé-vermogens bij persoonlijke aansprakelijkheid. Dit is vooral belangrijk voor bestuurders die hun functie in een vrijwilligersverband uitoefenen. Zij kunnen immers geen garantie hebben dat zij financieel beschermd zijn tegen aanspraken van derden of de VVE zelf. De verzekering biedt een financiële afdekking die deze risico’s vermindert.
Tijdsbesparing en efficiëntie
Het nemen van beslissingen in de VVE is niet zonder risico. De VVE Bestuurdersaansprakelijkheid verzekering biedt ook tijdsbesparing en efficiëntie bij het afhandelen van aanspraken. De verweerkosten worden bijvoorbeeld vergoed zodra de aanspraak ingebracht wordt, waardoor bestuurders en toezichthouders niet persoonlijk verantwoordelijk hoeven te zijn voor de juridische kosten die met de aansprakelijkheid gepaard gaan.
Voor wie is de verzekering geschikt?
De VVE Bestuurdersaansprakelijkheid verzekering is bedoeld voor alle VVE’s waarin bestuurders of toezichthouders functioneren. De verzekering is vooral geschikt voor VVE’s die:
- Een actief bestuur hebben;
- Periodieke vergaderingen houden;
- Een reservefonds aanhouden volgens artikel 5:126 lid 1 BW;
- Risico’s lopen door het nemen van beslissingen;
De verzekering is minder geschikt voor:
- VVE’s met een negatief eigen vermogen;
- 'Slapende' VVE’s (VVE’s zonder bestuur, zonder periodiek onderhoud, zonder vergaderingen);
- VVE’s zonder reservefonds conform artikel 5:126 lid 1 BW;
In dergelijke gevallen is het risico op aansprakelijkheid groter en kan de verzekering minder geschikt zijn om de risico’s te dekken.
Conclusie
De aansprakelijkheid van VVE-bestuurders is een reëel en groeiend risico. Zowel bestuurders als toezichthouders kunnen persoonlijk aansprakelijk worden gesteld, zowel door derden als door de VVE zelf. Deze aansprakelijkheid kan zowel juridische als financiële gevolgen hebben, vooral wanneer verweerkosten hoge bedragen opleveren.
De VVE Bestuurdersaansprakelijkheid verzekering biedt een essentieel instrument om deze risico’s te verlichten. De verzekering dekt de verweerkosten en eventuele schadevergoedingen die ontstaan bij persoonlijke aansprakelijkheid. De dekking is beperkt tot juridische situaties die onder Nederlandse wetten vallen en werkt op een Claims Made-basis. Er zijn echter ook uitsluitingen van de dekking, zoals aansprakelijkheid die ontstaat door opzet of bewust handelen, boetes en schadevergoedingen, en vermogensdelicten.
De verzekering is bedoeld voor bestuurders, toezichthouders, medebeleidsbepalers en andere betrokken personen. Zij biedt een financiële bescherming van privé-vermogens en tijdsbesparing bij het afhandelen van aanspraken. De verzekering is vooral geschikt voor VVE’s met een actief bestuur en een reservefonds, maar minder geschikt voor slapende of negatief gezinde VVE’s.
Aangezien de aansprakelijkheid van bestuurders steeds vaker in de schijnwerpers staat, is het belangrijk dat VVE-bestuurders zich bewust zijn van hun juridische en praktische verantwoordelijkheid. De VVE Bestuurdersaansprakelijkheid verzekering biedt een essentieel instrument om deze risico’s te verlichten en het bestuur van een VVE te beschermen tegen persoonlijke aansprakelijkheid.