Inleiding
Datacenters zijn essentiële infrastructuur voor de moderne maatschappij, waarin digitale diensten en dataopslag centraal staan. Het inrichten van dergelijke faciliteiten vereist een complexe combinatie van technische, juridische en operationele overwegingen. Datacenters moeten niet alleen betrouwbaar zijn en een hoge mate van beschikbaarheid bieden, maar ook conform zijn aan internationale standaarden, milieuwetgeving en lokale regelgeving. Daarnaast spelen aspecten als energie-efficiëntie, schaalbaarheid en samenwerking met netbeheerders een belangrijke rol in de ontwikkeling en inrichting van deze installaties.
In dit artikel worden de belangrijkste factoren bij het inrichten van datacenters behandeld, met aandacht voor technische uitdagingen, duurzaamheid, samenwerking en de rol van normen. Het artikel is opgebouwd op basis van informatie uit betrouwbare bronnen, waaronder professionele organisaties, technische rapporten en ervaringen van installatiebedrijven.
Technische aspecten van het inrichten van datacenters
1. Elektriciteitsvoorziening en redundancies
Een datacenter is een elektriciteitsgevoelige installatie die continu moet functioneren. Het inrichten van dergelijke faciliteiten vereist daarom een uitgebreide elektriciteitsvoorziening, waarin redundancies centraal staan. Meindert Jansen, operationeel directeur van Hamer, legt uit dat in datacenters meerdere voedingen zijn ingebouwd, waaronder standaardstroom van het netwerk, noodstroom en extra aansluitingen voor mobiele aggregaten. Dit zorgt ervoor dat er geen stroomonderbrekingen optreden, zelfs bij storingen in het energienet.
Voor een hyperscale datacenter is circa 100 megawatt (MW) continuvermogen nodig. Dit is vergelijkbaar met de piekbehoefte van een kleine stad, en het jaarlijkse stroomverbruik komt overeen met dat van 300.000 huishoudens. Het is duidelijk dat datacenters een substantieel aandeel hebben in het energieverbruik van een regio, wat maakt dat samenwerking met netbeheerders zoals Vattenfall, Tennet en Liander van groot belang is.
2. Koeling en brandveiligheid
Naast een betrouwbare stroomvoorziening is koeling een ander essentieel aspect bij het inrichten van datacenters. Serverhardware produceert veel warmte, en zonder adequaat koelsysteem kan de efficiëntie dalen en zelfs schade aan hardware kunnen ontstaan. Datacenters gebruiken vaak redundante koelsystemen, waaronder air conditioning en vloeistofgekoelde oplossingen, om het temperatuurverloop onder controle te houden.
Brandveiligheid is eveneens een prioriteit. Datacenters zijn uitgerust met geavanceerde branddetectie- en brandbestrijdingssystemen. In tegenstelling tot traditionele gebouwen, waarin sprinklers vaak het standaardinstrument zijn, gebruiken datacenters vaak inert gassystemen om vuur te blussen zonder schade te veroorzaken aan elektronische componenten. Deze systemen zijn ontworpen om snel en efficiënt te reageren bij brandgevaar, zonder dat water of chemicaliën schade kunnen aanrichten aan digitale infrastructuur.
3. Gebruik van prefab-modules
Om de doorlooptijd van datacenterprojecten te verkorten en kosten te beheersen, wordt steeds vaker gebruikgemaakt van prefab-modules. Deze modules worden vervaardigd op locaties dicht bij het project en vervolgens getransporteerd naar de eindlocatie, waar ze worden geassembleerd. Hamer schat dat ongeveer 70 procent van de elektrotechnische installaties in Apeldoorn in modules wordt vervaardigd. Voorbeelden hiervan zijn schakelkasten en leidingelementen. Deze modules worden in grote lengtes vervaardigd en worden vervolgens per vrachtwagen naar de locatie gebracht.
Deze aanpak zorgt voor tijdswinst en een hogere mate van kwaliteitscontrole, aangezien modules vóór hun montage worden getest. Dit vermindert het risico op storingen tijdens of na de installatie en zorgt voor een snellere inbedrijfplaatsing van het datacenter.
Juridische en normatieve kaders
1. Internationale en nationale normen
Datacenters zijn onderworpen aan een complexe set van normen en standaarden die zorgen voor consistente inrichting, veiligheid en prestaties. De normcommissie 'computerruimten en datacenters' speelt een belangrijke rol in het ontwikkelen en beïnvloeden van deze normen. In deze commissie werken gebruikers, bouwers, toeleveranciers, ontwerpers en kennisinstituten samen om eisen vast te leggen voor het gebouw, de inrichting, het gebruik en het beheer van datacenters.
Deze normen omvatten ook aspecten zoals de infrastructuur van telecombekabeling, energie-efficiëntie, fysieke veiligheid en de terminologie die wordt gebruikt bij het beschrijven van verschillende soorten en categorieën datacenters. Door aan deze normen te voldoen, zorgen datacenters ervoor dat ze internationaal consistent zijn en in lijn met de beste praktijken op het gebied van veiligheid en duurzaamheid.
2. Certificeringen en kwaliteitsborging
Niet alleen normen zijn van belang, ook certificeringen spelen een rol in het inrichten van datacenters. Bijvoorbeeld zijn de datacenters van NorthC ingericht volgens Tier 3+ standaarden, wat betekent dat alle kritieke voorzieningen – zoals UPS (ononderbroken stroomvoorziening), koeling en NSA’s (noodstroomaggregaten) – volledig redundant zijn. Deze standaarden garanderen een hoge mate van betrouwbaarheid en continuïteit, wat essentieel is voor bedrijven die afhankelijk zijn van ononderbroken data- en servertoegang.
Daarnaast zijn de datacenters gecertificeerd en ondergaan ze jaarlijks controles door onafhankelijke auditors. Deze certificeringen en controlemaatregelen zorgen voor kwaliteitsborging en geven klanten de garantie dat de datacenters aan hoge technische en operationele eisen voldoen.
3. Duurzaamheidsreguleringen
Datacenters vallen onder de vitale infrastructuur, maar hun energie- en ruimtegebruik brengt ook een omvangrijke impact met zich mee. Om deze impact te beheersen, zijn er wetgevende en normatieve maatregelen op staan, die datacenterontwikkelaars moeten volgen. Deze richtlijnen zijn bedoeld om energie-efficiëntie te stimuleren en het gebruik van duurzame energiebronnen te bevorderen.
De Dutch Data Center Association (DDA) speelt een belangrijke rol in de samenwerking tussen datacenters en netbeheerders om energiebeleid te ontwikkelen dat bijdraagt aan de energietransitie. Datacenters zijn immers sterk afhankelijk van het elektriciteitsnet, en de groei van datacenterclusters kan leiden tot uitdagingen in de energievoorziening. De DDA werkt daarom samen met netbeheerders om de groei van het energienetwerk te ondersteunen en te zorgen voor een duurzame toekomst.
Operationele overwegingen bij het inrichten van datacenters
1. Co-creatie en samenwerking met stakeholders
Het inrichten van datacenters is vaak een project dat betrokkenheid van meerdere partijen vereist. Bijvoorbeeld in het DC Valley-project in Ede wordt een unieke vorm van co-creatie gebruikt om de meest optimale inrichting van het datacenter te bepalen. Regionale partijen worden uitgenodigd om deel te nemen aan het co-creatieteam. Dit betekent dat zowel technische als operationele aspecten worden meegenomen in het ontwerp.
Een voorbeeld hiervan is de wens van bedrijven om veilig en toegankelijk binnen te kunnen komen, zelfs in samenwerking met eindklanten. Dit leidt tot een datacenter dat niet alleen technisch betrouwbaar is, maar ook operationeel flexibel. Het faciliteit kan worden gebruikt voor vergaderingen, projectwerk en klantbezoeken, waardoor het een unieke rol speelt in de lokale economie.
2. Colocatie en schaalbaarheid
Een andere oplossing voor het inrichten van datacenters is colocatie, waarbij bedrijven hun servers en infrastructuur in een gedeelde faciliteit laten beheren. Deze aanpak biedt voordelen op het gebied van kosten en schaalbaarheid. Colocatie bij NorthC, bijvoorbeeld, betekent dat bedrijven aanzienlijk besparen op de kosten van het zelf beheren van een datacenter. Omdat ze gebruikmaken van gedeelde voorzieningen, zoals koeling, stroom en netwerkverbindingen, is de kostenefficiëntie hoger.
Daarnaast is colocatie schaalbaar. Als een bedrijf groeit of extra serverruimte nodig heeft, kan het eenvoudig extra rackspace huurder. Deze flexibiliteit maakt colocatie een aantrekkelijke optie voor bedrijven die snel groeien of waarvan de IT-behoefte fluctueert.
3. Gecertificeerde en betrouwbare dienstverlening
Datacenters vereisen een hoge mate van betrouwbaarheid, niet alleen op technisch vlak, maar ook qua dienstverlening. Daarom is het belangrijk dat de dienstverleners gecertificeerd zijn en aan hoge kwaliteitseisen voldoen. Datacenters zoals die van NorthC worden jaarlijks gecontroleerd door onafhankelijke auditors om te verifiëren dat alle standaarden worden nageleefd.
Bovendien is het belangrijk dat dienstverleners over het juiste personeel en expertise beschikken. Bij Hamer is bijvoorbeeld een kernprincipe dat de meeste werkzaamheden intern worden uitgevoerd, wat betekent dat er weinig uitbesteding plaatsvindt. Dit zorgt voor een betere kwaliteit en snellere reaktie op eventuele problemen of storingen.
Duurzaamheid in het inrichten van datacenters
1. Energie-efficiëntie en groene energie
Datacenters zijn energie-intensief, en het inrichten ervan moet daarom ook gericht zijn op energie-efficiëntie en het gebruik van duurzame energiebronnen. De energievoorziening van datacenters is vaak afhankelijk van het elektriciteitsnet, maar om duurzaamheid te bevorderen, wordt er steeds vaker gekozen voor groene stroom.
Daarnaast worden datacenters ontworpen om energie-efficiëntie te maximaliseren. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door het gebruik van geavanceerde koelsystemen die minder energie verbruiken, of door het toepassen van smart grids die energieopslag en distributie optimaliseren. Door middel van dergelijke maatregelen kan het energieverbruik van datacenters worden verminderd, wat bijdraagt aan het behalen van klimaatdoelen.
2. Recycling en vermindering van afval
Naast energie-efficiëntie is het ook belangrijk om afval en het gebruik van materialen te minimaliseren. Bijvoorbeeld bij het inrichten van datacenters wordt er vaak gebruikgemaakt van prefab-modules, die minder afval genereren dan traditionele bouwmethoden. Daarnaast wordt er aandacht besteed aan de recyclering van materialen en componenten, wat het milieu-impact van datacenters verder beperkt.
3. Transparantie en verantwoordelijkheid
Duurzaamheid in het inrichten van datacenters vereist ook transparantie en verantwoordelijkheid. Datacenters moeten duidelijk maken hoe ze omgaan met energie, afval en milieu-impact. Door dit openbaar te maken, kunnen klanten en maatschappij beter inschatten hoe duurzaam een datacenter is.
Organisaties zoals de Dutch Data Center Association spelen een rol in het bevorderen van transparantie door samenwerking en het delen van best practices. Deze samenwerking helpt om duurzaamheid als een kernwaarde in de datacenterindustrie te verankeren.
Conclusie
Het inrichten van datacenters is een complexe en multidisciplinaire taak die technische, juridische en operationele overwegingen vereist. Datacenters moeten niet alleen betrouwbaar zijn en aan hoge technische standaarden voldoen, maar ook duurzaam zijn en operationeel efficiënt functioneren. Door middel van samenwerking met stakeholders, het toepassen van internationale normen en het gebruik van innovatieve oplossingen zoals prefab-modules en colocatie, kan het inrichten van datacenters worden gemaakt tot een slimme en duurzame investering.
De rol van datacenters in de digitale samenleving is alleen maar toegenomen, en het inrichten ervan vereist daarom ook steeds meer aandacht voor innovatie, efficiëntie en duurzaamheid. Door te investeren in technologie en samenwerking kan het inrichten van datacenters een sleutelrol spelen in de toekomstige digitale infrastructuur.