Inleiding
In de regio Midden Holland is een actieve inzet gedaan op het verbeteren van de basisvaardigheden onder jongeren, ouders en inburgeraars. In dit kader is het inrichten van leeromgevingen een kernactiviteit geworden die niet alleen gericht is op het bevorderen van onderwijs, maar ook op het stimuleren van inburgering en de ontwikkeling van taal- en leervaardigheden. De samenwerking tussen scholen, bibliotheekwezen en gemeenten speelt een essentiële rol bij het creëren van leeromgevingen die toegankelijk, betrokken en effectief zijn voor NT1-ers, jongeren en inburgeringsplichtigen.
Deze artikelen geven een overzicht van de aanpak en uitgangspunten die in de regio Midden Holland worden gevolgd bij het inrichten van leeromgevingen. Het focuspunt ligt op het verbeteren van het toeleidingsproces, de samenwerking tussen partijen en de borging van een kwalitatief hoogwaardig aanbod. Daarnaast wordt ingegaan op de rol van scholen, taalhuizen en andere betrokken partijen in het realiseren van een leeromgeving die past bij de behoeften van de doelgroepen.
Leeromgevingen inrichten: uitgangspunten en doelen
Het inrichten van leeromgevingen in de regio Midden Holland is gebaseerd op een aantal kernuitgangspunten die gericht zijn op de integratie van inburgering, onderwijs en sociaal domein. Deze uitgangspunten zijn gedefinieerd in het kader van het Regioplan Basisvaardige Regio Midden Holland 2020–2024. De doelen van deze aanpak zijn het verbeteren van het toeleidingsproces naar leertrajecten, het bevorderen van basisvaardigheden bij NT1-ers en inburgeraars, en het versterken van samenwerking tussen betrokken partijen.
Koppeling met inburgering en sociaal domein
Een van de centrale uitgangspunten is de koppeling van het inburgeringsproces met andere wettelijke taken in het sociaal domein. Deze koppeling maakt het mogelijk om inburgering te integreren in de reguliere dienstverlening van gemeenten, waaronder onderwijs, jeugdzorg en sociale voorzieningen. Hierdoor kunnen gemeenten betere en slimmere verbindingen leggen tussen inburgering en andere actieve maatregelen in het sociaal domein.
Toegankelijkheid en betrokkenheid
Leeromgevingen worden zo ingericht dat ze toegankelijk zijn voor alle doelgroepen, met name NT1-ers en inburgeraars. Daarnaast is er een sterke focus op het betrekken van ouders bij het onderwijstraject van hun kind. Ouders met beperkte basisvaardigheden worden begeleid om een actieve rol te spelen in de onderwijsontwikkeling van hun kind. Het gebruik van leermotieven is hierbij een effectieve strategie, aangezien het blijkt dat deze ouders beter worden overgehaald om een educatief aanbod te volgen en te voltooien.
Samenwerking en betrokkenheid van partners
Samenwerking is een essentieel uitgangspunt bij het inrichten van leeromgevingen. Scholen, taalhuizen, bibliotheken en gemeenten werken samen om leeromgevingen te creëren die gericht zijn op de behoeften van de doelgroepen. Deze samenwerking impliceert dat partners flexibel zijn in hun aanpak en aansluiten bij de visies en methodes van de betrokken scholen en instellingen.
Een voorbeeld hiervan is de samenwerking tussen basisscholen en taalhuizen. Ouders van leerlingen met een achterstandsscore worden begeleid door taalhuisbegeleiders, die ervoor zorgen dat de ouders betrokken raken bij het onderwijs van hun kind. Deze samenwerking is van groot belang, gezien het hoge aantal gezinnen (meer dan 11.120) waarin de ouders beperkte basisvaardigheden hebben.
Actielijnen en aanpak
Het inrichten van leeromgevingen in de regio Midden Holland is ondergebracht binnen verschillende actielijnen, waarbij elke actielijn een specifieke focus en doelgroep heeft. Deze actielijnen zijn onderdeel van het Regioplan en worden uitgevoerd in samenwerking met diverse partners, waaronder scholen, gemeenten, werkgevers en maatschappelijke instellingen.
Actielijn educatie
De actielijn educatie is gericht op het verbeteren van het toeleidingsproces naar leertrajecten en het ontwikkelen van een monitoringsysteem voor het non-formele aanbod. Het doel is om meer NT1-ers te toeleiden naar educatieve programma’s en het toeleidingsproces te verbeteren.
Verbetering van het toeleidingsproces
De actielijn educatie richt zich op het verbeteren van het toeleidingsproces, met name voor NT1-ers. Dit betekent dat er aandacht is voor het creëren van een efficiënt proces dat ervoor zorgt dat leerlingen en ouders op een effectieve manier worden toegewezen aan het juiste educatieve aanbod. Er wordt ook een monitoringsysteem ontwikkeld om het non-formele aanbod te volgen en te verbeteren.
Rollen van scholen en andere partijen
Scholen spelen een centrale rol in de actielijn educatie. Ze zijn verantwoordelijk voor het ontwikkelen van individuele of gezamenlijke plannen voor extra begeleiding en voor het incorporeren van deze plannen in bredere trajecten gericht op vervolgonderwijs of werk. De scholen financieren de plannen uit eigen middelen of doen een beroep op landelijke regelingen. Daarnaast monitoren ze de voortgang en dragen ze zorg voor deelrapporten en eindrapporten.
De projectleider speelt een ondersteunende rol bij het ontwikkelen van plannen en het zoeken naar financieringsmogelijkheden. De scholen zoeken ook naar eigen of structurele middelen om de initiatieven te borgen in de reguliere werkwijze.
Actielijn onderwijs
De actielijn onderwijs omvat de actielijn voor- en vroegschoolse educatie, basisonderwijs en bibliotheekwezen. Deze actielijn is gericht op de samenwerking tussen basisscholen, taalhuizen en bibliotheken om de basisvaardigheden van ouders en kinderen te verbeteren.
Samenwerking tussen basisscholen en taalhuizen
Het taalhuis is een belangrijk partner in de actielijn onderwijs. Het wordt beschouwd als de meest geschikte partner voor basisscholen om de basisvaardigheden van ouders te versterken en het educatieve klimaat thuis te stimuleren. Ouders met een lage opleidingsscore zijn vaak beperkt vaardig en spelen daardoor een minder actieve rol in de onderwijsontwikkeling van hun kind. Het taalhuis biedt hier een oplossing voor door middel van educatieve programma’s en begeleiding.
Doelen van de actielijn onderwijs
De doelen van deze actielijn zijn het versterken van de maatschappelijke rol van het taalhuis en het bevorderen van basisvaardigheden bij NT1-ers en hun ouders. Het is een maatschappelijke opgave om de basisvaardigheden van deze groep ouders te verbeteren, gezien het hoge aantal gezinnen waarin ouders beperkte vaardigheden hebben.
Actielijn sociaal domein
De actielijn sociaal domein richt zich op het monitoren van het non-formele aanbod en het stellen van aanpassingen in overleg met taalaanbieders. Het doel is om het non-formele aanbod op bereik en effect te monitoren en eventueel aan te passen. De actielijn is onderdeel van het ESF Plusprogramma 2021–2027, dat zich richt op de begeleiding en opleiding van leerlingen uit het voortgezet speciaal onderwijs (vso) en praktijkonderwijs (pro) om de stap naar de arbeidsmarkt te kunnen maken.
Monitoring en evaluatie
De actielijn sociaal domein maakt gebruik van een monitoringssysteem dat is ontwikkeld door QWasp. Dit systeem zorgt voor het overzetten van cursistengegevens van aanbieders naar het monitoringssysteem, het organiseren van webinars, het voldoen aan de voorwaarden van het brede kwaliteitskader en het uitvoeren van impactonderzoek. De output van deze evaluaties wordt jaarlijks overgedragen aan het CBS.
Financiering en ondersteuning
Het ESF Plusprogramma biedt additionele financiële mogelijkheden voor de actielijnen. Onder andere zijn er regelingen zoals de Tel mee met Taal-regeling voor ouders, waarbij maximaal €125.000 subsidie per project kan worden vergoed. Ook zijn er regelingen voor experimenten en doorstroomprogramma’s.
Samenwerking en borging van initiatieven
Samenwerking is een kernaspect bij het inrichten van leeromgevingen. De betrokken partijen zoeken naar eigen of structurele middelen om de initiatieven en samenwerkingsverbanden te borgen in de reguliere werkwijze. Hierbij spelen scholen, gemeenten en maatschappelijke instellingen een belangrijke rol.
Scholen en financiering
Scholen zijn verantwoordelijk voor het ontwikkelen van plannen en voorstellen voor extra begeleiding. Ze financieren deze initiatieven uit eigen middelen of doen een beroep op landelijke regelingen. De projectleider geeft hierbij ondersteuning en adviseert over de kwaliteit van de plannen en over mogelijke subsidiekanalen.
Media-aandacht en publieke ondersteuning
Om het toeleidingsproces effectiever te maken, wordt er gezorgd voor media-aandacht. Een voorbeeld is de organisatie van een estafette-actie waarbij werkgevers die laaggeletterdheid op de werkvloer oppakken, het stokje overdragen aan werkgevers die dit nog moeten doen. Deze actie is bedoeld om aandacht te genereren voor het probleem van laaggeletterdheid en om oplossingen te stimuleren.
Borging van initiatieven
Het borgen van initiatieven is essentieel om de duurzaamheid van het aanbod te waarborgen. Scholen zoeken naar middelen om initiatieven en samenwerkingsverbanden te borgen in de reguliere werkwijze. Daarnaast is er een focus op het creëren van een kwaliteitssysteem dat het aanbod op basisvaardigheden en inburgering effectief en betrouwbaar maakt.
Conclusie
Het inrichten van leeromgevingen in de regio Midden Holland is een complexe, maar essentiële activiteit die gericht is op het verbeteren van basisvaardigheden, inburgering en onderwijs. De aanpak is gebaseerd op een aantal kernuitgangspunten, waaronder de koppeling van inburgering met het sociaal domein, de toegankelijkheid van leeromgevingen en de betrokkenheid van ouders en partners.
Door middel van actielijnen, samenwerking en financiering is het mogelijk om leeromgevingen te creëren die aansluiten bij de behoeften van de doelgroepen. De betrokken partijen, waaronder scholen, taalhuizen en gemeenten, spelen een centrale rol in het realiseren van deze leeromgevingen. De focus ligt op het verbeteren van het toeleidingsproces, het monitoren van het aanbod en het borgen van initiatieven in de reguliere werkwijze.
De regio Midden Holland heeft daarmee een solide basis gelegd voor het verbeteren van basisvaardigheden en het bevorderen van inburgering. De nadere ontwikkeling en evaluatie van deze aanpak zullen essentieel zijn voor de succesvolle implementatie van het Regioplan Basisvaardige Regio 2020–2024.