Voor een VvE (Vereniging van Eigenaren) speelt de omgang met de btw een cruciale rol, met name in de context van energieproductie (zoals zonnepanelen) en elektriciteitsgebruik via gemeenschappelijke aansluitingen (zoals bij opladen van elektrische auto’s). In 2023 zijn verschillende ontwikkelingen geweest die bepalen hoe een VvE omgaat met btw, zowel qua verrekening, terugvragen, als qua plichten. Deze kwestie is niet enkel van fiscaal belang, maar heeft ook directe invloed op de financiële planning van de VvE en haar leden.
In dit artikel behandelen we de situatie van VvE’s in verband met btw, met aandacht voor de verrekening van geleverde energie, de mogelijkheid tot btw-teruggave, de recente uitspraak van de Belastingdienst inzake laadpalen, en de algemene btw-status van VvE’s. We leggen uit hoe VvE’s in deze situatie belastingverplichtingen kunnen vermijden of voordelen kunnen creëren, zowel voor zichzelf als voor bewoners. Het artikel biedt dus een overzicht van de huidige regelgeving en praktijk, en helpt VvE-beheerders en bewoners bij het nemen van geïnformeerde beslissingen.
BTW en geleverde zonne-energie
Een VvE die zonnepanelen heeft geïnstalleerd, moet zich bewust zijn van de fiscale verplichtingen die daarbij horen. In tegenstelling tot particuliere huiseigenaren, moeten VvE’s wel belasting betalen op de opgeleverde energie. Het bedrag dat hiervoor moet worden betaald is afhankelijk van het vermogen van de zonnepanelen en is vaak vastgesteld via een forfaitale regeling.
Een belangrijk aspect is het terugvragen van btw bij aankoop van zonnepanelen in 2023. VvE’s die in dat jaar zonnepanelen hebben aangeschaft, kunnen in principe btw terugvragen, maar alleen in de verhouding van de opgewekte zonne-energie tot de daadwerkelijk teruggeleverde stroom aan het elektriciteitsnet.
Voorbeeld
Als een VvE in 2023 10.000 kWh zonnestroom heeft opgewekt en daarvan 6.000 kWh heeft teruggeleverd, dan is 60% van de btw die tijdens de aankoop is betaald, in principe teruggaveplicht. Dit percentage wordt bepaald aan het einde van het kalenderjaar, meestal via de slimme meter of de omvormer van de zonnepanelen. De verhouding van opbrengst en teruglevering bepaalt dus direct hoeveel btw kan worden terugverkregen.
Invloed van de tijdsfactor
De maand waarin de zonnepanelen zijn geplaatst, heeft ook invloed op de teruglevering. Zonnepanelen die in december zijn geïnstalleerd, leveren bijvoorbeeld tijdens de wintermaanden minder stroom terug dan tijdens de zomermaanden. Dit heeft als gevolg dat de verhouding tussen opbrengst en teruglevering minder gunstig kan zijn, wat op zijn beurt beïnvloedt hoeveel btw er daadwerkelijk teruggevraagd kan worden.
BTW-teruggave: Wat zijn de voorwaarden?
De terugvraagprocedure is niet automatisch. Het is verplicht dat VvE’s de opbrengst van het kalenderjaar registreren. Dit kan op de slimme meter of via de omvormer. De VvE moet dit jaarlijks vastleggen, zodat er een duidelijk beeld is van hoeveel energie is opgewekt en hoeveel daadwerkelijk is teruggeleverd. De verhouding van deze twee cijfers bepaalt de btw-teruggave.
Bijvoorbeeld:
- Opbrengst: 10.000 kWh
- Teruggeleverd: 6.000 kWh
- Teruggavepercentage: 60% van de btw
Dit betekent dat als de btw op de aanschaf van de zonnepanelen bijvoorbeeld €2.000 was, de VvE €1.200 van deze btw kan terugvragen.
BTW-plicht bij laadpalen
Een recente uitspraak van de Belastingdienst heeft duidelijkheid geschapen rondom de btw-plicht voor VvE’s die laadpalen via een gemeenschappelijke aansluiting gebruiken. Voorheen was het onduidelijk of een VvE in deze situatie btw-plichtig was of niet.
Probleem: Dubbele btw
Wanneer een VvE elektriciteit aanschaft via een gemeenschappelijke aansluiting en vervolgens deze stroom doorlevert aan een laadpaalexploitant (zoals een CPO), ontstaat het risico op dubbele btw. De VvE betaalt namelijk 21% btw aan de energieleverancier, en de CPO rekent vervolgens weer 21% btw op de stroom die aan de bewoner wordt geleverd. Dit betekent dat de bewoner uiteindelijk 42% btw betaalt op dezelfde stroom. Dit kan leiden tot een extra kostenpost van circa €190 per jaar per gebruiker.
Uitspraak Belastingdienst
De Belastingdienst heeft nu bepaald dat een VvE in deze situatie inderdaad btw-plichtig is. Het argument is dat de VvE deelneemt aan economisch verkeer, omdat zij de stroom niet alleen verbruikt, maar ook doorlevert. Door deze btw-plicht wordt echter de dubbele belasting voorkomen, waardoor bewoners in de praktijk gunstiger voorwaarden krijgen. Dit is een belangrijke wending in de praktijk en biedt VvE’s dus een fiscaal voordeel, mits ze zich hier goed op voorbereiden.
Is een VvE in principe btw-plichtig?
Een fundamentele vraag is of een VvE in principe btw-plichtig is. Volgens een artikel uit 2013 is een VvE in principe niet btw-plichtig. De reden is dat een VvE geen deelnemer is aan het dagelijks economisch zakelijk verkeer. Haar prestaties zijn namelijk intern gericht, namelijk ten behoeve van haar leden. Dit betekent dat er in de meeste gevallen geen sprake is van ondernemerschap in de zin van de BTW-wet.
Uitzonderingen
Er zijn echter uitzonderingen. Een VvE is wel btw-plichtig wanneer zij ondernemersactiviteiten uitvoert met commerciële intentie. Dit geldt bijvoorbeeld voor sportverenigingen die een kantine drijven of andere inkomsten opwekken via vergoedingen. In dergelijke gevallen is sprake van een economische activiteit, waardoor de VvE plichtig is om btw te betalen.
Wat betekent dit voor VvE’s met zonnepanelen of laadpalen?
Hoewel VvE’s in principe niet btw-plichtig zijn, zijn er nu duidelijke regels voor situaties waarin VvE’s energie opwekt of doorlevert. Dit geldt ook voor de uitspraak inzake laadpalen, waarbij de VvE inderdaad btw-plichtig is. Deze situaties vallen dus binnen een uitzondering en vereisen een andere fiscale behandeling.
BTW-teruggave voor zonnepanelen: Hoe verloopt de procedure?
De procedure voor btw-teruggave bij zonnepanelen is vrij eenvoudig, maar vereist wel goed administratief overzicht. Het is verplicht dat een VvE de energieopbrengst en de teruggeleverde stroom registreert aan het einde van het kalenderjaar.
Stappenplan voor btw-teruggave
- Energieopbrengst registreren: Op de slimme meter of via de omvormer wordt bepaald hoeveel energie is opgewekt.
- Teruggeleverde stroom registreren: Op dezelfde manier wordt bepaald hoeveel stroom daadwerkelijk is teruggeleverd aan het elektriciteitsnet.
- Verhouding bepalen: De verhouding tussen opbrengst en teruglevering bepaalt het percentage btw dat teruggevraagd kan worden.
- Aanvraag indienen bij de Belastingdienst: De VvE moet de btw-teruggave aanvragen via de Belastingdienst, waarbij het percentage en het totaalbedrag van de btw worden aangegeven.
- Teruggave ontvangen: De Belastingdienst verwerkt de aanvraag en verstrekt het terug te betalen bedrag aan de VvE.
Deze procedure is belangrijk om te volgen, aangezien een incorrecte registratie kan leiden tot verlies van btw-teruggave of zelfs fiscale boetes.
Belastingoverleg en btw-teruggave
Het is ook belangrijk dat VvE’s tijdig overleg met de Belastingdienst voeren, vooral wanneer er onduidelijkheden zijn over de verhouding tussen opbrengst en teruglevering. De Belastingdienst kan namelijk in sommige gevallen bepalen dat de teruglevering niet accuraat is gemeten of dat er sprake is van manipulatie.
Daarnaast is het verstandig om jaarlijks een overzicht op te stellen van de energieopbrengst en teruglevering. Dit helpt niet alleen bij btw-teruggave, maar ook bij het maken van transparante rapportages voor de leden van de VvE.
Belastingen over spaargeld in een VvE
Een andere belangrijke kwestie is de belastingaangifte van spaargeld in een VvE. Het aandeel in het reservefonds van een VvE moet namelijk opgenomen worden in de Box 3 van de belastingaangifte van de lidmaat. Dit geldt omdat het aandeel in het reservefonds wordt gerekend als privévermogen.
Voorbeeld
Als de VvE een reservefonds heeft van €100.000 en een bewoner heeft een breukdeel van 1/20, dan is zijn aandeel €5.000. Dit bedrag moet in Box 3 van zijn belastingaangifte worden opgenomen.
Wat als het reservefonds is opgesplitst?
Soms is het reservefonds op de balans opgesplitst in meerdere reserves, zoals een reserve voor de gevel, een reserve voor het dak en een algemene reserve. In dat geval dient het lidmaat deze reserves bij elkaar op te tellen om het totale aandeel te bepalen.
De breukdeel van een lidmaat is terug te vinden in de splitsingsakte van de VvE. Dit document bepaalt hoe het eigendom van het appartement is verdeeld en hoeveel aandeel elk lid heeft in de VvE.
Belasting over exploitatieoverschot
Hoewel een VvE in principe geen belasting betaalt over haar inkomsten of winst, zijn er uitzonderingen. In het bijzonder geldt dit voor VvE’s die commerciële activiteiten uitoefenen. Voor gewone VvE’s, die alleen interne prestaties leveren, geldt echter dat er geen belasting is over exploitatieoverschot.
Uitzonderingen
Een uitzondering kan gelden wanneer de VvE een commercieel doel nastreeft. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij een VvE die een winkel of kantine drijft en daarmee inkomsten genereert. In dergelijke gevallen is sprake van een economische activiteit, waardoor belastingplicht ontstaat.
Fiscaal voordeel van MJOP en reservering
Een VvE moet jaarlijks een bedrag reserveren, en dit kan op twee manieren gebeuren: 1. Op basis van een MJOP (Maandelijkse Jarenverdeling Onderhoudsplan). 2. Op basis van 0,5% van de herbouwwaarde van het appartementengebouw.
De MJOP is een methode waarbij de VvE nauwkeurig kan bepalen hoeveel moet worden gereserveerd. Dit heeft het voordeel dat de VvE haar reserves kan afstemmen op de daadwerkelijke onderhoudskosten, waardoor de leden niet te veel hoeven betalen en de VvE niet in liquiditeitsproblemen komt.
De methode van 0,5% van de herbouwwaarde is eenvoudiger en wordt vaak gebruikt door hypotheekverstrekkers. Deze methode is eenvoudiger te controleren, maar kan minder nauwkeurig zijn, afhankelijk van de staat van onderhoud van het appartementengebouw.
Belang van MJOP
Het gebruik van een MJOP is steeds belangrijker geworden, aangezien hypotheekverstrekkers en taxateurs steeds meer aandacht besteden aan de fiscale en fiscaal-technische situatie van een VvE. Een goed opgestelde MJOP zorgt niet alleen voor transparantie, maar ook voor betere financiering van onderhoudskosten.
Verzekeringsaspecten en taxatie
Een VvE is verplicht om een verzekering af te sluiten die schade aan het appartementencomplex dekt in geval van brand of andere schade. De verzekering moet de herbouwwaarde van het complex dekken. De herbouwwaarde wordt bepaald via een taxatie, waarbij een specialist bepaalt hoeveel het herbouwen van het complex zou kosten.
De taxatie is ook belangrijk voor de opstalverzekering, omdat hiermee de verzekerde waarde kan worden bepaald. Een goede taxatie voorkomt onderverzekering of oververzekering, wat zowel fiscaal als fiscaal-technisch gunstig is.
Wettelijke verplichting
Sinds 24 december 2015 is het verplicht dat VvE’s bij het aangaan van een nieuwe opstalverzekering een taxatie laten uitvoeren. Daarnaast dient de herbouwwaarde taxatie om de zes jaar te worden geactualiseerd. Dit is belangrijk om ervoor te zorgen dat de verzekering op de juiste wijze is opgesteld.
Geluidsisolatie en harde vloeren
Een andere kwestie die relevant is voor VvE’s is de geluidsisolatie van harde vloeren. Wanneer er klachten zijn over geluidsoverlast, mag de VvE onderzoek doen naar de geluidsisolatie van de ondervloer. De eigenaar moet dan kunnen aantonen dat de vloer aan de minimale geluidsisolatie voldoet. Dit kan door het label van de verpakking te tonen, waarop het aantal dB’s staat vermeld.
Wanneer blijkt dat de geluidsisolatie niet voldoet, moet de demping van de vloer worden aangepast. Dit is dan voor rekening van de eigenaar die de vloer heeft geïnstalleerd.
Praktijkproblemen
In de praktijk zijn overlastklachten vaak het gevolg van leefgewoonten, zoals het gebruik van schoeisel met harde zolen of het ontbreken van vloerkleden. In dergelijke gevallen is zelfs een vloer met een hoge dB-waarde (zoals 20 of 25 dB) niet voldoende om geluidsoverlast te voorkomen.
Conclusie
Voor een VvE is het begrijpen en toepassen van de fiscale regels rondom btw van essentieel belang. Of het nu gaat om de verrekening van geleverde zonne-energie, de btw-teruggave bij zonnepanelen, de btw-plicht bij laadpalen of het belastingoverleg rondom spaargeld en exploitatieoverschot, er zijn verschillende kwesties waarop VvE’s moeten letten.
De recente uitspraak van de Belastingdienst heeft duidelijkheid geschapen rondom de btw-plicht bij laadpalen, wat een belangrijke wending betekent. Het gebruik van MJOP en een goed opgestelde taxatie is eveneens essentieel voor de fiscale en technische transparantie van een VvE.
Tot slot is het belangrijk dat VvE’s jaarlijks een overzicht houden van energieopbrengst en teruglevering, en dat ze tijdig overleg houden met de Belastingdienst. Dit zorgt niet alleen voor een vlotte btw-teruggave, maar ook voor een betere administratie en financiële planning.