Inleiding
Het inrichten van het eigen leven is een centraal thema in de huidige maatschappij, waarin het idee dat individuen zelfverantwoordelijk zijn voor hun geluk en welzijn steeds meer aandacht krijgt. In dit artikel wordt het concept van eigen regie belicht, samen met het inrichten van het eigen leven, zowel in een persoonlijke als professionele context. Aan de hand van drie bronnen wordt geanalyseerd wat eigen regie inhoudt, hoe het ervaren van eigen regie de kwaliteit van leven kan verbeteren, en hoe maakbaarheid of het inrichten van het eigen leven kan leiden tot grotere zelfredzaamheid en duurzame oplossingen. Het artikel richt zich vooral op het perspectief van individuen in kwetsbare situaties, maar de inzichten zijn breed toepasbaar voor iedereen die zijn of haar leven bewust wil inrichten.
Eigen regie: wat is het en waarom is het belangrijk?
Definitie van eigen regie
Eigen regie wordt gedefinieerd als de regie over alle domeinen van het eigen leven én alles wat naar eigen inzicht nodig is om een goed leven te leiden. Het gaat niet alleen om het zelf bepalen van keuzes in de zorg, zoals vaak wordt verondersteld, maar om veel meer: het inrichten van het leven volgens eigen waarden en drijfveren. Eigen regie betekent dat mensen hun leven kunnen leiden zoals zij dat willen, en dat de zorg of hulp die zij ontvangen daar aansluit. Het accent ligt op eigenaarschap en regie: “ik ben degene die achter het stuur zit”. Zelfs als mensen niet alles zelf kunnen doen, hebben ze een bepalende stem in de richting die hun leven moet nemen.
De waarde van eigen regie
Uit onderzoek blijkt dat het ervaren van eigen regie ouderen beter in staat stelt om met tegenslagen om te gaan. Het vermindert stress en bevordert het welbevinden. Dit geldt niet alleen voor ouderen, maar voor alle mensen die niet geheel zelfstandig hun leven kunnen leiden. Eigen regie draagt bij aan de duurzame vergroting van de kwaliteit van leven. Door te starten vanuit de eigen regie en keuzes van de inwoner, kunnen duurzame oplossingen worden ontwikkeld. Deze passen immers beter aan bij de belevingswereld van de inwoner, en de hulp en ondersteuning zijn dan afgestemd op de eigen vraag en behoeften.
Eigen regie in de praktijk
Eigen regie vraagt om een andere houding van professionals, niet alleen in de zorg- en welzijnssector, maar ook in andere domeinen van het leven. Het vraagt om het respecteren van de keuzes en wensen van de cliënt, en het inrichten van het leven volgens de eigen voorkeuren. Hierbij kan het instrument QueZ van Movisie een hulp zijn. Het biedt vragen voor het gesprek met cliënten, evenals reflectievragen voor casuïstiekbespreking of intervisie met collega’s. Het instrument helpt professionals om consequent uit te gaan van de eigen regie van mensen in kwetsbare situaties.
Het inrichten van het eigen leven
Wat betekent het inrichten van het eigen leven?
Het inrichten van het eigen leven betreft het bewuste en actieve bepalen van keuzes en richting. Het is de overtuiging dat mensen in staat zijn om hun leven te bepalen en bewust te inrichten. In tegenstelling tot het geloof dat je leven volledig bepaald is door buitenfactoren of lot, staat het inrichten van het eigen leven voor het idee dat je jouw geluk kunt maken. Het betekent dat je je eigen keuzes kunt maken, zoals waar je woont, welke opleidingen je volgt, hoeveel je werkt, en hoe je je leven organiseert.
De tijdsgeest van maakbaarheid
De idee van het inrichten van het eigen leven is sterk beïnvloed door de tijdsgeest van maakbaarheid. Het is de huidige norm dat je je eigen succes moet maken. Dit gevoel van verantwoordelijkheid is in de loop van de jaren veranderd. Tot ongeveer 70 jaar geleden was het normaal om aan te nemen dat het leven bepaald werd door buitenfactoren. Vandaag is het juist normaal om te geloven dat je het leven zelf kunt inrichten. Deze overtuiging heeft ook gevolgen voor de psychische gezondheid: wanneer dingen niet werken zoals verwacht, is het gemakkelijk om zichzelf de schuld te geven. Dit leidt vaak tot stress, ontevredenheid en frustratie.
De druk van maakbaarheid
De maakbaarheidsgedachte legt druk op mensen. Het idee dat je alles zelf kunt bepalen en verantwoordelijk bent voor je leven, kan leiden tot schuldgevoelens als dingen niet goed lopen. In de tekst van een persoonlijke zoektocht wordt beschreven hoe het idee van maakbaarheid haar leidde tot het gevoel dat zij verantwoordelijk was voor het feit dat dingen niet verliepen zoals gepland. Ze kon zichzelf de schuld geven voor het verlies van een droomhuis of een gewenste baan. Dit gevoel van verantwoordelijkheid kan uitgebreid worden tot het idee dat je geluk en leven volledig in eigen handen ligt.
Eigen regie en het inrichten van het leven in de praktijk
De rol van professionals
Professionals spelen een belangrijke rol in het ondersteunen van eigen regie. Ze moeten de keuzes en wensen van de cliënt respecteren, en hulp bieden die aansluit bij het inrichten van het leven volgens eigen waarden en drijfveren. In de zorg- en welzijnssector is dit vooral relevant voor mensen in kwetsbare situaties. De hulpverlening moet afgestemd zijn op de eigen wensen van de inwoner, en niet op vooraf bepaalde protocollen of standaarden. Dit vraagt om een andere manier van werken voor professionals, waarbij de cliënt centraal staat in de beslissingen en keuzes.
Voorbeelden van eigen regie
Een voorbeeld van eigen regie is wanneer iemand een keuze kan maken over wie hem of haar begeleiding geeft, welke methoden worden toegepast, of wie er bij de beslissingen betrokken zijn. Eigen regie houdt ook in dat iemand inzage heeft in zijn of haar dossier, en dat hij of zij in staat is om zijn of haar eigen behoeften en wensen te formuleren. Eigen regie is niet alleen een theoretisch begrip, maar een praktische benadering die leidt tot duurzame oplossingen.
De rol van het netwerk
Het eigen netwerk van een persoon speelt een belangrijke rol bij het ervaren van eigen regie. Wanneer mensen hun leven inrichten volgens eigen waarden en drijfveren, is het belangrijk dat ze erkenning en steun ondervinden van hun eigen netwerk. Dit kan bijvoorbeeld familie, vrienden of collega’s zijn. Het netwerk helpt bij het realiseren van keuzes, en draagt bij aan het gevoel van eigenaarschap en regie over het eigen leven.
De gevolgen van eigen regie voor welzijn en kwaliteit van leven
Verlagen van stress en verhogen van welbevinden
Het ervaren van eigen regie heeft positieve gevolgen voor de mentale en emotionele gezondheid. Uit onderzoek blijkt dat mensen die ervaren dat ze regie hebben over hun leven, beter kunnen omgaan met tegenslagen en stress. Ze voelen zich sterker, zelfredzamer en minder afhankelijk van anderen. Dit leidt tot een verhoogd welbevinden en een betere kwaliteit van leven.
Duurzame oplossingen
Een ander voordeel van eigen regie is dat het leidt tot duurzame oplossingen. Wanneer mensen hun leven zelf inrichten, passen de oplossingen beter aan bij hun belevingswereld. Ze zijn afgestemd op de eigen vraag en behoeften, en blijven dus langer duren. Dit is vooral belangrijk in de zorg- en welzijnssector, waar het doel is om mensen te ondersteunen op een manier die aansluit bij hun eigen wensen en keuzes.
De rol van de maatschappij
De maatschappij speelt ook een rol in het bevorderen van eigen regie. Het is van belang dat maatschappelijke instellingen en structuren afgestemd zijn op de eigen regie van individuen. Dit betreft niet alleen de zorg- en welzijnssector, maar ook het onderwijs, de arbeidsmarkt en de woningbouw. Wanneer mensen keuzevrijheid hebben en in staat zijn om hun leven zelf in te richten, draagt dat bij aan een duurzame en maakbare samenleving.
Conclusie
Het inrichten van het eigen leven en het ervaren van eigen regie zijn essentiële aspecten van een gelukkig en zelfredzaam bestaan. Eigen regie betekent dat mensen regie hebben over hun leven, en dat ze hun keuzes en wensen bepalen op basis van eigen waarden en drijfveren. Het inrichten van het eigen leven is een maakbaar proces, waarbij individuen bewust en actief bepalen hoe hun leven eruitziet. De tijdsgeest van maakbaarheid heeft geleid tot een sterke overtuiging dat mensen verantwoordelijk zijn voor hun eigen geluk, maar dit kan ook leiden tot stress en schuldgevoel. Het is van belang dat professionals, instellingen en maatschappelijke structuren afgestemd zijn op het idee van eigen regie en het inrichten van het eigen leven. Door dit te bevorderen, kunnen duurzame oplossingen worden gerealiseerd die aansluiten bij de eigen wensen en behoeften van mensen.