Inleiding
Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) is een essentieel onderdeel van de ontwikkeling van jonge kinderen, met een leeftijd van 2 tot 6 jaar. Het doel van VVE is om de brede ontwikkeling van kinderen te stimuleren, met een focus op taalontwikkeling, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling. In de gemeente Valkenswaard zijn diverse regelingen en beleidspunten opgesteld om zorg te dragen voor een goed en dekkend aanbod aan VVE. Deze regelingen zijn mede bepaald door de Wet kinderopvang en kwaliteitseisen peuterspeelzalen, de Wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK) en de Subsidieverordening voor VVE-arrangementen. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de praktijk en de regelgeving rond VVE-plaatsing in Valkenswaard, met aandacht voor de rol van gemeenten, ouders, kinderopvangvoorzieningen en ondersteunende instanties zoals JGZ.
Wat is VVE en waarom is het belangrijk?
VVE staat voor voor- en vroegschoolse educatie en richt zich op kinderen van 2 tot 6 jaar die in het voorschoolse stadium extra ondersteuning nodig hebben. Deze educatie vindt plaats in een gestructureerde en samenhangende omgeving en is bedoeld om de ontwikkeling van kinderen te stimuleren op meerdere domeinen. De nadruk ligt vooral op de taalontwikkeling, maar ook op rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling.
In Valkenswaard is het beleid rond VVE gericht op het creëren van een dekkend aanbod aan voor- en vroegschoolse voorzieningen. Dit is mede bepaald door de wet OKE (Onderwijs Kinderen), die stipuleert dat elke gemeente verantwoordelijk is voor het opzetten van een dekkend aanbod van voorschoolse educatie. De onderwijsinstellingen, daarentegen, zijn verantwoordelijk voor de vroegschoolse periode, zoals groep 1 en 2 van het basisonderwijs.
De visie van het VVE-beleid in Valkenswaard is gericht op het vroege stimuleren van de ontwikkeling van kinderen met een (risico op) achterstand, met het oog op hun toekomstige schoolprestaties. Onderzoek heeft aangetoond dat kinderen die op jonge leeftijd voldoende taalstimulatie ontvangen, beter presteren op school. Het is daarom essentieel om vroegtijdig ingrepen te maken bij kinderen die op het gebied van taal- of sociaal-emotionele ontwikkeling in het nadeel zijn.
De rol van JGZ bij VVE-plaatsing
JGZ (Jeugdzorg) speelt een centrale rol bij de identificatie en indicering van kinderen die een VVE-plek nodig hebben. Een van de centrale taak van JGZ is het preventief monitoren van kinderen op taal- en spraakontwikkeling. Wanneer een kind een bepaalde risicoprofiel vertoont, wordt dit aan ouders gecommuniceerd en kan een indicatie voor VVE worden afgegeven. Deze indicatie is een voorwaarde om toegang te krijgen tot een VVE-plek.
Zodra een kind is geïndiceerd voor VVE, moeten ouders een keuze maken uit de beschikbare voorschoolse voorzieningen. Deze keuze is vrijblijvend, wat betekent dat ouders zelf bepalen waar hun kind VVE volgt. Wanneer een kind is aangemeld bij een VVE-voorziening, moet deze organisatie binnen een termijn van 2 maanden een volwaardige VVE-plek aanbieden. Als dit niet mogelijk is, moet dit aan de gemeente worden gemeld, zodat alternatieven kunnen worden overwogen.
JGZ is ook verantwoordelijk voor de follow-up van kinderen in VVE. Tijdens de periode tussen de indicatie en de daadwerkelijke VVE-plaatsing wordt de ontwikkeling van het kind gevolgd. Als binnen 6 weken na de indicatie geen aanmelding is gemeld bij een VVE-voorziening, neemt ZuidZorg contact op met de ouders om de situatie te bespreken.
De praktijk van VVE-aanbod in Valkenswaard
In Valkenswaard zijn diverse organisaties actief op het gebied van kinder- en peuteropvang. Sinds 2018 is het aanbod van VVE niet langer uitsluitend in handen van Stichting Peuterdorp, maar ook andere organisaties bieden VVE aan. Deze inclusie van meerdere partijen is bedoeld om zorg te dragen voor een dekkend en flexibel aanbod aan VVE-plekken.
In 2020 is de Horizon-organisatie begonnen met de scholing van VVE, waardoor zij in 2021 in staat zouden zijn om VVE aan te bieden. Dit betekent dat inmiddels meerdere organisaties in Valkenswaard VVE aanbieden, waardoor ouders een bredere keuze hebben. Tegelijkertijd zijn er ook organisaties die (nog) geen VVE aanbieden, zoals IkOok! en Bij de Boer. Deze organisaties hebben expliciet aangegeven dat ze geen VVE-plekken aanbieden in 2020, wat wijst op een ongelijke verdeling van het VVE-aanbod.
Een voorschoolse voorziening die zich registreert als VVE-aanbieder, is verplicht om doelgroepkinderen die zich bij hen aanmelden, te plaatsen in een gemengde groep. Dit betekent dat kinderen die VVE nodig hebben, op dezelfde manier worden opgenomen als kinderen zonder specifieke ontwikkelingsbehoefte. Dit is bedoeld om een inclusieve omgeving te creëren waarin alle kinderen zich kunnen ontwikkelen.
De wetgeving rond VVE
De regelingen rond VVE zijn geregeld in diverse wetten en beleidsdocumenten. Een belangrijke wet is de Wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK), die in 2018 gedeeltelijk in werking is getreden. Deze wet stelt hogere eisen aan de kwaliteit van kinderopvang, met aandacht voor onder andere:
- de leidster-kind ratio, die is aangescherpt;
- de taalontwikkeling van kinderen, met verplichte taalbegeleiding;
- de rol van de mentor, die elk kind in de kinderopvang begeleidt;
- de taaleisen voor medewerkers, die moeten voldoen aan bepaalde normen.
Daarnaast geldt het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voor- en vroegschoolse educatie, dat bepaalt welke kwaliteitseisen VVE-voorzieningen moeten voldoen. Deze kwaliteitseisen worden getoetst door de GGD, die jaarlijks inspecties uitvoert. Alleen organisaties die aan deze eisen voldoen, zijn bevoegd om VVE aan te bieden.
De gemeente Valkenswaard heeft ook een eigen regeling voor VVE-arrangementen, die geldt vanaf 1 januari 2016 tot 21 november 2022. In deze regeling worden subsidievoorwaarden gesteld voor VVE-arrangementen. Deze voorwaarden zijn een aanvulling op de eisen uit de wet en het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voor- en vroegschoolse educatie. De subsidievoorwaarden zijn onder andere gericht op:
- de kwaliteit van het VVE-aanbod;
- de coördinatie tussen voorschoolse en vroegschoolse educatie;
- de toegankelijkheid van VVE-plekken voor ouders en kinderen.
De rol van ouders in de VVE-proces
Ouders spelen een centrale rol in het VVE-proces. Zij zijn verantwoordelijk voor het aanmelden van hun kind bij een VVE-voorziening. De keuze van de voorschoolse voorziening is vrijblijvend, wat betekent dat ouders zelf bepalen waar hun kind VVE volgt. Echter, het is belangrijk dat ouders zich bewust zijn van de kwaliteit van het VVE-aanbod en de specificaties van de organisatie.
Een van de eisen voor een VVE-plek is dat ouders schriftelijk toestemming moeten geven voor het overdragen van informatie tussen de voorschoolse voorziening en de basisschool. Deze informatieoverdracht is bedoeld om een continue ontwikkeling van het kind te garanderen. Indien ouders geen toestemming geven voor de overdracht, wordt dit geregistreerd, maar er is geen verplichte actie noodzakelijk.
Ouders zijn ook verantwoordelijk voor de tijdstippen van aanmelding. Wanneer een kind is geïndiceerd voor VVE, moet het binnen een termijn van 6 weken bij een voorschoolse voorziening worden aangemeld. Als dit niet gebeurt, neemt ZuidZorg contact op met de ouders om de situatie te bespreken. Ouders die deel willen nemen aan VVE moeten zich bewust zijn van deze tijdsplanning en actief omgaan met de registratie.
VVE en de rol van de gemeente
De gemeente Valkenswaard heeft een centrale rol in het coördineren van het VVE-aanbod. In het kader van de wet OKE is het de taak van de gemeente om een dekkend aanbod van voor- en vroegschoolse educatie te garanderen. Dit betekent dat de gemeente verantwoordelijk is voor het opzetten van een visie op VVE, samen met basisscholen en voorschoolse voorzieningen.
De gemeente speelt ook een rol in de coördinatie van VVE-plekken. Zij is verantwoordelijk voor de spreiding van het aanbod, zodat alle kinderen in Valkenswaard toegang kunnen krijgen tot VVE. In dit kader is het VVE-rapport van de gemeente Valkenswaard belangrijk, omdat het een overzicht geeft van het huidige aanbod en eventuele tekortkomingen.
De gemeente werkt ook nauw samen met onderwijsinstellingen en kinderopvangvoorzieningen om de visie op VVE te vertalen in praktijk. In 2020 is het VVE-beleid verder uitgewerkt in het kader van het VVE-overleg, waarbij partners zoals JGZ, basisscholen en kinderopvangvoorzieningen betrokken zijn. Deze partnerschap is van groot belang voor de continuïteit van de VVE-ontwikkeling in Valkenswaard.
De toekomst van VVE in Valkenswaard
Hoewel het huidige VVE-aanbod in Valkenswaard dekkend is, zijn er nog kansen voor verbetering en uitbreiding. In het kader van het beleid van 2020-2021 is het doel gesteld om meer kinderen met een (risico op) ontwikkelingsachterstand in VVE te betrekken. Daarnaast is er aandacht voor de kwaliteit van het VVE-aanbod, met name op het gebied van taalontwikkeling en sociaal-emotionele ontwikkeling.
In de toekomst is het van belang om meer organisaties te betrekken bij het aanbod van VVE. Momenteel bieden niet alle kinderopvangorganisaties VVE aan, terwijl het aanbod in de toekomst verder kan worden uitgebreid. Ook is het belangrijk om meer aandacht te besteden aan de opleiding van medewerkers in VVE-voorzieningen, zodat zij in staat zijn om kinderen met een ontwikkelingsachterstand goed te ondersteunen.
De gemeente Valkenswaard is verantwoordelijk voor het coördineren van de toekomstige ontwikkelingen op het gebied van VVE. Dit betekent dat de gemeente moet zorgen voor voldoende financiële middelen, interne samenwerking en extern contact met betrokken partijen. De gemeente is ook verantwoordelijk voor de evaluatie van het VVE-beleid, om te bepalen of de gestelde doelen zijn behaald.
Conclusie
VVE is een essentieel onderdeel van de voorschoolse educatie in Valkenswaard. Het doel van VVE is om jonge kinderen met een (risico op) ontwikkelingsachterstand te ondersteunen, met een focus op taalontwikkeling, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling. De regelingen rond VVE zijn geregeld in diverse wetten en beleidsdocumenten, waaronder de Wet IKK en het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voor- en vroegschoolse educatie. JGZ speelt een centrale rol bij de identificatie en indicering van kinderen die VVE nodig hebben, terwijl ouders verantwoordelijk zijn voor de keuze van een voorschoolse voorziening.
De praktijk van VVE in Valkenswaard is gecharacteriseerd door een dekkend aanbod, met meerdere organisaties die VVE aanbieden. Echter, niet alle kinderopvangvoorzieningen bieden VVE aan, wat wijst op een ongelijke verdeling van het aanbod. De gemeente Valkenswaard speelt een centrale rol in het coördineren van het VVE-aanbod en het garanderen van de kwaliteit van de educatie. In de toekomst is het van belang om het aanbod verder uit te breiden en de kwaliteit van de VVE-plekken te verbeteren, met name op het gebied van taalontwikkeling en sociaal-emotionele ontwikkeling.