De inrichting van een leefomgeving die toegankelijk, gezond en aantrekkelijk is, is een kernaspect van de Omgevingsvisie 1.0 van de gemeente Súdwest-Fryslân. Deze visie, opgesteld na het Rondje Súdwest in 2019, stelt duidelijke ambities voor de toekomst van de woon-, werk- en leefomgeving. Een van de centrale thema’s is de aanpak van de leefbaarheid en toegankelijkheid, met een sterke focus op de behoefte van de inwoners aan beweging en groene ruimtes. In dit artikel bespreken we hoe Súdwest-Fryslân deze visie vertaalt naar een daadwerkele inrichting van de leefomgeving, gericht op de zogenaamde "wandelende takken" – een term die verwijst naar de diverse bevolkingsgroepen die vooral afhankelijk zijn van toegankelijkheid en veiligheid in hun omgeving, zoals ouderen, kinderen en mensen met beperkingen.
Inleiding
De Omgevingsvisie 1.0 van Súdwest-Fryslân is gebaseerd op een uitgebreid consultatieproces, waarin ruim 450 inwoners tussen 10 en 90 jaar meededen. Door middel van avondbijeenkomsten, gastlessen, de ‘Omgevingsbus’ en overleg met klankbordgroepen, heeft de gemeente een duidelijk beeld verkregen van de wensen en ambities van de inwoners. Deze visie is niet alleen gericht op de fysieke leefomgeving, maar ook op sociale thema’s zoals inclusiviteit, leefbaarheid en gezondheid. De gemeente wil een omgeving creëren waarin iedereen zich veilig, op zijn gemak en betrokken voelt.
Een van de kernambities is om Súdwest-Fryslân de gezondste gemeente van (Noord-)Nederland te maken. Dit betekent niet alleen het bevorderen van een gezonde leefomgeving, maar ook het verkleinen van gezondheidsverschillen en het stimuleren van een positieve gezondheid aanpak. Daarnaast legt de visie de nadruk op duurzaamheid, toegankelijkheid en bereikbaarheid – zowel voor voetgangers als voor fietsers en automobilisten.
De rol van de wandelende takken in de leefomgeving
In de Omgevingsvisie 1.0 van Súdwest-Fryslân wordt de aandacht voor de zogenaamde "wandelende takken" centraal gesteld. Deze term verwijst naar groepen mensen die in hun dagelijks leven sterk afhankelijk zijn van een toegankelijke en veilige omgeving. Denk hierbij aan ouderen, jongeren, mensen met beperkingen en gezinnen met jonge kinderen. Voor deze groepen is het niet alleen belangrijk dat de leefomgeving toegankelijk is, maar ook dat zij zich veilig, gerust en betrokken voelen in hun omgeving.
De gemeente Súdwest-Fryslân wil dat deze groepen op hun eigen woonomgeving blijven wonen, zolang mogelijk, met zorg en begeleiding waar nodig. Dit vraagt om een inrichting die rekening houdt met toegankelijkheid, veiligheid en de behoefte aan groene en bewegingsgerichte ruimtes. Denk hierbij aan brede stoepen zonder drempels, harde ondergrond van wandelpaden en blindenleidestroken. Ook het aanbod van basisvoorzieningen zoals huisartsenposten, supermarkten, bushaltes en recreatieve mogelijkheden speelt een grote rol.
Toegankelijkheid en mobiliteit
Toegankelijkheid is een kernaspect van de leefomgeving. In de Omgevingsvisie 1.0 wordt duidelijk gesteld dat Súdwest-Fryslân een verkeersveilige, leefbare en optimaal bereikbare gemeente wil zijn. Dit houdt onder meer in dat de gemeente werkt aan een herkenbare en logische inrichting van de wegen, met meer ruimte voor voetgangers en fietsers. De gemeente wil ook het gebruik van fietsen stimuleren en het landbouwverkeer en goederenvervoer reguleren voor meer verkeersveiligheid.
Bij de toegankelijkheid van de openbare ruimte wordt speciale aandacht besteed aan de toegankelijkheid voor minder mobiele inwoners. De gemeente werkt aan brede stoepen zonder drempels en obstakels, en aan harde ondergrond van wandelpaden. Ook het bereikbaar houden van kleine kernen is een belangrijk aspect. Dit gebeurt met de samenwerking met de provincie en via het gebruik van nieuw vervoersmateriaal, zoals zelfrijdende auto’s.
Groene ruimtes en beweging
Een gezonde leefomgeving is volgens de visie van Súdwest-Fryslân ook een groene omgeving. De gemeente wil dat inwoners voldoende ruimte hebben om te bewegen, zowel in de wijk als in bredere maatregelen. De inrichting van de woonomgeving speelt een grote rol bij het bevorderen van beweging. Denk hierbij aan straten die veilig zijn voor kinderen die naar school fietsen, wandelpaden die aansluiten op recreatiegebieden en openbare ruimtes die geschikt zijn voor sociale ontmoetingen.
De gemeente werkt aan een omgeving die stimuleert tot bewegen, groen is en plek biedt voor ontmoetingen. Dit is van belang voor iedereen, maar vooral voor groepen die fysiek of sociaal kwetsbaar zijn. Het aanbod van groene ruimtes en bewegingsgerichte faciliteiten draagt bij aan een betere leefbaarheid en gezondheid van de inwoners.
Inclusiviteit en sociale cohesie
Inclusiviteit is een ander belangrijk thema in de leefomgeving. De gemeente wil zorgen voor een leefomgeving waarin iedereen zich betrokken en op zijn gemak voelt. Dit houdt in dat zowel woningen als openbare ruimtes inclusief zijn inricht. Denk hierbij aan woningen die afgestemd zijn op de behoeften van ouderen of mensen met beperkingen, en openbare ruimtes die toegankelijk zijn voor alle bevolkingsgroepen.
De Omgevingsvisie 1.0 benadrukt ook de rol van sociale cohesie in de leefomgeving. Door activiteiten en evenementen te organiseren en ruimtes te creëren waar mensen kunnen ontmoeten, draagt de gemeente bij aan een sterke sociale band binnen de gemeenschap. Deze benadering helpt om het gevoel van veiligheid en toegankelijkheid te vergroten, wat op zijn beurt bijdraagt aan de leefbaarheid van de gemeente.
Duurzame inrichting van de leefomgeving
Een belangrijk aspect van de inrichting van de leefomgeving in Súdwest-Fryslân is de duurzaamheid. De gemeente wil een duurzame, gezonde en aantrekkelijke woon- en leefomgeving realiseren. Dit betekent dat de inrichting van de leefomgeving niet alleen gericht is op het voldoen aan huidige behoeften, maar ook op het behoud van de leefbaarheid voor toekomstige generaties.
Duurzame mobiliteit
De gemeente Súdwest-Fryslân wil de mobiliteit verduurzamen, met een sterke focus op duurzamere vervoersvormen. Het gebruik van autolaadpunten is een belangrijk onderdeel van deze visie. In 2022 streeft de gemeente naar minstens 500 autolaadpunten en wil het in 2022 dat alle groepsvervoer op 100% hernieuwbare energie rijdt. Daarnaast stimuleert de gemeente het gebruik van deelauto’s en andere duurzamere vervoersvormen.
De inrichting van de leefomgeving speelt een rol bij het stimuleren van duurzame mobiliteit. Denk hierbij aan het creëren van fiets- en wandelpaden die aansluiten op groene ruimtes, en aan het reguleren van verkeer in woonwijken om de leefbaarheid te vergroten.
Energie-efficiëntie en duurzame woningbouw
De woningbouwsector speelt een grote rol in de duurzame inrichting van de leefomgeving. De gemeente wil een woningvoorraad creëren die bijdraagt aan duurzaam, gezond en aantrekkelijk wonen. Dit betekent dat de gemeente zich niet alleen richt op het bouwen van nieuwe woningen, maar ook op het opknappen en aantrekkelijk houden van de bestaande woningvoorraad.
De inrichting van de woningen en de woonomgeving moet afgestemd zijn op de behoeften van de inwoners. Denk hierbij aan woningen die toegankelijk zijn voor ouderen of mensen met beperkingen, en openbare ruimtes die geschikt zijn voor sociale ontmoetingen en groene activiteiten.
De rol van partnerschap en samenwerking
De realisatie van een leefomgeving die toegankelijk, gezond en aantrekkelijk is, vraagt om samenwerking met diverse partners. In de Omgevingsvisie 1.0 van Súdwest-Fryslân zijn verschillende (keten)partners betrokken bij de opstelling en uitvoering van de visie. Denk hierbij aan de buurgemeenten, GGD, Veiligheidsregio Fryslân, Staatsbosbeheer, LTO, Fumo, Wetterskip Fryslân en Accolade woningbouw.
Deze partners werken samen aan de inrichting van de leefomgeving, met aandacht voor gezondheid, veiligheid, omgevingskwaliteit en bereikbaarheid. Door middel van overleg en samenwerking kunnen maatregelen worden genomen die bijdragen aan een betere leefbaarheid voor alle inwoners van Súdwest-Fryslân.
Conclusie
De inrichting van een leefomgeving die toegankelijk, gezond en aantrekkelijk is, is een kernaspect van de Omgevingsvisie 1.0 van de gemeente Súdwest-Fryslân. Deze visie, opgesteld na het Rondje Súdwest in 2019, stelt duidelijke ambities voor de toekomst van de woon-, werk- en leefomgeving. De aandacht voor de zogenaamde "wandelende takken" is een centraal thema in deze visie, aangezien deze groepen in hun dagelijks leven sterk afhankelijk zijn van een toegankelijke en veilige omgeving.
De gemeente Súdwest-Fryslân wil een omgeving creëren waarin iedereen zich veilig, op zijn gemak en betrokken voelt. Dit vraagt om een inrichting die rekening houdt met toegankelijkheid, veiligheid en de behoefte aan groene en bewegingsgerichte ruimtes. De visie benadrukt ook de rol van sociale cohesie en inclusiviteit in de leefomgeving, met aandacht voor de behoeften van ouderen, jongeren, mensen met beperkingen en gezinnen met jonge kinderen.
Bij de inrichting van de leefomgeving speelt ook duurzaamheid een grote rol. De gemeente wil een duurzame, gezonde en aantrekkelijke woon- en leefomgeving realiseren. Dit betekent dat de inrichting van de leefomgeving niet alleen gericht is op het voldoen aan huidige behoeften, maar ook op het behoud van de leefbaarheid voor toekomstige generaties. Door middel van samenwerking met partners en het inzetten van innovatieve maatregelen kan de gemeente een leefomgeving realiseren die bijdraagt aan het welzijn van alle inwoners van Súdwest-Fryslân.