Inleiding
In Nederland is het wettelijk verplicht voor werkgevers om bedrijfshulpverlening (BHV) te organiseren, ongeacht de omvang van het bedrijf of de aard van de activiteiten. De Arbowet en het Bouwbesluit leggen hier specifieke kaders voor vast, waarbinnen werkgevers verantwoordelijk zijn voor het zorgen van een veilige en gezonde werkomgeving voor werknemers en andere aanwezige personen. Dit artikel biedt een overzicht van de verplichtingen, organisatievormen en praktische aandachtspunten bij het inrichten van een BHV-organisatie. De nadruk ligt op hoe een werkgever de BHV zelf kan inrichten, rekening houdend met zowel juridische als praktische aspecten.
Wat is bedrijfshulpverlening?
Bedrijfshulpverlening is een verplichte maatregel voor werkgevers om in noodsituaties, zoals een ongeval of brand, hulp te verlenen aan werknemers en andere personen in de werkplek. De Arbowet stelt dat werkgevers verantwoordelijk zijn voor de veiligheid van hun werknemers. Dit houdt in dat zij zorgen moeten voor voldoende getrainde hulpverleners die in staat zijn om eerste hulp te verlenen, branden te bestrijden en evacuatieprocedures uit te voeren.
Het aantal benodigde hulpverleners is afhankelijk van de risico’s in de organisatie, het aantal aanwezige werknemers en de omvang van de werkomgeving. Deze factoren worden meestal bepaald door een Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E), een verplichte procedure waarbij mogelijke risico’s op de werkplek worden geïdentificeerd en beoordeeld.
Belangrijkste taken van een BHV’er
De taken van een bedrijfshulpverlener zijn duidelijk gedefinieerd in de Arbowet:
- Het verlenen van eerste hulp bij letsels;
- Het beperken van de gevolgen van letsels;
- Het beperken en bestrijden van brand;
- Het alarmeren en evacueren van alle werknemers en andere personen in het bedrijf of de inrichting bij noodsituaties.
Hoewel het alarmeren van de hulpdiensten niet langer een wettelijke taak is van de BHV’er (sinds 2007), is het in de praktijk vaak handig om deze taak aan de BHV’er toe te vertrouwen. Werkgevers zijn er wel verantwoordelijk voor dat dit aspect van de nooddienst goed is geregeld, ook al wordt het niet per se uitgevoerd door de BHV’er zelf.
Is BHV verplicht?
Ja, bedrijfshulpverlening is wettelijk verplicht voor alle werkgevers die werknemers in dienst hebben. Dit geldt al bij slechts één werknemer. De verplichting is gebaseerd op de algemene zorgplicht van de werkgever, zoals uitgelegd in de Arbowet. Werkgevers moeten zorgen voor een veilige werkomgeving en daarbij rekening houden met de specifieke risico’s die in hun organisatie voorkomen.
Het aantal benodigde BHV’ers is afhankelijk van de risico’s in de organisatie, het aantal werknemers en de omvang van de werkomgeving. Deze risico’s worden vastgelegd in de RI&E. In kleine bedrijven is het toegestaan dat de werkgever zelf als BHV’er fungeert, mits er een tweede BHV’er is aangewezen om in geval van afwezigheid in te springen. In het kader van een BHV-organisatie is het dus belangrijk om zowel het aantal benodigde BHV’ers als hun verantwoordelijkheden duidelijk vast te leggen.
Hoe organiseer je de BHV?
Aanstellen van BHV’ers
De organisatie van BHV begint bij het aanstellen van voldoende getrainde BHV’ers. Werkgevers moeten zorgen dat er voldoende mensen zijn die in staat zijn om de benodigde taken uit te voeren. Het aantal benodigde BHV’ers hangt af van:
- De grootte van de organisatie;
- Het aantal aanwezige werknemers;
- De risico’s op de werkplek;
- De tijdsperiode waarin hulp nodig kan zijn (zoals ploegendiensten, vakanties of ziekte);
- De mogelijke aanwezigheid van personen met fysieke of psychische beperkingen.
In het kader van BHV is het ook belangrijk om rekening te houden met situaties waarin werknemers werken in geïsoleerde omstandigheden of in kleine groepen, zoals monteurs of schoonmakers die buiten de reguliere bedrijfstijden werken. In dergelijke gevallen is het essentieel om afspraken te maken over de beschikbaarheid van BHV’ers en de noodzakelijke trainingen voor deze werknemers.
Opleiding en oefenen
BHV’ers moeten zodanig opgeleid en uitgerust zijn dat zij hun taken naar behoren kunnen vervullen. Dit betekent dat zij een effectieve BHV-cursus moeten volgen en regelmatig moeten oefenen om hun kennis en vaardigheden op peil te houden. Opleidingen kunnen zowel op locatie als via e-learning gevolgd worden. Werkgevers zijn vrij in hun keuze van opleidingaanbieder, maar moeten wel zorgen voor een kwaliteitsborging van de cursussen.
NIBHV, het Nederlandse Instituut voor Bedrijfshulpverlening, heeft op basis van wettelijke kaders een norm opgesteld voor de kwaliteit van BHV-cursussen (het NIBHV Keurmerk). Hoewel er geen wettelijke norm bestaat voor de kwaliteit van BHV-cursussen, is het NIBHV Keurmerk een waardevolle maatregel om te zorgen voor consistente kwaliteit in de opleiding van BHV’ers.
Daarnaast is het belangrijk om regelmatig ontruimingsoefeningen en EHBO-oefeningen te organiseren. Dit zorgt voor een betere voorbereiding op noodsituaties en helpt om eventuele knelpunten in de BHV-organisatie te identificeren en op te lossen.
Aanvullende organisatieve aandachtspunten
BHV en externe werknemers
Werkgevers moeten ook rekening houden met werknemers die hun werk verrichten bij een andere werkgever, zoals koeriers, bos- en landarbeiders of medewerkers in de thuiszorg. Deze werknemers zijn in de BHV-organisatie van de eigen werkgever verplicht, maar worden als bezoekers beschouwd bij de werkgever waar zij werken. Dit betekent dat de eigen werkgever verantwoordelijk is voor de BHV-organisatie voor deze werknemers, terwijl de werkgever waar zij werken rekening moet houden met deze situatie in hun eigen BHV-organisatie.
Het is belangrijk om afspraken te maken over de verantwoordelijkheden van beide partijen, inclusief de beschikbaarheid van BHV’ers en de noodzakelijke trainingen voor deze werknemers.
BHV-coördinator
In grotere organisaties is het aanbevolen om een BHV-coördinator aan te wijzen. Deze persoon is verantwoordelijk voor het in stand houden van een adequaat BHV-systeem, het instrueren van het BHV-team en het organiseren van oefeningen. De taken van een BHV-coördinator zijn onder meer:
- Instructie geven aan het BHV-team;
- Organisatie van periodieke cursussen en oefeningen;
- In noodsituaties coördinatie van de BHV-activiteiten;
- Actuaal houden van ontruimingsplattegronden en BHV-plannen;
- Organisatie van ontruimingsoefeningen;
- Vaststellen van knelpunten en het voorstellen van verbeteringen.
De BHV-coördinator moet in het bezit zijn van een geldig BHV-diploma, gebaseerd op het opleidingsprofiel van NIBHV. Daarnaast kunnen vrijstellingen worden aangevraagd voor bepaalde modules, zoals levensreddende handelingen, mits het EHBO- en reanimatiecertificaat van het Oranje Kruis aanwezig is.
Aandachtspunten bij samenwerking
In sommige gevallen is het mogelijk om samen te werken met andere bedrijven of organisaties om de BHV-organisatie te organiseren. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn in kleine bedrijven of bij bedrijven die samenwerken op het gebied van EHBO of brandbestrijding. In dergelijke gevallen is het belangrijk om afspraken te maken over de verantwoordelijkheden van beide partijen en te zorgen voor duidelijke procedures in noodsituaties.
Externe beveiligers kunnen ook worden ingezet voor BHV-taken, maar dit is alleen toegestaan op voorwaarde dat er sprake is van een gezagsverhouding. Dit betekent dat de werkgever verantwoordelijk blijft voor de BHV-organisatie, ook al worden externe partijen ingezet om bepaalde taken uit te voeren.
Conclusie
De organisatie van bedrijfshulpverlening is een wettelijke verplichting voor alle werkgevers in Nederland, ongeacht de omvang van het bedrijf of de aard van de activiteiten. Het is de verantwoordelijkheid van de werkgever om ervoor te zorgen dat er voldoende getrainde BHV’ers zijn die in staat zijn om hulp te verlenen bij ongevallen, branden en andere noodsituaties. De organisatie van BHV moet rekening houden met zowel de risico’s in de organisatie als de specifieke omstandigheden op de werkplek, zoals ploegendiensten, afwezigheid of geïsoleerde werktijden.
Werkgevers kunnen kiezen voor zelfstandige organisatie van BHV of samenwerken met andere bedrijven of organisaties. Het is belangrijk om afspraken te maken over de verantwoordelijkheden van alle partijen en te zorgen voor duidelijke procedures in noodsituaties. Ook is het noodzakelijk om regelmatig ontruimingsoefeningen en EHBO-oefeningen te organiseren om de kennis en vaardigheden van de BHV’ers op peil te houden.
In grotere organisaties is het aan te raden om een BHV-coördinator aan te wijzen om ervoor te zorgen dat de BHV-organisatie adequaat is en efficiënt functioneert. In het kader van BHV is het ook belangrijk om rekening te houden met externe werknemers en bezoekers, zoals koeriers of medewerkers in de thuiszorg. Deze personen vallen onder de verantwoordelijkheid van de eigen werkgever, maar moeten ook in de BHV-organisatie van de werkgever waar zij werken betrokken worden.
Door een goed doorgevoerde BHV-organisatie te realiseren, kunnen werkgevers ervoor zorgen dat hun werknemers en andere aanwezige personen veilig en gezond zijn in de werkplek. Dit draagt bij aan een positieve werkomgeving en helpt bij het voorkomen van schade aan personen en goederen.