De gemeente Valkenswaard heeft zich in de jaren 2020 en daarna actief ingezet voor de uitvoering van het beleid rond voor- en vroegschoolse educatie (VVE). VVE richt zich op het stimuleren van de ontwikkeling van jonge kinderen met (risico op) achterstanden in de leeftijd van 2 tot 6 jaar. Het doel is om kinderen een stevige basis mee te geven zodat zij zich in de voorschoolse en vroegschoolse periode goed kunnen ontwikkelen. Deze artikel geeft een overzicht van het VVE-beleid in Valkenswaard, inclusief de visie, doelstellingen, organisatie van aanbod en toezicht.
Inleiding
Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) is een essentieel onderdeel van het jeugdbeleid en de zorg voor jonge kinderen. Het richt zich op het vroegtijdig signaleren en aanpakken van ontwikkelingsachterstanden, met name op het gebied van taalontwikkeling, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling. In Valkenswaard is sinds 2020 een dekkend aanbod van VVE-voorzieningen gerealiseerd, waarbij diverse organisaties, zoals Kids World, Mira, Stichting Peuterdorp en Horizon, betrokken zijn. De gemeente Valkenswaard is verantwoordelijk voor de voorschoolse educatie, terwijl het onderwijs verantwoordelijk is voor de vroegschoolse periode (groep 1 en 2). Dit artikel beschrijft hoe het VVE-beleid in Valkenswaard is ingevuld en welke maatregelen genomen zijn om dit beleid te ondersteunen.
Visie en doelstellingen van VVE in Valkenswaard
Visie
De visie van VVE in Valkenswaard is gericht op het bevorderen van de ontwikkeling van jonge kinderen zodat zij zich in hun volle potentie kunnen ontwikkelen. Vroege ontwikkelingsstimulering leidt ertoe dat kinderen kansrijker worden op een goede schoolloopbaan. In Valkenswaard wordt de nadruk gelegd op de taalontwikkeling, maar ook op rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling. De visie is gebaseerd op de overtuiging dat alle kinderen in de gemeente Valkenswaard een sterke basis mee moeten krijgen om optimaal te kunnen instromen in het basisonderwijs.
In de visie is het van groot belang om in te zetten op kinderen met (risico op) achterstanden. Bij kinderen die op jonge leeftijd weinig woorden kennen, groeit de taalachterstand in latere leeftijd. Daarom is het van essentieel belang om vroegtijdig risico’s op achterstand te voorkomen. De JGZ (Jeugdgezondheidszorg) speelt een centrale rol in de vroegsignalering van achterstanden en geeft indicaties voor VVE. Deze indicaties zorgen ervoor dat kinderen met taal- of ontwikkelingsachterstand in een VVE-voorziening terechtkomen.
Doelstellingen
Vanaf 1 januari 2020 heeft de gemeente Valkenswaard als doelstelling om de randvoorwaarden te realiseren waardoor een doelgroeppeuter met een VVE-indicatie gedurende 16 uur per week, verspreid over ten minste 4 verschillende dagen, deel kan nemen aan een VVE-programma. Dit onder de kwaliteitsvoorwaarden zoals genoemd in de lokale regeling. De aanbieders hebben tot 1 augustus 2020 de tijd om door te groeien naar het benodigde aantal uren.
Het uiteindelijke doel van VVE is dat peuters zonder of met een beperkte achterstand instromen in groep 1 van de basisschool, en dat kleuters zonder of met een beperkte achterstand instromen in groep 3. Dit dient te leiden tot een doorgaande lijn in de ontwikkeling van kinderen, waarbij de koppeling tussen medische en sociale zorg centraal staat.
Organisatie van het VVE-aanbod in Valkenswaard
Aanbieders van VVE
Sinds 2018 bieden meerdere organisaties in Valkenswaard VVE aan. Tot in 2020 zijn de locaties van Horizon begonnen met de scholing van VVE, waardoor ze in 2021 ook VVE aanbieden. Op dit moment zijn de volgende organisaties betrokken bij het VVE-aanbod in Valkenswaard:
- Kids World
- Mira
- Stichting Peuterdorp
- Horizon
Stichting Peuterdorp biedt een aanbod voor kinderen van 2-4 jaar en is geregistreerd voor VVE. Twee Valkenswaardse kinderopvangorganisaties, IkOok! en Bij de Boer, hebben aangegeven (nog) geen VVE aan te willen bieden in 2020. Toch is er sinds 2020 een dekkend aanbod van VVE-voorzieningen in de gemeente.
Kwaliteitseisen en toetsing
De kwaliteit van VVE-voorzieningen wordt gecontroleerd door de GGD. Wanneer een voorschoolse voorziening voldoet aan de kwaliteitseisen van VVE, zorgt de JGZ-verpleegkundige voor de toeleiding en indicering van VVE-doelgroepkinderen naar een van deze voorzieningen. De ouders hebben een vrije keuze waar zij VVE afnemen. Dit betekent dat het aanbod van VVE gecontroleerd en gevalideerd is, zodat kinderen terecht kunnen komen in een kwaliteitsvolle voorziening.
Toezicht en handhaving
Toezicht op de kwaliteit van VVE ligt bij de GGD en de Onderwijsinspectie. De GGD beoordeelt of aanbieders voldoen aan de kwaliteitseisen van VVE. De Onderwijsinspectie houdt toezicht op de educatieve kwaliteit van de voorschoolse educatie in het algemeen. De gemeente Valkenswaard heeft de verantwoordelijkheid voor het naleven van kwaliteitseisen en is verantwoordelijk voor handhaving wanneer aanbieders niet voldoen aan de eisen.
De gemeente Valkenswaard heeft ook afspraken gemaakt met de GGD over toezicht op de kwaliteit van kinderopvang en voorschoolse educatie. Deze samenwerking zorgt voor consistente toetsing en handhaving van kwaliteitseisen. In geval van aandachtspunten, zoals een niet-voldoende aanbod van VVE, wordt een rapport opgemaakt door de GGD, waarvan de gemeente een afschrift ontvangt. De gemeente kan op basis van dit rapport actie ondernemen.
Rol van partners in het VVE-beleid
CJG Valkenswaard
Het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) Valkenswaard speelt een centrale rol in de coördinatie van jeugdhulp en zorg voor jonge kinderen. Het CJG is een netwerkorganisatie van instellingen waarin taken op het terrein van gezondheid, opgroeien en opvoeden worden gebundeld. Het CJG speelt een belangrijke rol in het bieden van jeugdhulp en het coördineren van VVE. De JGZ is verantwoordelijk voor de vroegsignalering van achterstanden bij kinderen en zorgt voor indicering van VVE-doelgroepkinderen naar een van de voorzieningen.
LEA en VVE
De Lokaal Educatieve Agenda (LEA) is een platform waarin scholen, kinderopvangorganisaties en gemeenten samenwerken aan het welslagen leren van kinderen. In 2019-2020 is gekeken of de werkgroep VVE als thema-werkgroep aan de LEA gekoppeld kan worden, zodat ook scholen actief betrokken worden bij het VVE-beleid. Deze samenwerking dient tot een doorgaande lijn in de ontwikkeling van kinderen, waarbij de koppeling tussen medische en sociale zorg centraal staat.
Actieprogramma Kansrijke Start
Een ander belangrijk element in het VVE-beleid is het Actieprogramma Kansrijke Start. Dit programma richt zich op de gerichte ondersteuning van kwetsbare gezinnen, inclusief gezinnen waar, al dan niet tijdelijk, sprake is van een kwetsbare opvoedsituatie. De ondersteuning richt zich op gezonde zwangerschap en veilig opvoeden. Het programma is bedoeld om in 2020-2022 lokale coalities te vormen die deze ondersteuning verder uitwerken. Kinderopvangorganisaties en JGZ hebben hierin een belangrijke rol, wat het VVE-beleid raakt.
Financiering en ouderbijdrage
Financieringssystematiek
De financiering van VVE in Valkenswaard is uitgewerkt in een systematische aanpak. De gemeente Valkenswaard is verantwoordelijk voor de financiering van VVE, terwijl de aanbieders verantwoordelijk zijn voor de uitvoering. De financieringssystematiek bevat afspraken over de verdeling van middelen en de financiering van het aanbod. De aanbieders ontvangen subsidies op basis van het aantal uren VVE dat aangeboden wordt.
De financieringssystematiek zorgt ervoor dat VVE beschikbaar is voor kinderen met een VVE-indicatie. De gemeente Valkenswaard heeft afspraken gemaakt met de aanbieders om het aanbod van VVE te versterken. De aanbieders hebben tot 1 augustus 2020 de tijd om door te groeien naar het benodigde aantal uren.
Ouderbijdrage
De ouderbijdrage voor VVE is een belangrijk aspect van het beleid. De ouderbijdrage dient als financiering voor de aanbieders en zorgt ervoor dat VVE beschikbaar is voor kinderen met een VVE-indicatie. De ouderbijdrage wordt berekend op basis van het aantal uren VVE dat aangeboden wordt en het inkomen van de ouders. De gemeente Valkenswaard heeft afspraken gemaakt over de ouderbijdrage en de financiering van VVE.
Toekomstvisie en verder ontwikkeling
Regionale samenwerking
De gemeente Valkenswaard is verder gaan werken aan regionale samenwerking op het gebied van VVE. In 2016 is de werkgroep VVE opgestart, waarin partners van de voorschoolse voorzieningen, de JGZ verpleegkundigen en de ambtenaar onderwijs deelnemen. Deze werkgroep speelt een belangrijke rol in het coördineren van VVE en het coöperatief werken met partners. In 2019-2020 is gekeken of de werkgroep VVE als thema-werkgroep aan de LEA gekoppeld kan worden, zodat ook scholen actief betrokken worden bij het VVE-beleid.
Regionale VVE-monitor
Een ander aspect van de toekomstvisie is het opzetten van een regionale VVE-monitor en regionale resultaatafspraken. Deze monitor dient om de kwaliteit van VVE te meten en te verbeteren. De regionale resultaatafspraken zorgen voor consistente toetsing en handhaving van kwaliteitseisen. De monitor en de afspraken zorgen voor een doorgaande lijn in de ontwikkeling van kinderen en zorgen voor consistente toezicht en handhaving.
Conclusie
Het VVE-beleid in Valkenswaard is gericht op het stimuleren van de ontwikkeling van jonge kinderen met (risico op) achterstanden. Het beleid is ingevuld in een visie die gericht is op de taalontwikkeling, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen. De gemeente Valkenswaard is verantwoordelijk voor de voorschoolse educatie en heeft samen met partners een dekkend aanbod van VVE-voorzieningen gerealiseerd. De kwaliteit van VVE wordt gecontroleerd door de GGD en de Onderwijsinspectie. De financiering van VVE is uitgewerkt in een systematische aanpak, waarbij de gemeente verantwoordelijk is voor de financiering en de aanbieders voor de uitvoering.
De toekomstvisie van het VVE-beleid in Valkenswaard is gericht op regionale samenwerking en het opzetten van een regionale VVE-monitor. Deze maatregelen zorgen voor consistente toezicht en handhaving van kwaliteitseisen en een doorgaande lijn in de ontwikkeling van kinderen. Het VVE-beleid in Valkenswaard is een voorbeeld van hoe lokale partners samenwerken aan een gemeenschappelijk doel: de ontwikkeling van jonge kinderen.