In de afgelopen decennia is de insectenpopulatie wereldwijd, en ook in Nederland, aanzienlijk gedaald. Insecten zoals bijen, vlinders en hommels spelen een essentiële rol in het ecosysteem, onder andere door bestuiving en voedselketens te ondersteunen. Het creëren van een insectvriendelijke tuin of balkon kan een belangrijke bijdrage leveren aan de bestrijding van deze sterfte. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de meest relevante tips en aanbevelingen uit betrouwbare bronnen, gericht op het inrichten van een tuin die insecten kan ondersteunen en beheren.
Inleiding
De huidige daling van insectpopulaties is een urgent probleem. In Nederland is binnen de afgelopen dertig jaar bijvoorbeeld 53% van de dagvlinders verdwenen, en van de 360 soorten wilde bijen is nog maar 55% over. Deze cijfers komen voort uit meerdere betrouwbare bronnen, waaronder Natuurmonumenten en Drakenbijen. Hoewel het probleem wereldwijd is, is het mogelijk om op individueel niveau een positieve impact te maken. Het inrichten van een insectvriendelijke tuin of balkon kan een cruciale bijdrage leveren aan de herstelproces van insectpopulaties.
Plantkeuze voor insecten
Een van de kernpunten bij het maken van een insectvriendelijke tuin is de keuze van planten. Planten die bloeien in verschillende maanden en die inheems zijn, zijn bijzonder geschikt voor het aantrekken van insecten. Inheemse planten zijn aanpassingsvriendelijk aan de lokaal voorkomende insecten en bieden bovendien een betere voedselvoorziening.
Bloeiperiode
Een belangrijke aandachtspunt bij plantkeuze is de bloeiperiode. Insecten zoals bijen hebben gedurende het hele seizoen voedsel nodig, van voorjaar tot herfst. Bloemen die gedurende de gehele seizoen bloeien, zorgen voor een continu aanbod aan nectar en stuifmeel. De bloemetjes- en bijtjeskalender kan hiervoor dienen als leidraad bij het kiezen van planten die in verschillende maanden bloeien.
Biologische zaden en planten
Het gebruik van biologische zaden en planten is een andere aanbeveling. Deze zaden en planten zijn niet behandeld met bestrijdingsmiddelen die schadelijk zijn voor insecten. Keurmerken zoals EU-biologisch, EKO en Demeter garanderen dat planten, bollen en zaden gifvrij zijn. Hierdoor is de kans op negatieve effecten op insecten aanzienlijk gereduceerd.
Tuininrichting en aanpassing
Niet alleen de keuze van planten is belangrijk, ook de manier waarop de tuin wordt ingeroeid speelt een rol in de ondersteuning van insecten. Aanpassingen zoals minder gemaaid gras, het maken van rommelhoekjes en het aanleggen van een minivijver kunnen een positief effect hebben op het insectenleven.
Minder vaak maaien
Het minder vaak maaien van het gazon is een eenvoudige maar effectieve maatregel. Een grasmat met hoger gras en bloeiende planten biedt insecten niet alleen voedsel, maar ook beschutting. Deze praktijk kan worden toegepast op een deel van het gazon, waarbij het resterende gedeelte normaal kan worden gemaaid.
Rommelhoekjes
Rommelhoekjes in de tuin kunnen dienen als schuilplaatsen voor insecten en andere dieren zoals egels. Deze hoekjes kunnen gevuld worden met bladeren, takken en ander tuinafval. Insecten gebruiken deze ruimtes om te nestelen en het afval te verwerken. Bovendien zijn deze hoekjes nuttig voor vogels en egels.
Insectenhotel
Het bouwen van een insectenhotel is een populaire methode om insecten te ondersteunen. Insectenhotels kunnen zelf gemaakt worden met materialen zoals bamboestokken en houtblokken. Deze hotels bieden onderdak aan verschillende insectensoorten en kunnen aangebracht worden in zonneschijn, wat insecten aantrekt.
Vermijden van gif en bestrijdingsmiddelen
Het gebruik van bestrijdingsmiddelen is een van de grootste bedreigingen voor insecten. Bestrijdingsmiddelen bevatten chemische stoffen die niet alleen insecten, maar ook andere dieren, planten en mensen kunnen schaden. Het vermijden van bestrijdingsmiddelen is daarom een essentieel onderdeel van het creëren van een insectvriendelijke tuin.
Duurzame oplossingen
In plaats van bestrijdingsmiddelen kan gebruik gemaakt worden van duurzame alternatieven. Bijvoorbeeld, bij overlast van luizen kunnen lieveheersbeestjes ingezet worden. Bij het voorkomen van onkruid in bestrating kan het regelmatig vegen van het oppervlak voldoende zijn. Door zonlicht te blokkeren met plastic zeilen of karton kan onkruid worden tegengegaan zonder gebruik van chemische middelen.
Aanvullende maatregelen
Naast het aanplanten van insectenvriendelijke planten en het vermijden van gif, zijn er ook andere maatregelen die kunnen worden genomen om insecten te ondersteunen.
Groene daken en afdakken
Een groen dak of afdak kan worden gemaakt op bijvoorbeeld een fietsafscherm of opslagcontainer. Dit kan gerealiseerd worden met een kant-en-klare sedummats. Insecten profiteren van de extra bloeiende planten en het groen helpt ook bij het verlagen van de temperatuur in warme zomers.
Minivijver
De aanleg van een minivijver brengt extra levensruimte in de tuin. Libellen, waterkevers en wantsen zijn bijvoorbeeld dieren die van zo'n plasje water houden. Een vijver hoeft niet groot te zijn en kan gemaakt worden met een speciaal vijverbak of een ingegraven speciekuip. Het aanbrengen van planten in de vijver zorgt bovendien voor extra voedsel en schuilplekken.
Verbinding tussen tuinen
Egels en andere dieren hebben vaak een groter leefgebied dan één tuin. Het aanleggen van openingen in schuttingen (onbekende afmetingen zijn hier niet beschikbaar) maakt het mogelijk voor egels om van de ene tuin naar de andere te scharrelen. Dit kan samen met buren worden gerealiseerd en draagt bij aan een groter leefgebied voor insecten en andere dieren.
Balkon en dak
Niet iedereen heeft toegang tot een tuin, maar ook een balkon of dak kan worden ingeroeid voor insecten. Op een zuidgerichte balkon kunnen bloeiers beter groeien dan groeiers. Enkele planten die geschikt zijn voor balkons zijn:
- Vlinderstruik
- Verbena
- Dropplant
- Goudsbloem
Deze planten bloeien langdurig en aantrekken insecten. Op een dak kan een groene laag gemaakt worden die insecten ondersteunt.
Conclusie
Het inrichten van een insectvriendelijke tuin of balkon is een waardevolle bijdrage aan het herstel van insectenpopulaties. Door het aanplanten van insectenvriendelijke planten, het vermijden van bestrijdingsmiddelen en het maken van rommelhoekjes en insectenhotels, kan een tuin worden omgetoverd in een habitat voor insecten. Bovendien kan het aanleggen van een minivijver, groene daken en het aanbrengen van openingen in schuttingen extra bijdragen aan het creëren van levensruimte. De samenwerking tussen individuen en buren kan leiden tot een bredere invloed, en zo het tij omkeren in de daling van insectenpopulaties.