Inleiding
Bij ruimtelijke ontwikkelingen in de gemeente Medemblik zijn een aantal kernprincipes en richtlijnen van toepassing om de openbare ruimte functioneel, duurzaam en toegankelijk in te richten. Deze richtlijnen zijn niet alleen gericht op de esthetiek, maar ook op de veiligheid, duurzaamheid en het behoud van de landschappelijke kwaliteiten van de regio. De inrichting van openbare verlichting, rioleringswerken, wegennet, nutsvoorzieningen en andere infrastructuur is een integraal deel van elk project. In dit artikel wordt ingegaan op de specifieke eisen en richtlijnen die van toepassing zijn bij het inrichten van openbare ruimte en nutsvoorzieningen binnen ruimtelijke ontwikkelingen. De nadruk ligt op het combineren van technische, juridische en ontwerpelementen om zowel de functionele als de esthetische eisen te waarborgen.
Inrichting van openbare verlichting
Openbare verlichting speelt een cruciale rol in de veiligheid en het functioneren van de openbare ruimte. De gemeente Medemblik stelt duidelijke eisen ten aanzien van de locatie, het ontwerp en de technische specificaties van lichtmasten en verlichtingsarmaturen. Deze richtlijnen zijn opgenomen in de PvE Openbare Verlichting van de gemeente.
Locatie van lichtmasten
De locatie van lichtmasten moet zorgvuldig worden bepaald, rekening houdend met de beschikbare ruimte op het trottoir en de breedte van het wegprofiel. Lichtmasten moeten op minstens 5,00 meter afstand van de boomstam worden geplaatst, afhankelijk van het type boom. Buiten de toekomstige kroon van bomen plaatsen is essentieel om schaduwvorming en mogelijke schade aan de bomen te voorkomen. Bovendien geldt een minimale afstand van 1,00 meter bij uitritten en van 1,50 meter tot de rijbaan voor GOW (Grote Openbare Wegen) en 0,30 meter achter de bandopsluiting voor ETW (Eengezinswoningen en Tegengezinswoningen), tenzij anders vermeld in de profielen.
Technische specificaties en ontwerp
Alle lichtmasten en armaturen moeten conform de richtlijnen van de fabrikant worden geplaatst. Het verlichtingsplan voor elk project moet rekening houden met nieuwe technische ontwikkelingen, zoals LED-verlichting. De vorm en afmetingen van de masten en armaturen moeten worden afstemmen op het algemene ontwerp van de straat. Later bijgeplaatste of uitgewisselde verlichtingsarmaturen moeten overeenkomen met de bestaande verlichting in de straat.
Bij het toepassen van openbare verlichting wordt ook aandacht besteed aan de ecologie. In locaties waar vleermuizen voorkomen, dient vleermuisvriendelijke verlichting toegepast te worden. Dit houdt in dat armaturen die gericht zijn naar beneden moeten worden gebruikt, en dat liever meerdere zwakke verlichtingspunten worden toegepast in plaats van enkele felle lichtbronnen.
Aansluiting op het net
Voor nieuwbouwontwikkelingen dient de openbare verlichting aangesloten te worden op een eigen net. Indien dit niet mogelijk is, dient een eigen net aangelegd te worden. Bij uitbreidingen kan aangesloten worden op een bestaand net via een onderhoudsaannemer die door de gemeente is ingeschakeld. Schakelkasten moeten zo dicht mogelijk bij de bebouwing worden geplaatst en indien mogelijk in lijn met andere objecten.
Inrichting van rioleringswerken
Riolering is een essentieel onderdeel van ruimtelijke ontwikkelingen en draagt bij aan de duurzaamheid en klimaatadaptatie van de openbare ruimte. De gemeente Medemblik stelt eisen aan het ontwerp en uitvoering van rioleringswerken, die gericht zijn op het beheer van stedelijk afvalwater en hemelwater.
Algemene uitgangspunten
De gemeente streeft naar een vermaasd rioolstelsel. Indien dat niet mogelijk is, dient een vertakt rioolstelsel te worden aangelegd. Het doel is om huishoudelijk afvalwater en bedrijfsafvalwater gescheiden te houden en afzonderlijk te behandelen. Dit helpt bij de efficiëntere verwerking van afvalwater en het voorkomen van wateroverlast bij extreme neerslag.
Daarnaast wordt aandacht besteed aan de klimaatadaptatie van rioleringswerken. Het opslaan van hemelwater en tijdelijk bergen van water zijn belangrijke strategieën om droogte en overlast bij extreme weersomstandigheden te voorkomen. De inrichting van rioleringswerken dient hier dus rekening mee te houden.
Uitvoering en documentatie
Bij het uitvoeren van rioleringswerken dient een aantal documenten aanwezig te zijn. Dit omvat bestek- en werktekeningen, sterke berekeningen, sonderingsgegevens en garantieverklaringen van leveranciers. Ook dient duidelijk te worden aangegeven of en welke drains alleen tijdelijk zijn aangelegd voor bemaling tijdens de uitvoering van werken en niet voor permanente ontwatering nodig zijn.
Locatie en toepassing van kabels en leidingen
Ook bij rioleringswerken gelden richtlijnen voor de locatie van nutsvoorzieningen. Kabels en leidingen mogen niet worden aangelegd onder gesloten verhardingen, maar moeten onder trottoirs of elementverhardingen worden geplaatst. Indien dit niet mogelijk is, moeten ze in een berm zonder bomen worden geplaatst. Loze kabels en leidingen dienen altijd verwijderd te worden om onveiligheden of storingen te voorkomen.
Inrichting van wegen
De inrichting van wegen speelt een centrale rol in het functioneren van de openbare ruimte. De gemeente Medemblik streeft naar een duurzaam en veilig wegennet, waarbij de functie, vorm en gebruik van de infrastructuur op elkaar zijn afgestemd. Dit helpt bij het voorkomen van ongevallen en het beperken van letsel.
Wegcategorieën
Het wegennet in Medemblik is hiërarchisch opgebouwd in stroomwegen, gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen. Daarnaast wordt onderscheid gemaakt tussen wegen binnen de bebouwde kom (bibeko) en wegen buiten de bebouwde kom (bubeko). De toegestane snelheid is binnen de bebouwde kom lager dan erbuiten, wat leidt tot verschillende eisen voor de inrichting van deze wegcategorieën.
Doelstellingen en principes
De aanpak van de gemeente is gebaseerd op het concept van Duurzaam Veilig (SWOV, 2018), waarbij de functie, herkenbaarheid en voorspelbaarheid van wegen centraal staan. Het doel is het voorkomen van onbedoeld gebruik van de infrastructuur en het vermijden van ontmoetingen met hoge snelheidsverschillen of richtingsverschillen. Onzeker gedrag van weggebruikers moet worden beperkt door duidelijke en voorspelbare inrichting van de wegen.
Inrichting en toegankelijkheid
De inrichting van wegen dient rekening te houden met toegankelijkheid voor alle gebruikers, inclusief voetgangers, fietsers en voertuigen. De verlichting, verharding en beheer van het wegennet zijn onderdeel van het algemene ontwerp. De hoogte van lichtmasten en de toepassing van LED-armaturen zijn hierin belangrijke factoren.
Inrichting van nutsvoorzieningen
Nutsvoorzieningen zoals kabels, leidingen en schakelkasten vormen een essentieel onderdeel van ruimtelijke ontwikkelingen. De inrichting van deze voorzieningen moet zorgvuldig worden gedaan om zowel de esthetiek als de functionaliteit van de openbare ruimte te waarborgen.
Algemene richtlijnen
Nutsvoorzieningen mogen niet worden aangelegd onder gesloten verharding, maar moeten onder trottoirs of elementverhardingen worden geplaatst. Indien dit niet mogelijk is, dient gekozen te worden voor een berm zonder bomen. Loze kabels en leidingen moeten altijd verwijderd worden, en nutsvoorzieningen mogen nooit onder toekomstige boomkronen worden geplaatst.
Aansluiting en beheer
Voor nieuwbouwontwikkelingen dient een eigen net aangelegd of aangesloten te worden op een bestaand net. Bij uitbreidingen kan aangesloten worden op een bestaand net via een onderhoudsaannemer die door de gemeente is ingeschakeld. Schakelkasten dienen zo dicht mogelijk bij de bebouwing te worden geplaatst en indien mogelijk in lijn met andere objecten.
Inrichting van de openbare ruimte in de context van de gemeente Medemblik
De gemeente Medemblik is een groene, agrarische gemeente met een rijke historische en landschappelijke identiteit. De inrichting van de openbare ruimte moet daarom ook rekening houden met de landschappelijke waarden en karakteristieke bouwelementen van de regio. De gemeente telt 16 dorpskernen en één stad, en het landschap wordt bepaald door lintdorpen, havens, molens, stolpboerderijen, polders en een oude veenverkaveling.
Landschappelijke identiteit en ontwikkeling
De identiteit van het landschap en de aanwezige bebouwingsstructuren bepalen in belangrijke mate welke ontwikkelingen ruimtelijk verantwoord zijn. De Westfriese Omringdijk, de havens en de karakteristieke bouwstenen zoals molens en stolpboerderijen vormen belangrijke bouwstenen in het landschap. Bij ruimtelijke ontwikkelingen moet de behoud van deze landschappelijke kwaliteiten een prioriteit zijn.
Projectmatig werken
De gemeente Medemblik werkt bij ruimtelijke ontwikkelingen volgens het basisprincipe van projectmatig werken. Dit betekent dat per fase een beslismoment plaatsvindt, waarna de overstap naar de volgende fase gemaakt kan worden. Voor elke fase zijn er specifieke documenten nodig die aan bepaalde voorwaarden moeten voldoen. Bijvoorbeeld in de initiatief- en definitiefase is een projectopdracht en een projectplan verplicht, terwijl in de ontwerpfase het voorlopig ontwerp moet worden opgesteld.
Conclusie
De inrichting van openbare ruimte en nutsvoorzieningen is een complex proces dat meerdere disciplines omvat, waaronder techniek, juridie, ontwerp en beheer. In de gemeente Medemblik gelden duidelijke richtlijnen en eisen voor de inrichting van openbare verlichting, rioleringswerken, wegennet en nutsvoorzieningen. Deze richtlijnen zijn niet alleen gericht op de functionele aspecten, zoals veiligheid en toegankelijkheid, maar ook op de duurzaamheid, ecologie en het behoud van de landschappelijke identiteit. Door rekening te houden met alle relevante factoren kan een ruimtelijke ontwikkeling worden gerealiseerd die zowel functioneel als esthetisch wenselijk is, en die aansluit bij de visie en doelen van de gemeente.