Inleiding
Voor mensen met een fysieke beperking of voor wie regelmatig vervoer nodig is voor iemand in een rolstoel, biedt het eigen vervoer een oneerbare vrijheid. Een rolstoelbus is een speciaal aangepaste bus die zowel voor zélf rijden als voor meevervoer geschikt is. In dit artikel bespreken we de mogelijkheden en overwegingen bij het zelf inrichten van een bus tot rolstoelbus. De nadruk ligt op technische, functionele en wettelijke aspecten die belangrijk zijn bij dit proces. U leert wat de essentiële onderdelen zijn van een rolstoelbus, welke modellen en merken geschikt zijn, en welke aanpassingen mogelijk zijn, afhankelijk van de wensen en beperkingen van de gebruiker.
Aanpassingen voor rolstoelvervoer
Rolstoelvergrendeling
Een rolstoelvergrendeling is een essentieel onderdeel van een rolstoelbus. Deze vergrendeling zorgt ervoor dat de rolstoel veilig vastzit tijdens het vervoer, zowel in zelfrijd- als in meevrijdsituaties. Er zijn twee hoofdmethoden voor het vervoer van elektrische en handbewogen rolstoelen:
Docking systeem: Voor elektrische rolstoelen kan gebruik worden gemaakt van een docking systeem. Hierbij wordt de rolstoel in een aan de bodem verankerde vergrendeling gekoppeld. Dit systeem is M1 gekeurd en voldoet aan de ISO 10542 norm.
Vierpuntsvergrendeling met gordels: Bij handbewogen en elektrische rolstoelen kan een vierpuntsvergrendeling met spangordels worden aangebracht. De gordels worden op de vloer gemonteerd en via haken aan de rolstoel vastgemaakt. Deze systemen zijn eveneens M1 gekeurd en voldoen aan de ISO 10542 norm.
De keuze tussen deze systemen hangt af van het type rolstoel en de wensen van de gebruiker. Beide systemen zijn ontworpen om een maximale veiligheid te garanderen tijdens het vervoer.
Aangepaste vloer en rolstoellift
Een aangepaste vloer is een noodzakelijke aanpassing bij het inrichten van een rolstoelbus. Deze vloer maakt het mogelijk om de rolstoel veilig in te laden en uit te laden. In veel gevallen wordt gebruik gemaakt van een rolstoellift, die elektrisch bediend kan worden. Deze lift staat het toe om de rolstoel via de achterkant van de bus naar binnen te verplaatsen.
De inrichting van de vloer kan variëren, afhankelijk van de wensen en de beperkingen van de gebruiker. In sommige gevallen is het mogelijk om de rolstoel in het middendeel van de bus in te richten, wat het meest comfortabele en meest praktische oplossing is. In andere gevallen kan de rolstoel op de locatie van de bijrijdersplaats worden geplaatst. Dit is vooral handig als de persoon in de rolstoel niet altijd zelf wil of kan rijden, maar wel zelfstandig over wil stappen vanaf de rolstoel naar de bestuurders- of bijrijdersstoel.
Elektrisch bedienbare deuren
In sommige gevallen kan het in- en uitstappen van de rolstoel moeilijk zijn voor de gebruiker. Daarom zijn er elektrisch bedienbare deuren beschikbaar die het in- en uitstappen van de rolstoel vergemakkelijken. Deze deuren kunnen automatisch geopend en gesloten worden via een knop of een afstandsbediening.
Elektrisch bedienbare deuren zijn vooral geschikt voor personen met beperkte motoriek of beperkte kracht. Ze bieden een extra laag van toegankelijkheid en comfort.
Zeswegverstelling (sixway)
Een zeswegverstelling, ook wel bekend als sixway, is een elektrisch aan te sturen systeem dat het mogelijk maakt om de bestuurders- of bijrijdersstoel draaibaar te maken. Dit systeem vergemakkelijkt het overstappen vanaf de rolstoel naar de autostoel, zowel voor het rijden als voor het uitstappen. Het systeem is geheel elektrisch en kan worden afgesteld op de wensen van de gebruiker.
Zeswegverstelling is vooral geschikt voor personen die fysiek in staat zijn om vanuit de rolstoel op een autostoel te komen. Het biedt een flexibele en comfortabele oplossing voor zowel het rijden als het meevervoer.
Aanpassingen voor zelfrijden
Gas en rem
Voor personen die fysiek in staat zijn om te rijden, kan de rolstoelbus worden aangepast zodat ze volledig zelfstandig kunnen rijden. Dit is echter niet altijd mogelijk met de traditionele manier van rijden. Er zijn verschillende opties beschikbaar, afhankelijk van de beperkingen van de gebruiker:
Schuifgas en handbediening: Hierbij wordt gebruik gemaakt van een schuifgas- en handbediening aan het stuur om te rijden.
Joystick-besturing: Sommige modellen zijn uitgerust met een joystick, zoals bij het merk Spacedrive of Paravan. Deze joystick is een handige en eenvoudige manier om te rijden voor personen met beperkte motoriek.
Voor personen die deze aanpassingen nodig hebben, zijn aangepaste rijlessen vereist om een rijgeschiktheidsbevoegdheid te verkrijgen. Deze lessen moeten worden gegeven door een rijinstructeur die rijgeschiktheidsbevoegd is.
Bestuurdersstoel en bijrijdersstoel
Een belangrijke overweging bij het inrichten van een rolstoelbus is of de gebruiker zelf wil of kan rijden. In veel gevallen is het mogelijk om de rolstoel op de locatie van de bijrijdersstoel in te richten. Dit is vooral handig als de persoon in de rolstoel niet altijd wil of kan rijden, maar wel zelfstandig over wil stappen naar de bestuurdersstoel.
In dergelijke gevallen kan de bestuurders- of bijrijdersstoel draaibaar worden gemaakt via een zeswegverstelling. Dit maakt het overstappen vanaf de rolstoel eenvoudiger en veiliger.
Modellen en merken
Geschikte modellen
Er zijn verschillende modellen en merken geschikt voor het inrichten tot rolstoelbus. De meeste bestelauto’s en bussen zijn geschikt om omgebouwd te worden tot rolstoelbus. De volgende modellen worden vaak gebruikt:
- Ford Transit
- Renault Master
- Opel Movano
- Fiat Ducato
- Volkswagen Transporter
- Citroën Berlingo
- Renault Kangoo
- Fiat Doblo
De kleinere modellen zoals de Citroën Berlingo, Renault Kangoo en Fiat Doblo zijn vaak voorzien van een bodemverlaging achterin het voertuig, wat het in- en uitstappen van de rolstoel makkelijker maakt.
Nieuw of tweedehands
Het kiezen van een tweedehands auto of bus is een lastige opgave, laat staan voor een rolstoelbus of rolstoelauto. In veel gevallen wordt ervoor gekozen om een tweedehands rolstoelbus te kopen. Deze bussen zijn vaak al voorzien van de belangrijkste aanpassingen, zoals een rolstoellift, vergrendeling en aangepaste vloer. Als iets niet op de juiste locatie zit of ontbreekt, kan het voertuig naar wens worden aangepast.
Een tweedehands bus kan ook volledig onaangepast worden gekocht en daarna door een specialist worden omgebouwd tot rolstoelbus. Hierbij wordt rekening gehouden met de wensen en budget van de gebruiker.
Het kiezen van een rolstoelbus is een belangrijke beslissing, en het is belangrijk om hierbij te overleggen met een specialist die ervaring heeft met het inrichten van rolstoelbussen. Deze specialist kan u helpen bij het kiezen van het juiste voertuig en de juiste aanpassingen.
Wettelijke voorschriften en keuringen
RDW-keuring
Na het inrichten van een rolstoelbus moet het voertuig gekeurd worden door het RDW. Deze keuring is verplicht om ervoor te zorgen dat het voertuig veilig en in overeenstemming met de wettelijke voorschriften is. Het is belangrijk om hierbij te letten bij het aanschaffen van een aangepast voertuig.
Belastingvoordeel
Een rolstoelbus kan in bepaalde gevallen een belastingvoordeel opleveren. Dit voorspelde kan worden gebruikt om het wegenbelastingtarief voor gehandicapten te benutten. Dit tarief is lager dan het reguliere tarief en kan zo helpen om de kosten van het voertuig te verlagen.
Verzekering
Het inrichten van een rolstoelbus heeft ook invloed op de verzekering. Het is belangrijk om hierbij te overleggen met een verzekeraar om te zorgen dat het voertuig volledig verzekerd is voor zowel schade als medische kosten. In sommige gevallen kunnen er aangepaste verzekeringen beschikbaar zijn die specifiek voor rolstoelbussen zijn ontworpen.
Conclusie
Het zelf inrichten van een bus tot rolstoelbus is een complex proces dat veel overwegingen vereist. Van technische aanpassingen zoals rolstoelvergrendelingen en rolstoellifts tot wettelijke keuringen en verzekeringen, er zijn veel aspecten die moeten worden meegenomen in de beslissing om een rolstoelbus aan te schaffen of te laten inrichten.
Een rolstoelbus biedt echter een oneerbare vrijheid voor mensen met fysieke beperkingen of voor wie regelmatig vervoer nodig is voor iemand in een rolstoel. Het is een investering in onafhankelijkheid en comfort. Door de juiste aanpassingen en overwegingen te maken, is het mogelijk om een rolstoelbus aan te passen aan de specifieke wensen en behoeften van de gebruiker.
Zowel standaard modellen als volledig op maat gemaakte bussen zijn beschikbaar, afhankelijk van het budget en de wensen van de gebruiker. Het is daarom belangrijk om deze keuze te maken in overleg met een specialist die ervaring heeft met het inrichten van rolstoelbussen. Dit zorgt ervoor dat de uiteindelijke rolstoelbus niet alleen technisch en functioneel geschikt is, maar ook comfortabel en veilig voor de gebruiker.