In juli 2024 zijn wijzigingen ingevoerd in de brandveiligheidswetgeving voor woongebouwen. Deze nieuwe regels zijn een directe reactie op realiteitsproblemen die al jaren aan de orde zijn geweest in woningcorporaties en verenigingen van eigenaren (VvE’s). Vanwege het toegenomen gebruik van gemeenschappelijke ruimtes voor het opslaan van spullen, fietsen, scooters en zelfs meubilair, is het brandrisico aangegroeid. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) is uitgebreid met nieuwe artikelen die dit risico aanpakken. Deze wet verplicht VvE’s om gemeenschappelijke vluchtroutes volledig vrij te houden van objecten die het brand- of evacuatieproces kunnen belemmeren.
Deze veranderingen zijn niet louter juridisch van aard, maar ook technisch en sociaal relevant. Vanuit een juridische en technische perspectief is het nu duidelijk dat elke VvE verantwoordelijk is voor de brandveiligheid van het gebouw, inclusief het beheer van gemeenschappelijke ruimtes. Vanuit een ontwerpperspectief betekent dit dat gemeenschappelijke ruimtes zoals trappenhuizen, halen en gangen niet langer gebruikt kunnen worden als opslagruimte of decoratieve ruimtes voor brandbaar materiaal.
In dit artikel leggen we de nieuwe wettelijke regels uit, geven we uitleg over wat mag en wat niet mag in gemeenschappelijke ruimtes, en bespreken we de praktische stappen die VvE’s kunnen ondernemen om aan de nieuwe eisen te voldoen. Ook belichten we de juridische verantwoordelijkheid van VvE’s, de technische eisen voor materialen en objecten in gemeenschappelijke ruimtes, en de maatregelen die kunnen worden genomen om bewoners bewust te maken van de nieuwe regels.
Nieuwe wettelijke regels: wat verandert?
Sinds 1 juli 2024 zijn nieuwe regels in werking getreden die de brandveiligheid van woongebouwen versterken. Deze regels zijn vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), en met name in artikel 6.15a en 6.23a. Deze wetten bepalen dat gemeenschappelijke ruimtes van woongebouwen – zoals halen, gangen, trappenhuizen en galerijen – vrij moeten zijn van objecten die het brand- of evacuatieproces kunnen belemmeren.
Deze regels zijn niet alleen gericht op fysieke obstakels, maar ook op objecten die zelf brandbaar zijn en dus het brandrisico verhogen. De wettelijke bepalingen zijn niet alleen gericht op de fysieke beheersing van ruimtes, maar ook op het gedrag van bewoners. Zo is bijvoorbeeld het zetten van fietsen of scooters in gemeenschappelijke ruimtes niet langer toegestaan, omdat dit zowel fysieke obstakels als brandgevaar veroorzaakt.
De aanpassingen zijn onder meer geïnspireerd door de brand in een galerijflat in Arnhem op nieuwjaarsnacht 2020, waarbij twee mensen omkwamen en twee anderen zwaargewond raakten. Bij die brand stond een bank in de gemeenschappelijke hal, die vuurwerk had ontstoken en de vluchtroute had geblokkeerd. Deze gebeurtenis heeft geleid tot een onderzoek door de Onderzoeksraad voor Veiligheid, die aanbevelingen deed om de brandveiligheid in woongebouwen te verbeteren.
Verantwoordelijkheid van VvE’s: wat is de juridische positie?
De verantwoordelijkheid voor de brandveiligheid van woongebouwen ligt bij de verenigingen van eigenaren (VvE’s) en woningcorporaties. De nieuwe regels verplichten VvE’s om gemeenschappelijke ruimtes vrij te houden van brandgevaarlijke objecten en obstakels. Dit betekent dat VvE’s verplicht zijn om regels op te stellen en te handhaven die dit doel dienen.
De wettelijke kaders zijn duidelijk: artikel 6.15a van het Bbl bepaalt dat objecten die brandgevaar kunnen veroorzaken niet mogen staan in gemeenschappelijke ruimtes. Deze wettelijke bepaling is van toepassing op zowel eigenaren als bewoners van appartementen. VvE’s moeten dus zorgdragen dat hun huishoudelijke reglementen en beheersplannen aansluiten bij deze wettelijke vereisten.
Bovendien is het verplicht dat VvE’s actief communiceren over deze regels met hun bewoners. Het is aan te raden dat het bestuur van een VvE dit doet, omdat dit de verantwoordelijkheid duidelijk maakt en het risico op juridische aansprakelijkheid vermindert. Informatie over de nieuwe regels kan worden verstrekt via de website van de VvE, via briefpost of via een informatieve vergadering. Het is ook aan te raden om bewoners duidelijk te maken dat het verzuim om aan deze regels te voldoen kan leiden tot sancties of boetes.
Toegestane en niet-toegestane objecten in gemeenschappelijke ruimtes
Een belangrijk deel van de nieuwe regels is gericht op het verbannen van objecten uit gemeenschappelijke ruimtes die het brand- of evacuatieproces kunnen belemmeren. Welke objecten zijn nu nog toegestaan, en welke niet?
Niet-toegestane objecten
De volgende objecten zijn sinds 1 juli 2024 niet langer toegestaan in gemeenschappelijke ruimtes:
- Meubilair van brandbaar materiaal, zoals meubels met stoffen of houten onderdelen.
- Decoratie van brandbaar materiaal, zoals stoffen of papier.
- Elektrische fietsen en scooters, omdat ze zowel fysieke obstakels vormen als brandgevaar opleveren.
- Afvalstoffen en kratten, omdat ze snel brandbaar zijn en de doorgang kunnen blokkeren.
Deze objecten kunnen de vluchtroute blokkeren of bijdragen aan een snelle verspreiding van vlammen en rook. Daarom is het verboden om deze spullen in gemeenschappelijke ruimtes te plaatsen.
Toegestane objecten
Hoewel het aantal toegestane objecten beperkt is, zijn er nog wel objecten die in gemeenschappelijke ruimtes mogen blijven of worden geplaatst, zolang ze voldoen aan de wettelijke eisen:
- Meubilair of decoratie van metaal, glas of steenachtig materiaal, omdat deze materialen niet brandbaar zijn.
- Objecten voor bewegwijzering en informatie, zoals infotafels of bordjes met instructies.
- Fotografie of schilderijen bij de toegang van een woning, maximaal 70 cm bij 70 cm.
- Deurmatten, maximaal 70 x 70 cm of 90 x 55 cm.
Bij deze objecten moet gecontroleerd worden of ze voldoen aan de brandklasse A1 (NEN-EN 13501-1) of aan de eisen van NEN 6064. Dit betekent dat ze niet brandbaar zijn en niet bijdragen aan de verspreiding van vlammen en rook.
Technische eisen voor materialen en objecten
Niet alle materialen zijn gelijk in termen van brandveiligheid. De wet legt specifieke eisen op aan de materialen die in gemeenschappelijke ruimtes gebruikt mogen worden. Deze eisen zijn vastgelegd in normen zoals NEN 6064 en NEN-EN 13501-1.
Brandklasse A1
De brandklasse A1 is een internationale norm die bepaalt dat een materiaal als onbrandbaar beschouwd mag worden. Materialen die voldoen aan deze norm mogen gebruikt worden in vluchtroutes. Voorbeelden van dergelijke materialen zijn glas, metaal en steenachtige materialen.
NEN 6064
De norm NEN 6064 bepaalt de eisen voor de brandveiligheid van materialen die gebruikt worden in woningen. Deze norm is specifiek voor Nederland en bepaalt onder andere dat materialen die in gemeenschappelijke ruimtes gebruikt worden, niet snel vlam mogen vatten en geen giftige rook mogen produceren bij verbranding.
Vloerbedekking
Vloerbedekking in gemeenschappelijke ruimtes moet voldoen aan brandklasse BFL-S1 of CFL-S1. Deze normen bepalen dat de vloerbedekking niet snel vlam mogen vatten en dat ze niet bijdragen aan de verspreiding van vlammen en rook.
Bij het kiezen van materialen en objecten voor gemeenschappelijke ruimtes is het aan te raden om hierbij professionele advies te zoeken. De vereniging kan bijvoorbeeld een bouwkundig adviseur of brandveiligheidsexpert inschakelen om te beoordelen of de gekozen materialen voldoen aan de wettelijke eisen.
Communicatie en bewustwording bij bewoners
Een van de grootste uitdagingen bij de nieuwe regels is het veranderen van gedragingen bij bewoners. Veel bewoners zijn gewend om gemeenschappelijke ruimtes te gebruiken voor het opslaan van fietsen, scooters, planten of zelfs meubilair. Deze gewoontes moeten nu aangepast worden, omdat ze het brand- en evacuatieproces kunnen belemmeren.
Het is daarom belangrijk dat VvE’s actief communiceren over deze regels. Communicatie kan op verschillende manieren gebeuren:
- Informatieve briefpost, waarin de nieuwe regels duidelijk worden uiteengezet.
- Informatieve vergaderingen, waarbij bewoners uitgenodigd worden om vragen te stellen en feedback te geven.
- Informatie op de website van de VvE, waarbij regels en richtlijnen duidelijk zijn beschikbaar.
- Infoborden, die in gemeenschappelijke ruimtes worden aangebracht om bewoners bewust te maken van de regels.
Daarnaast is het aan te raden om bewoners te betrekken bij het beheer van gemeenschappelijke ruimtes. Bijvoorbeeld door te vragen om alternatieve opslagoplossingen of door te betrekken bij het opstellen van regels die voor iedereen duidelijk en begrijpelijk zijn.
Praktische stappen voor VvE’s
Om aan de nieuwe wettelijke regels te voldoen, is het aan te raden dat VvE’s de volgende stappen ondernemen:
- Een beheersplan opstellen: Dit is niet wettelijk verplicht, maar het helpt bij het beheren van brandveiligheid in het gebouw. Het beheersplan kan bijvoorbeeld worden ontwikkeld in samenwerking met een brandveiligheidsexpert of bouwkundig adviseur.
- Gebouw inspecteren: Het is aan te raden om het gebouw te laten inspecteren door een professionele partij om te controleren of de gemeenschappelijke ruimtes voldoen aan de wettelijke eisen.
- Regels opnemen in het huishoudelijk reglement: De nieuwe regels kunnen worden opgenomen in het huishoudelijk reglement van de VvE. Dit maakt het duidelijk dat het verzuimen om aan deze regels te voldoen kan leiden tot sancties of boetes.
- Bewoners informeren en betrekken: Actieve communicatie met bewoners is essentieel om het gedrag te veranderen. Het is aan te raden om bewoners te informeren over de nieuwe regels en hen te betrekken bij het beheer van gemeenschappelijke ruimtes.
- Brandveiligheidsonderwijs organiseren: Het is aan te raden om brandveiligheidsonderwijs te organiseren voor bewoners, waarin de belangrijkheid van vrije vluchtroutes en brandveilige materialen centraal staat.
Door deze stappen te ondernemen, kunnen VvE’s ervoor zorgen dat hun gebouw voldoet aan de nieuwe wettelijke regels en dat de brandveiligheid van het gebouw wordt gewaarborgd.
Conclusie
De nieuwe wettelijke regels vanaf 1 juli 2024 zijn een belangrijke stap in de verbetering van de brandveiligheid van woongebouwen. Deze regels zijn gericht op het beheren van gemeenschappelijke ruimtes en het beperken van brandgevaarlijke objecten. VvE’s zijn verantwoordelijk voor het naleven van deze regels en het beheren van brandveiligheid in het gebouw. Het is belangrijk dat VvE’s actief communiceren met bewoners en ervoor zorgen dat gemeenschappelijke ruimtes vrij blijven van obstakels en brandgevaarlijke objecten. Door de juiste maatregelen te nemen, kunnen VvE’s ervoor zorgen dat hun gebouw voldoet aan de wettelijke eisen en dat de brandveiligheid van het gebouw wordt gewaarborgd.