Inleiding
Een Bedrijveninvesteringszone (BIZ) is een samenwerkingsvorm tussen ondernemers en een gemeente om gezamenlijk te investeren in de verbetering van de bedrijfsomgeving in een specifiek gebied. De oprichting van een B vereist een zorgvuldig proces waarbij draagvlak onder de ondernemers cruciaal is. In dit artikel wordt de procedure voor de oprichting van een BIZ toegelicht, met speciale aandacht voor de rol van WOZ-waarden bij de stemming en de voorwaarden die een succesvolle BIZ-stemming bepalen. Op basis van recente voorbeelden en officiële procedures wordt een volledig beeld geschetst van hoe een BIZ tot stand komt en functioneert. De informatie in dit artikel is uitsluitend gebaseerd op de beschikbare bronnen.
Wat is een Bedrijveninvesteringszone (BIZ)?
Een Bedrijveninvesteringszone (BIZ) is een samenwerkingsverband tussen ondernemers en een gemeente om collectief te investeren in de kwaliteit van de bedrijfsomgeving. Eigenaren en/of gebruikers van niet-woningen binnen het gebied van een BIZ betalen een verplichte bijdrage, de BIZ-bijdrage, waarmee gezamenlijke investeringen worden gefinancierd. Deze bijdrage maakt het mogelijk om gezamenlijk te investeren in een aantrekkelijke bedrijfsomgeving. De hoogte van de bijdrage kan gebaseerd zijn op de WOZ-waarde van het bedrijfs- of winkelpand of op een vast bedrag.
De bijdrage is verplicht voor alle gebruikers/eigenaren van niet-woningen in de zone. De situatie op 1 januari van het belastingjaar bepaalt wie de aanslag voor het gehele jaar betaalt. Deelnemers aan een BIZ betalen de bijdrage zolang de BIZ bestaat, wat maximaal 5 jaar is. De BIZ kan met maximaal 5 jaar worden verlengd.
De Oprichtingsprocedure van een BIZ
Het oprichten van een BIZ is een proces dat meerdere stappen omvat en enige tijd kan duren. Het initiatief ligt meestal bij de ondernemers, vaak een ondernemersvereniging of bedrijfsparkmanagement, maar de gemeente moet zich bereid hebben getoond mee te willen werken. De doorlooptijd van de oprichting van een gemiddelde BIZ bedraagt ongeveer 36 weken, afhankelijk van de complexiteit van het gebied, de ambities van de ondernemers en de souplesse van de gemeente. Deze termijn kan tot ca. 26-30 weken verkort worden, afhankelijk van verschillende factoren.
De procedure omvat de volgende stappen:
Bepaling van het BIZness-plan: De ondernemers bepalen in een BIZness-plan:
- De samenhangende gebiedsomvang
- De zwakke en sterke punten en beleidsdoelen
- De geplande activiteiten en kosten
- De BIZ-periode (1-5 jaar)
- De definitie van bijdrageplichtigen
- Het benodigde bedrag en de wijze van heffing (vast bedrag of WOZ-gerelateerd)
De ondernemers houden een proefpeiling vóór de uitvoeringsovereenkomst om de steun te bepalen. Ze richten een BIZ-vereniging of -stichting op.
Uitvoeringsovereenkomst: De gemeente en de BIZ-vereniging of stichting sluiten samen een uitvoeringsovereenkomst waarin onder andere wordt vastgelegd:
- De BIZ-bijdrage en omslagmethode
- De gebiedsafperking
- De definitie en lijst van bijdrageplichtigen
- De lijst van activiteiten
- De wijze van financiële verantwoording door de BIZ
- Afspraken over gemeentelijke basisdiensten
- Eventuele afspraken over gemeentelijke inningskosten
Heffingsverordening: De gemeenteraad stelt op voordracht van het college van burgemeester en wethouders (B&W) de heffingsverordening vast, waardoor de inning van de BIZ-bijdrage mogelijk wordt.
Draagvlakmeting: De gemeente organiseert een draagvlakmeting onder de bijdrageplichtige ondernemers en/of eigenaren. Hiervoor zijn specifieke voorwaarden nodig die in de volgende sectie worden toegelicht.
Gemeente stelt de verordening in werking: De gemeente int de BIZ-bijdragen en draagt deze in de vorm van een BIZ-subsidie (eventueel minus heffingskosten) over aan de BIZ-vereniging of stichting.
BIZ-vereniging of -stichting gaat van start: De BIZ-organisatie legt zich vast op de uitvoering van de geplande activiteiten.
Jaarlijkse verantwoording: De BIZ legt jaarlijkse verantwoording af over het beleid en de besteding van de middelen aan de bijdrageplichtigen en de gemeente.
De Rol van WOZ-Waarden bij de Stemming
De WOZ-waarde (Waardering Onroerende Zaken) speelt een belangrijke rol bij de oprichting van een BIZ, vooral als de bijdrage gekoppeld is aan de WOZ-waarde van de panden. De WOZ-waarde is een getal dat de waarde van onroerende zaken weergeeft en wordt door de gemeente vastgesteld.
Als de BIZ-bijdrage gekoppeld is aan de WOZ-waarde, dan moeten de voorstemmers niet alleen aan de stemvereisten voldoen, maar ook minstens 50% van de totale vastgoedwaarde in het gebied vertegenwoordigen. Dit betekent dat naast het aantal voorstemmen ook de economische waarde die door deze stemmen wordt vertegenwoordigd, een rol speelt bij de beslissing over de oprichting van een BIZ.
De WOZ-waarde is dus een factor die de stemmen van ondernemers met grotere panden of hogere waardingen meer gewicht geeft in het proces. Dit zorgt ervoor dat de belangen van grotere ondernemers of eigenaren van waardevolle panden extra meewegen in de besluitvorming.
Voorwaarden voor een Succesvolle BIZ-Stemming
Voor het instellen van een BIZ zijn drie specifieke voorwaarden die moeten worden vervuld:
Minimale opkomst: Er is een respons nodig van tenminste 50% van de geldige stemmen van de stemgerechtigden. Alleen de voor- en tegenstemmen tellen mee voor deze berekening.
Meerderheid voor: Van de geldige stemmen moet minimaal twee derde (2/3) vóór stemmen.
WOZ-waarde vertegenwoordiging: Als de bijdrage gekoppeld is aan de WOZ-waarde, dan moeten de voorstemmers minstens 50% van de totale vastgoedwaarde in het gebied vertegenwoordigen.
Als eigenaren en gebruikers allebei meedoen aan de stemming, dan stemmen ze afzonderlijk en is bij elk van de twee groepen een meerderheid van 50% vereist.
Het is niet altijd eenvoudig om een BIZ door de stemming te krijgen. Uit eerdere data blijkt dat in de eerste periode van de draagvlakmetingen 170 BIZ-zen werden voorgesteld, waarvan 114 positief en 56 negatief werden beslist. Bovendeer werd in meer dan 50 gevallen het proces om tot een BIZ te komen al vóór de stemming stopgezet. Sindsdien is veel ervaring opgedaan met de oprichting van BIZ-zen.
Doorzetten wordt soms beloond, want in andere gevallen lukt het na een tweede of derde poging wel. Er vallen er ook af, omdat de BIZ na afloop van de termijn niet wordt voortgezet. Daartegenover staan BIZ-zen van het eerste uur die inmiddels hun derde periode ingaan. Momenteel staan er ruim 340 actieve BIZ-zen op de kaart.
Financiering en Besteding van BIZ-Gelden
De BIZ-bijdrage wordt door de gemeente ingewonnen en vervolgens als subsidie uitgekeerd aan de BIZ-vereniging of stichting. Met dit geld betaalt de BIZ-vereniging of -stichting de kosten voor de verbeteringen in het gebied.
De hoogte van de bijdrage hangt af van de WOZ-waarde van het bedrijfs- of winkelpand en of de betreffende partij eigenaar of gebruiker is. Deelnemers betalen de bijdrage zolang de BIZ bestaat, wat maximaal 5 jaar is. De BIZ kan met maximaal 5 jaar worden verlengd.
De BIZ is verplicht jaarlijkse verantwoording af te leggen over het beleid en de besteding van de middelen aan de bijdrageplichtigen en de gemeente. Deze transparantie is essentieel voor het vertrouwen van de deelnemers en de continuïteit van de BIZ.
Voorbeelden en Statistieken van BIZ-Oprichtingen
Een recent voorbeeld van een succesvolle BIZ-stemming is de BIZ De Dijk. Op 4 november 2025 heeft de stemcommissie de stemmen voor de BIZ De Dijk geteld en met ruime meerderheid zijn aan alle voorwaarden voldaan.
Opkomst: Van de 48 stemgerechtigde ondernemers brachten 26 ondernemers hun stem uit (54%). Daarmee werd voldaan aan de eis dat minstens de helft moet deelnemen.
Uitslag: Van de 26 stemmen waren er 23 vóór (87%) en 3 tegen (13%). Ook hiermee is voldaan aan de eis dat minimaal twee derde vóór moet stemmen.
WOZ-waarde: De voorstemmers vertegenwoordigden 78% van de totale WOZ-waarde, tegenover 10% bij de tegenstemmers. De overige 12% waren ondernemers die niet hebben gestemd. Daarmee is ook de derde en laatste voorwaarde behaald.
Dit voorbeeld laat zien hoe alle drie de voorwaarden voor een succesvolle BIZ-stemming worden nageleefd: voldoende opkomst, ruime meerderheid voor en een vertegenwoordiging van de WOZ-waarde die minstens 50% bedraagt.
Conclusie
Het oprichten van een Bedrijveninvesteringszone (BIZ) is een zorgvuldig proces dat draagvlak onder ondernemers vereist. De procedure omvat meerdere stappen, van het opstellen van een BIZness-plan tot de daadwerkelijke uitvoering van projecten. De WOZ-waarde speelt een belangrijke rol bij de stemprocedure, vooral als de bijdrage gekoppeld is aan de waarde van de panden. Voor een succesvolle BIZ-stemming moeten drie specifieke voorwaarden worden vervuld: minimale opkomst, meerderheid voor en vertegenwoordiging van ten minste 50% van de totale vastgoedwaarde door de voorstemmers.
Hoewel het oprichten van een BIZ niet altijd eenvoudig is, is het een waardevolle instrument voor ondernemers om gezamenlijk te investeren in de kwaliteit van hun bedrijfsomgeving. De transparante verantwoording en de maximale looptijd van 5 jaar (met mogelijkheid tot verlenging) zorgen voor een beheersbaar en verantwoord proces. Met ruim 340 actieve BIZ-zen in Nederland is het bewezen dat deze vorm van samenwerking succesvol kan zijn en bijdraagt aan aantrekkelijke bedrijventerreinen.