Nieuwe Regelingen voor WOZ-Waardeherstel en Vergoedingen

Inleiding De Wet Waardering Onroerende Zaken (WOZ) vormt een fundamenteel onderdeel van het Nederlandse belastingstelsel, waarbij de waarde van onroerende zaken wordt vastgesteld voor belastingdoeleinden. Eigenaren die van mening zijn dat hun WOZ-waarde te hoog is ingeschat, hebben de mogelijkheid bezwaar aan te tekenen. Recentelijk zijn er significante wijzigingen doorgevoerd in de regelingen voor proceskostenvergoeding en bestaan er diverse mogelijkheden voor compensatie bij waardedaling van woningen. Dit artikel biedt een uitgebreid overzicht van de actuele regelingen voor WOZ-waardeherstel en bijbehorende vergoedingen, gebaseerd op de meest recente wet- en regelgeving.

Nieuwe Wet voor Proceskostenvergoeding WOZ

Per 1 januari 2024 is de Wet herwaardering proceskostenvergoedingen WOZ en bpm in werking getreden, wat ingrijpende gevolgen heeft voor de hoogte van de proceskostenvergoeding die wordt uitgekeerd bij gehonoreerde bezwaar- en beroepsprocedures tegen WOZ-waarden.

De voornaamste wijziging betreft de verlaging van de proceskostenvergoeding voor een WOZ-dienstverlener (in de wet omschreven als beroepsmatig verleende rechtsbijstand) tot slechts 25% van het bedrag dat volgens het Besluit proceskosten bestuursrecht zou worden toegekend. Deze verlaging van 75% represents een substantiële teruggang in de vergoedingen die gespecialiseerde bureaus ontvangen bij succesvolle WOZ-bezwaarprocedures.

Op 12 juli 2024 heeft de Hoge Raad een belangrijke uitspraak gedaan (ECLI:NL:HR:2024:46) waarbij werd geoordeeld dat de beperkingen in de proceskostenvergoeding niet in strijd zijn met het discriminatieverbod en het EU-recht. Hoewel deze uitspraak specifiek betrekking had op BPM-zaken, is deze jurisprudentie ook van toepassing op WOZ-procedures. De Hoge Raad heeft hierbij wel bepaalde nuanceringen aangebracht, wat aangeeft dat de beperkingen wel degelijk de rechterlijke toets kunnen doorstaan onder voorwaarden.

De wet schrijft voor dat voor bezwaar- en beroepsprocedures een factor van 0,25 wordt toegepast als de WOZ-beschikking wordt vernietigd of gewijzigd. In latere fasen van het rechtsgang, zoals beroep, hoger beroep of cassatie, bedraagt deze factor 0,25 wanneer de WOZ-beschikking wordt vernietigd of gewijzigd, en 0,10 in de overige gevallen.

Hoe Werkt Proceskostenvergoeding in Praktijk?

De hoogte van de proceskostenvergoeding in de bezwaarfase wordt berekend op basis van het aantal punten dat wordt toegekend voor de verrichte werkzaamheden, vermenigvuldigd met de waarde per punt en de wettelijke factor van 0,25. Een bezwaar dat leidt tot een hoorzitting bijvoorbeeld, wordt beloond met 2 punten (1 punt voor het bezwaarschrift en 1 punt voor de hoorzitting).

In 2024 bedraagt de waarde per punt in de bezwaarfase €624. Voor een bezwaar met een hoorzitting zou de vergoeding dus als volgt worden berekend: 2 punten × €624 × 0,25 = €312.

De uitbetalingsprocedure van proceskostenvergoedingen is per 1 januari 2024 fundamenteel gewijzigd. Sinds deze datum betaalt de gemeente de proceskostenvergoeding altijd rechtstreeks aan de belanghebbende, ongeacht of de oude of de nieuwe regeling van toepassing is op de hoogte van de vergoeding. De belanghebbende is vervolgens wettelijk verplicht het ontvangen bedrag over te maken aan de WOZ-dienstverlener die het bezwaar heeft behandeld.

Er is geen overgangsrecht opgenomen, waardoor de nieuwe bepalingen van toepassing zijn op alle uitbetalingen van vergoedingen die plaatsvinden vanaf 1 januari 2024. Dit betekent dat zelfs als vóór 2024 een cessie (afstandsverklaring) met een gemachtigde is overeengekomen, de uitbetaling alsnog op de bankrekening van de belanghebbende geschiedt.

De datum van de WOZ-beschikking is bepalend voor welke regeling van proceskostenvergoeding van toepassing is. Als voor een (mede)belanghebbende de WOZ-waarde 2023 (waardepeildatum 1 januari 2022) pas na 1 januari 2024 bij beschikking wordt vastgesteld, geldt voor zowel de bezwaar- als de beroepsfase de nieuwe regeling voor proceskostenvergoeding (met de factor 0,25).

Voor bezwaarden tegen een WOZ-beschikking 2023 geldt echter nog de oude regeling en dus nog niet de WOZ-factor van 0,25. Voor beroepen tegen een uitspraak op bezwaar die in 2024 is gedaan, geldt wél de nieuwe regeling. In dit geval is de datum van de uitspraak op bezwaar bepalend voor de proceskostenvergoeding in de beroepsfase.

Impact op No-Cure-No-Pay Bureaus

De drastische verlaging van de proceskostenvergoeding heeft een significante impact op bureaus die WOZ-bezwaarden aanbieden op basis van een no-cure-no-pay (NCNP) constructie. Deze bureaus waren traditioneel volledig afhankelijk van de proceskostenvergoeding als bron van inkomsten, aangezien de eigenaren die succesvol bezwaar maakten geen directe kosten hoefden te maken.

Volgens WOZMeldpunt, een van de gespecialiseerde bureaus op dit gebied, hebben gemeenten voorheen een vaste proceskostenvergoeding aan de bureaus uitgekeerd wanneer de WOZ-waarde succesvol werd verlaagd. Om deze bureaus te ontmoedigen, heeft de overheid hun vergoeding met 50% verlaagd. Daarnaast is de uitkeringsprocedure gewijzigd: de proceskostenvergoeding wordt voortaan aan de klant overgemaakt in plaats van direct aan het bureau.

WOZMeldpunt geeft aan dat de overheid hiermee bewust probeert de positie van deze gespecialiseerde bureaus te verzwakken. Niettemin heeft het bureau besloten door te gaan met het helpen van mensen met een te hoge WOZ-waarde. Het bureau benadrukt dat eigenaren die succesvol bezwaar maken aanzienlijke bedragen kunnen besparen. Zo heeft WOZMeldpunt in het afgelopen jaar een gemiddelde verlaging van de WOZ-waarde van €34.000 per woning bewerkstelligd, wat resulteerde in een jaarlijkse besparing op de OZB en de inkomstenbelasting van bijna €190 per eigenaar.

Compensatie voor Waardedaling Woningen

Naast de procedurele vergoedingen bestaat er ook een regeling voor compensatie van waardedaling van woningen, zoals de Tegemoetkoming NAM. Deze compensatie is specifiek bedoeld voor eigenaren van woningen die te maken hebben gehad met waardedaling als gevolg van gaswinning.

De hoogte van de vergoeding is afhankelijk van verschillende factoren: - De WOZ-waarde (peildatum 1 januari 2021) of, indien de woning is verkocht, de verkoopprijs - Het percentage waardedaling dat voor de specifieke postcode is vastgesteld - De duur dat de eigenaar tussen 16 augustus 2012 en 1 januari 2021 eigenaar was van de woning - Of de eigenaar de enige eigenaar was van de woning (bijvoorbeeld bij een halve eigendom ontvangt men de helft van de vergoeding)

Als eigenaren het niet eens zijn met het besluit over de vergoeding, kunnen zij binnen zes weken na ontvangst van het besluit bezwaar maken. Dit kan digitaal via "Mijn Dossier" of per post.

WOZ-Rapporten en Waarderingen

Voor het maken van een effectief bezwaar tegen een WOZ-waarde is vaak een gedetailleerd WOZ-taxatirapport vereist. Inwoners van de gemeente Midden-Groningen moeten dit rapport specifiek opvragen via hun gemeente, wat kosteloos is. Inwoners van andere gemeentes behoeven dit niet te doen, omdat het WOZ-taxatierapport in dat geval rechtstreeks door de gemeente aan het bezwaarorgaan wordt verstrekt.

Indien een eigenaar van mening is dat zijn WOZ-waarde te laag is vastgesteld, maar hij hier geen bezwaar tegen heeft gemaakt, kan hij bij de gemeente een verzoek tot herziening van de WOZ-waarde indienen. De gemeente kan de eigenaar hierover nader informeren over de procedure en voorwaarden.

Het is van belang om te weten dat wanneer er een bezwaar tegen de WOZ-waarde loopt of wanneer er beroep is ingesteld op dat bezwaar of hoger beroep, de WOZ-waarde op dat moment nog niet definitief vaststaat. Dit kan gevolgen hebben voor andere zaken die afhankelijk zijn van een definitieve WOZ-waarde, zoals de aanvraag van een hypothecaire lening.

Energiecompensatie en WOZ-Waarde

Naast de eerder genoemde regelingen bestaan er ook specifieke compensatie- en subsidieregelingen voor energiebesparende maatregelen, die soms verband houden met de WOZ-waarde. Zo bieden veel gemeenten, met name in Friesland, financiële ondersteuning aan woningeigenaren die isolatiewerkzaamheden laten uitvoeren.

Deze vergoeding bestaat over het algemeen uit twee delen: - Eén deel is bestemd voor woningeigenaren met een WOZ-waarde lager dan de gemiddelde gemeentelijke WOZ-waarde, in combinatie met een energielabel D, E, F of G óf een energielabel A, B, C of geen label in combinatie met twee slecht geïsoleerde bouwdelen - Het tweede deel is gericht op huishoudens met een inkomen lager dan €35.908,- (samen) of minder dan €25.350,- (alleen)

Heeft men recht op vergoeding A, dan ontvangt men een extra bedrag van €2.500,- bovenop het gemeentelijke subsidiebedrag.

De hoogte van zowel de WOZ-waarde als de mogelijke vergoeding verschilt per gemeente. Het is daarom raadzaam om de specifieke voorwaarden en criteria voor de eigen woonplaats te raadplegen via het lokale energieloket.

Conclusie

De per 1 januari 2024 ingevoerde Wet herwaardering proceskostenvergoedingen WOZ en bpm heeft geleid ingrijpende wijzigingen in de vergoeding van proceskosten bij succesvolle WOZ-bezwaarprocedures. De vergoeding is verlaagd tot 25% van het oorspronkelijke bedrag, wat significante gevolgen heeft voor zowel de gespecialiseerde bureaus die WOZ-bezwaarden aanbieden als voor de eigenaren die succesvol bezwaar maken.

Daarnaast bestaan er diverse regelingen voor compensatie van waardedaling van woningen, zoals de Tegemoetkoming NAM, en energiegerelateerde subsidies die soms verband houden met de WOZ-waarde. Het is essentieel voor eigenaren om op de hoogte te zijn van deze regelingen en hun rechten te kennen wanneer men het niet eens is met de vastgestelde WOZ-waarde.

De uitbetalingsprocedure van proceskostenvergoedingen is fundamenteel gewijzigd, waarbij de vergoeding altijd rechtstreeks aan de belanghebbende wordt uitgekeerd, die vervolgens het bedrag aan het bureau moet overmaken. Deze wijziging, in combinatie met de verlaging van het vergoedingstarief, heeft geleid tot aanzienlijke uitdagingen voor de NCNP-bureaus, maar deze blijven actief in het bijstaan van eigenaren met een te hoge WOZ-waarde.