Inleiding
In 2020 streeft de gemeente Valkenswaard naar een uitgebreid en kwalitatief hoogwaardig aanbod van voor- en vroegschoolse educatie (VVE) voor kinderen van 2 tot 6 jaar. Dit beleid richt zich op het stimuleren van de taal-, reken-, motorische en sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen met een (risico op een) achterstand. De wet OKE en de Wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK) vormen het juridische kader waarbinnen dit beleid wordt uitgevoerd.
In Valkenswaard zijn meerdere kinderopvangorganisaties betrokken bij de uitvoering van VVE-programma’s. Deze notitie bespreekt de invulling van het VVE-beleid in de context van wetgeving, praktijkimplementatie, financiering en kwaliteitstoezicht. Het artikel richt zich op de jaren 2020 en verder en maakt vervolg op het beleidsplan VVE 2018-2019. Het doel is om een overzicht te geven van de huidige situatie, het beleid, de uitgangspunten en de geplande acties.
Juridisch kader voor VVE
Wet OKE en VVE
De wet Ontwikkelingskansen door Kwaliteit en Educatie (OKE) vormt een belangrijk kader voor VVE. Deze wet, ingevoerd in 2010, streeft ernaar de taalontwikkeling van jonge kinderen te stimuleren en de kwaliteit van peuterspeelzalen te verbeteren. De wet OKE is geen aparte wet, maar een verzamelnaam voor drie wetswijzigingen die samen het kader vormen voor de voor- en vroegschoolse educatie.
De wet OKE stelt dat in elke gemeente een dekkend aanbod van voor- en vroegschoolse voorzieningen moet worden opgebouwd. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de voorschoolse periode, terwijl het onderwijs verantwoordelijk is voor de vroegschoolse periode (groep 1 en 2). Het beleid richt zich op het verbeteren van de ontwikkelingskansen van kinderen met taalachterstanden of andere risico’s.
Wet Innovatie Kwaliteit Kinderopvang (IKK)
De Wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK) is per 1 januari 2018 gedeeltelijk in werking getreden. Deze wet heeft geleid tot meer kwaliteitseisen in de kinderopvang, zoals een verlaagde leidster-kind ratio, aangescherpte taaleisen voor medewerkers, en de invoering van een mentoringsysteem voor kinderen. Deze wetswijziging heeft invloed op de uitvoering van VVE-programma’s, omdat de kwaliteit van de opvang een essentieel onderdeel is van de VVE-dienstverlening.
Invulling VVE-beleid in Valkenswaard
Het VVE-beleid in Valkenswaard voor de jaren 2020 en verder is opgesteld in overleg met diverse partijen, waaronder voorschoolse voorzieningen, jeugdgezondheidszorg (JGZ), het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) en basisscholen. Het beleid richt zich op het realiseren van een dekkend aanbod van VVE-programma’s binnen de gemeente, waarbij de nadruk ligt op taalontwikkeling, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling.
Doelstellingen en visie
In het kader van het VVE-beleid voor 2020-2021 zijn duidelijke doelstellingen en een visie opgesteld. Deze zijn vertaald in concrete maatregelen die de gemeente en partners samen uitvoeren.
Doelstellingen
- Vanaf 1 januari 2020 realiseren de randvoorwaarden waardoor een doelgroeppeuter met een VVE-indicatie gedurende 16 uur per week, verspreid over ten minste 4 verschillende dagen, kan deelnemen aan een VVE-programma in een voorschoolse voorziening in Valkenswaard.
- Aanbieders hebben tot 1 augustus 2020 de tijd om door te groeien naar het benodigde aantal uren.
- Kinderen met een (risico op een) achterstand krijgen vroegtijdige ondersteuning om hun ontwikkelingskansen te verbeteren.
- Er wordt een dekkend aanbod van VVE-programma’s binnen de gemeente gerealiseerd, inclusief de organisaties Kids World, Mira, Stichting Peuterdorp en Horizon.
Visie
De visie op VVE is gericht op het bevorderen van de brede ontwikkeling van jonge kinderen. In Valkenswaard wordt geloof gehecht aan de idee dat vroege ontwikkelingsstimulering kinderen kansrijker maakt. Een goed ontwikkelde taal- en sociaal-emotionele basis zorgt voor een betere schoolstart en langdurige leerprestaties. Daarom is het essentieel om jonge kinderen met taalachterstanden of andere ontwikkelingsrisico’s vroegtijdig te ondersteunen via VVE-programma’s.
Invulling van het VVE-beleid in Valkenswaard
Het VVE-beleid in Valkenswaard wordt uitgevoerd in samenwerking met diverse partijen. De gemeente, voorschoolse voorzieningen, basisscholen en jeugdgezondheidszorg werken samen om een duidelijk kader voor VVE te creëren. In hoofdstuk 4 van het beleidsplan worden concrete maatregelen uitgewerkt op basis van de volgende onderwerpen:
Doelgroepdefinitie
De doelgroep voor VVE bestaat uit kinderen van 2 tot 6 jaar met een (risico op een) taalachterstand of andere ontwikkelingsachterstanden. Deze kinderen worden geïndiceerd door de JGZ-verpleegkundige en vervolgens geplaatst in een VVE-programma.
Bereik, toeleiding en indicatie
De JGZ-verpleegkundige is verantwoordelijk voor de toeleiding en indicatie van kinderen naar VVE-programma’s. Ouders hebben een vrije keuze waar zij VVE afnemen, mits de voorschoolse voorziening voldoet aan de kwaliteitsvoorwaarden zoals vastgelegd in de wet OKE en IKK.
Ouderbijdrage en financieringssystematiek
VVE in Valkenswaard wordt mede gefinancierd via een subsidie die wordt verstrekt aan ouders die rechten hebben op kinderopvangtoeslag van het Rijk. Voor ouders die geen recht hebben op deze toeslag, subsidieert de gemeente het verschil tussen het normtarief (max. €8,17 per uur) en het uurtarief per inkomensgroep. De gemeente subsidieert ook kinderen die geïndiceerd zijn voor VVE, ongeacht of zij recht hebben op kinderopvangtoeslag.
De financiële voorwaarden zijn als volgt:
- Normtarief: €8,17 per uur (maximaal).
- Peuteropvang: 2 dagdelen van 4 uur per dagdeel per week (maximaal 320 uur per jaar).
- Uurtarief per inkomensgroep:
- Tot €25.000: maximaal €2 per uur.
- €25.001 tot €50.000: maximaal €4 per uur.
- €50.001 tot €65.000: maximaal €6 per uur.
- Maximaal 420 uur per jaar.
- De gemeente subsidieert het verschil tussen €8,17 en het specifiek voor VVE-peuters geldende uurtarief van €1,- per uur, met een maximum van 4 dagdelen van 4 uur per dagdeel per week en een maximum van 40 weken. Het basisbedrag is €2.100 per geïndiceerde peuter, met een maximum van 640 uur per jaar.
Kwaliteitseisen en toezicht
Voor een VVE-programma is het noodzakelijk dat de voorschoolse voorziening voldoet aan bepaalde kwaliteitseisen. Deze eisen zijn vastgelegd in de wet OKE en IKK en worden getoetst door de GGD. De Onderwijsinspectie houdt toezicht op de kwaliteit van VVE-programma’s en handhaaft de wettelijke eisen.
Kwaliteitseisen
De kwaliteitseisen voor VVE-programma’s omvatten onder andere:
- Een lage leidster-kind ratio.
- Aangescherpte taaleisen voor medewerkers.
- De aanwezigheid van een mentor per kind.
- De beschikbaarheid van een kindvolgsysteem of schoolleerontwikkelingslijn.
- De mogelijkheid om wachtlijsten te melden bij de gemeente en JGZ wanneer kinderen binnen 2 maanden na aanmelding niet kunnen worden geplaatst.
Toezicht en handhaving
De Onderwijsinspectie is verantwoordelijk voor toezicht op de kwaliteit van VVE-programma’s. De bepalingen over toezicht en handhaving zijn samengebracht in de wet OKE. Deze bepalingen omvatten onder andere:
- Toezicht op de kwaliteit van VVE-programma’s.
- Handhaving van wettelijke eisen.
- Rapportage over de kwaliteit van VVE-programma’s.
- Actieve monitoring van wachtlijsten.
Resultaatgerichte afspraken
In 2020 zijn regionale resultaatafspraken opgesteld om te monitoren welke effecten VVE-programma’s hebben op de ontwikkeling van kinderen. Deze afspraken zijn bedoeld om de effectiviteit van het VVE-beleid te meten en eventueel aan te passen.
Voorbeelden van resultaatafspraken
- Groei in ontwikkeling van het kind volgens het Kindvolgsysteem of Schoolleerontwikkelingslijn.
- Het aantal kinderen dat een niveau stijgt in groep 1-2 van de basisschool.
- Het aantal kinderen dat op minimaal niveau C zit aan het einde van groep 2.
- Afspraken over de minimale woordenschat aan het einde van groep 2.
Deze afspraken zijn niet uitputtend, maar geven wel een richting aan de monitoring en evaluatie van het VVE-beleid.
Implementatie in de praktijk
In Valkenswaard zijn meerdere kinderopvangorganisaties betrokken bij de uitvoering van VVE-programma’s. Deze organisaties zijn verantwoordelijk voor het aanbod van VVE-uren en het voldoen aan kwaliteitseisen.
Organisaties in Valkenswaard
- Kids World en Mira zijn sinds 2018 VVE-geregistreerd.
- Stichting Peuterdorp biedt VVE aan voor kinderen van 2-4 jaar en is ook VVE-geregistreerd.
- Horizon startte in 2020 met de scholing van VVE en verwacht in 2021 VVE aan te bieden.
- IkOok! en Bij de Boer hebben aangegeven (nog) geen VVE te kunnen of willen bieden in 2020.
In 2020 is een dekkend aanbod van VVE-programma’s binnen de gemeente gerealiseerd. Deze ontwikkeling is belangrijk om zeker te stellen dat alle kinderen met een VVE-indicatie toegang kunnen krijgen tot een geschikt programma.
Wachtlijsten
Voorschoolse voorzieningen zijn verplicht om eventuele wachtlijsten onverwijld te melden bij de gemeente en JGZ. Er is sprake van een wachtlijst wanneer VVE-kindjes binnen 2 maanden na aanmelding niet kunnen worden geplaatst voor het gewenste en vereiste aantal VVE-uren. Het is van belang dat wachtlijsten zo snel mogelijk worden opgelost om te zorgen dat kinderen vroegtijdig ondersteuning kunnen krijgen.
Evaluatie en verantwoording
Het VVE-beleid in Valkenswaard wordt regelmatig geëvalueerd om te monitoren of de doelstellingen worden behaald en of eventuele aanpassingen nodig zijn. In hoofdstuk 8 van het beleidsplan wordt uitgewerkt hoe evaluatie en verantwoording worden uitgevoerd.
Evaluatie
Evaluatie van het VVE-beleid gebeurt via diverse mechanismen, waaronder:
- Regionale resultaatafspraken.
- Actieve monitoring van wachtlijsten.
- Rapportage over de kwaliteit van VVE-programma’s.
- Feedback van ouders en medewerkers.
Verantwoording
De gemeente Valkenswaard is verantwoordelijk voor het VVE-beleid en de uitvoering ervan. Verantwoording wordt gegeven via:
- Jaarverslagen.
- Beleidsrapportages.
- Openbare vergaderingen.
- Mededelingen in de gemeentelijke stappenplan.
Conclusie
Het VVE-beleid in Valkenswaard voor de jaren 2020 en verder is opgesteld in overleg met diverse partijen en is gericht op het verbeteren van de ontwikkelingskansen van jonge kinderen met een (risico op een) achterstand. De wet OKE en IKK vormen het juridisch kader voor VVE, waarbinnen de gemeente, voorschoolse voorzieningen, basisscholen en jeugdgezondheidszorg samenwerken om een dekkend aanbod van VVE-programma’s te realiseren.
Doelstellingen van het beleid omvatten het realiseren van 16 uur VVE per week voor geïndiceerde kinderen, het voldoen aan kwaliteitseisen en het creëren van een dekkend aanbod binnen de gemeente. Financiering van VVE gebeurt via subsidies aan ouders, waarbij de gemeente het verschil subsidieert tussen het normtarief en het uurtarief per inkomensgroep.
In 2020 is een dekkend aanbod van VVE-programma’s gerealiseerd, wat belangrijk is om zeker te stellen dat alle kinderen met een VVE-indicatie toegang kunnen krijgen tot een geschikt programma. Toezicht op de kwaliteit van VVE-programma’s ligt bij de Onderwijsinspectie, terwijl resultaatgerichte afspraken worden gemaakt om de effectiviteit van het beleid te meten.
Het VVE-beleid in Valkenswaard is een voorbeeld van hoe gemeenten samen met partners een effectieve aanpak kunnen realiseren voor het verbeteren van de ontwikkelingskansen van jonge kinderen.