De markt voor keukenapparatuur is de afgelopen jaren sterk geëvolueerd, met een duidelijke focus op duurzaamheid en energie-efficiëntie. Voor huiseigenaren, vastgoedbeleggers en professionals in de bouw- en interieursector is het essentieel om de complexiteit van het huidige energielabel volledig te doorgronden. De introductie van een herziene labeling per 1 maart 2021 heeft voor een significante omwenteling gezorgd in de wijze waarop de efficiëntie van ovens, koelkasten, vriezers en vaatwassers wordt geëvalueerd en vergeleken. Deze analyse biedt een gedetailleerd overzicht van de technische specificaties, classificaties en de implicaties van deze nieuwe normering voor de keukeninrichting.
De Herziening van het Energiesysteem
Sinds 1 maart 2021 is het energielabel voor onder andere koelkasten, vriezers, ovens en vaatwassers fundamenteel gewijzigd. De voornaamste reden voor deze herziening was het feit dat de oude labels niet langer voldeden; veel nieuwe apparaten waren reeds energiezuiniger dan de maximale classificatie die voorheen mogelijk was. De tussentijdse invoering van tussencategorieën zoals A+, A++ en A+++ leidde tot verwarring en een gebrek aan overzichtelijkheid. De Europese Unie heeft besloten de labeling opnieuw vast te stellen met een schaal van A tot en met G, waarbij A de meest zuinige klasse is en G de minst zuinige.
Deze wijziging betekent niet dat de bestaande apparaten plotseling meer energie verbruiken. De herclassificatie is een gevolg van een aangepaste meetmethode en de wens om ruimte te creëren voor toekomstige innovaties. Apparaten die voorheen werden voorzien van een A+++ label, kunnen nu bijvoorbeeld een label F of G krijgen. Dit dient als een stimulans voor fabrikanten om de apparatuur nog verder te optimaliseren. Op de nieuwe labels staan extra pictogrammen die informatie geven over waterverbruik en geluidsniveau, en een QR-code biedt toegang tot gedetailleerdere productinformatie in de database van de overheid.
Technische Specificaties en Classificatie van Ovens
De energiezuinigheid van ovens kent een eigen dynamiek die verschilt van andere keukenapparatuur. Het energielabel geeft aan hoe zuinig een oven is vergeleken met andere ovens van een vergelijkbaar formaat. Hierdoor kan het voorkomen dat een kleine oven met energielabel A in de praktijk minder energie verbruikt dan een grotere oven die eveneens het label A draagt. Daarom is het cruciaal om bij de vergelijking van ovens vooral te kijken naar het energieverbruik per cyclus, uitgedrukt in kilowattuur (kWh).
De energie-efficiëntie van ovens wordt bepaald aan de hand van een gestandaardiseerde test. Hierbij wordt een gestandaardiseerde baksteen, verzadigd met water, op een bepaalde temperatuur gebracht. De hoeveelheid opgenomen energie die nodig is om dit proces te voltooien, bepaalt de efficiëntieklasse. Bij het toekennen van het label wordt onderscheid gemaakt tussen kleine, middelgrote en grote ovenvolumes. De volumes zijn als volgt gedefinieerd: - Kleine oven: 12 tot 35 liter. - Middelgrote oven: 35 tot 65 liter. - Grote oven: Meer dan 65 liter.
Voor elektrische ovens geeft het label het energieverbruik weer bij standaardgebruik of gebruik van hete lucht. Bij gasovens wordt het verbruik tevens weergegeven in megajoule (MJ). Een bijzonder zuinige elektrische oven heeft een energieverbruik van 0,9 kWh of minder bij conventioneel gebruik met boven- en onderverhitting.
Energieklassen en Verbruikswaarden
De energie-efficiëntie van ovens is verdeeld over zeven niveaus. Hoewel de schaal voorheen liep van A (beste) tot G (slechtste), gold sinds 2015 tijdelijk een schaal met A+++ (beste) tot D (slechtste). De huidige herziening keert terug naar een schaal van A+++ tot D, ofwel A tot en met D, afhankelijk van de bron en het tijdstip van meting, met de nu geldende schaal A tot G. Sinds 2020 moeten nieuwe ovens op de markt minimaal voldoen aan energieklasse A.
Volgens een specificatie uit de bronnen zijn de verbruikswaarden voor ovens per energieklasse als volgt vastgelegd bij een gemiddeld gebruik van driemaal per week: - Energieklasse A: 110 kWh/jaar. - Energieklasse B: 140 kWh/jaar. - Energieklasse C: 170 kWh/jaar. - Energieklasse D: 200 kWh/jaar.
Deze waarden bieden een concrete basis voor het inschatten van de operationele kosten. Het is echter van belang op te merken dat het energieverbruik in de eerste plaats wordt bepaald door de frequentie van het gebruik. De genoemde waarden zijn gebaseerd op een gestandaardiseerd scenario.
Uitzonderingen en Gerelateerde Keukenapparatuur
Niet alle apparaten in de keuken vallen onder de verplichte energielabeling. Combimagnetrons, stoomovens (indien niet voorzien van een specifiek label), kleine ovens of draagbare ovens hebben vaak geen energielabel. Het is hierbij relevant om onderscheid te maken tussen verschillende typen apparaten. Zo moeten stoomovens wel van een label worden voorzien, terwijl stoomkokers hiervan zijn uitgezonderd aangezien zij de damp als warmtebron gebruiken en niet als verwarmingselement.
Voor kookplaten geldt op dit moment nog geen verplichting voor het energielabel. Dit maakt het voor consumenten lastig om de energie-efficiëntie van kookplaten onderling te vergelijken. Wel kan gesteld worden dat inductiekookplaten in de regel veel energie-efficiënter zijn dan conventionele kookplaten van glaskeramiek of gietijzer.
Daarnaast zijn er specifieke ontwikkelingen bij andere grote keukenapparaten. Bij koel-/vriescombinaties is het nieuwe label C of D ongeveer vergelijkbaar met het oude A+++. Momenteel zijn er al koelkasten met een nieuw label A beschikbaar, hoewel deze vaak duur zijn en minder goed verkrijgbaar. Vriezers met label A of B waren op het moment van de bronpublicatie nog niet te koop. Bij vaatwassers is het nieuwe label B of C vergelijkbaar met het oude A+++, en wat nu label G is, was voorheen A+.
Energie-efficiëntie bij Afzuigkappen
Hoewel de focus van dit artikel op ovens ligt, is het relevant om ook de energie-efficiëntie van afzuigkappen te betrekken, aangezien deze vaak als onderdeel van de keukeninrichting worden beschouwd. Sinds 1 januari 2015 moeten elektrische afzuigkappen worden voorzien van een energielabel. Dit label geeft informatie over drie belangrijke componenten:
- Hydrodynamische of blaasefficiëntie: Dit geeft aan hoeveel energie nodig is om de gebruikte lucht te transporteren. De klassen lopen van A (beste) tot G.
- Vetfilterefficiëntie: Dit toont hoe effectief de vetfilter het vet opneemt, eveneens geclassificeerd van A (beste) tot G.
- Geluidssterkte: Een cruciaal aspect voor de consument, aangezien een afzuigkap op de hoogste stand aanzienlijk lawaai kan produceren.
De energie-efficiëntieklasse voor afzuigkappen loopt van A+++ (laag verbruik) tot D (hoog verbruik), hoewel de bronnen ook vermelden dat de schaal voor afzuigkappen kan lopen van A+++ tot D, ofwel A tot en met G, afhankelijk van de specifieke publicatiedatum.
Praktische Overwegingen voor de Consument
Bij de aanschaf van nieuwe keukenapparatuur is het van belang om het verschil tussen het oude en nieuwe energielabel te herkennen. Modellen die al in de winkel stonden voor januari 2021 waren voorzien van het oude label. Het is mogelijk dat consumenten nog oude labels tegenkomen, maar de overgang naar het nieuwe systeem is voltooid voor nieuwe producten.
De keuze voor energiezuinige apparatuur is vaak duurder in aanschaf, maar de extra kosten kunnen worden terugverdiend door een lagere energierekening. De bronnen geven aan dat energiezuinige apparaten soms duurder zijn in aanschaf, maar dat de kosten vaak worden terugverdiend. Eén bron meldt specifiek dat het nieuwe label ruimte biedt voor groei en nóg zuinigere apparaten.
Een technische term die in de context van ovens wordt genoemd, is de "thermische sonde". Veel ovens werken met een extra thermische sonde, een sonde die de temperatuur meet binnenin het voedsel. De sondekabel wordt aangesloten in de voorziene plug en het sondepunt wordt tot de kern in het vlees gestoken. Hoewel dit niet direct de energie-efficiëntie bepaalt, is het een relevant technisch detail voor de gebruiker die precisie nastreeft.
Conclusie
De introductie van het vernieuwde energielabel per 1 maart 2021 heeft geleid tot een transparanter systeem voor de beoordeling van keukenapparatuur. De terugkeer naar een schaal van A tot G maakt vergelijkingen eenduidiger, hoewel de herclassificatie van bestaande apparaten aanvankelijk verwarring kan wekken. Voor ovens is het van essentieel belang om niet alleen naar het label te kijken, maar ook naar het specifieke energieverbruik per cyclus en de grootte van de oven in liters. De gestandaardiseerde meetmethode, gebaseerd op een waterverzadigde baksteen, biedt een objectieve maatstaf voor efficiëntie.
Hoewel bepaalde apparaten zoals combimagnetrons en kookplaten (nog) niet onder de verplichte labeling vallen, biedt de huidige regelgeving voldoende aanknopingspunten voor professionals en consumenten om duurzame keuzes te maken. De nadruk op toekomstbestendigheid, weerspiegeld door de lege klasse A die ruimte laat voor innovatie, onderstreept het belang van continue ontwikkeling in de keukenbranche. Een zorgvuldige evaluatie van de technische data op het energielabel is de sleutel tot een efficiënte en kostenbewuste keukeninrichting.