Het aanbrengen van zonwering in appartementencomplexen is een complexe aangelegenheid die niet alleen gericht is op comfort en energiezuinigheid, maar ook juridische, technische en esthetische voorwaarden moet nakomen. In dit artikel worden deze aspecten nader belicht aan de hand van een praktijkgeval, waarbij sprake was van een juridisch geschil tussen een bewoner en de Vereniging van Eigenaren (VVE) over de mogelijkheid van het aanbrengen van zonwering. Buiten het concrete voorbeeld worden ook richtlijnen en aanbevelingen besproken die van toepassing kunnen zijn bij vergelijkbare situaties. De betrokken partijen – architecten, beheerders, bewoners en VVE-voorzitters – moeten hierbij rekening houden met wettelijke eisen, technische uitvoering en esthetische wensen van het complex.
Juridisch kader: VVE, eigenaarsvergadering en bouwbesluit
Het aanbrengen van zonwering in appartementencomplexen valt binnen de bevoegdheid van de VVE. De VVE is verantwoordelijk voor de onderhoudsverplichting van gemeenschappelijke delen van het appartementencomplex, zoals gevels, trappenhuizen en soms ook raam- en zonweringen. In het geval dat zonweringen deel uitmaken van de oorspronkelijke bouwplannen, kan de VVE aangifte doen van een tekort aan het woningbouwbeleid wanneer het aanbrengen van zonweringen niet mogelijk is. Aan de andere kant, als zonweringen niet in de bouwplannen zijn opgenomen, moet de VVE overleggen met de architect en de eigenaren om eventuele wijzigingen te bespreken.
In het geval van het appartementencomplex dat in de bronnen wordt beschreven, heeft de beheerder duidelijk gemaakt dat de VVE heeft aangegeven dat de architect bepaalde eisen had gesteld voor het aanbrengen van zonweringen. Deze eisen waren echter niet in handen van de VVE en hadden nog niet kunnen worden ontvangen. Hierdoor kon geen duidelijk beeld worden verkregen van de juridische en technische mogelijkheden. Dit betekende dat de VVE, volgens de beheerder, de aansluiting van het aanbrengen van zonweringen niet kon zien als een gebrek aan de woning, totdat verder onderzoek was gedaan.
Een belangrijke wettelijke verwijzing die in het voorbeeld aan de orde is geweest, is artikel 7:106 van het Wetboek van Koophandel (BW). Een bewoner wilde zich beroepen op deze regel in de hoop dat hij niet verplicht zou zijn om de kosten van het aanbrengen van zonweringen te betalen, mits de VVE toestemming had verleend. Artikel 7:106 BW bepaalt dat de verkoopprijs of huurprijs rechtstreeks verband houdt met de kwaliteit van het verkochte of verhuurde goed. Als een gebrek aan de woning aangetoond kan worden, kan dit leiden tot een huurprijsvermindering. Echter, zolang het aanbrengen van zonweringen niet officieel is toegestaan of bevestigd door de VVE en architect, kan het niet aangemerkt worden als een gebrek, zoals de beheerder in het voorbeeld heeft uitgelegd.
Technische eisen: energiezuinigheid, ventilatie en uitvoering
Vanuit technisch oogpunt zijn zonweringen belangrijk om de warmteopbouw in appartementencomplexen te beheersen, vooral in zomermaanden. In het voorbeeld is duidelijk dat de bewoner van een appartement met zonweringen wilde voorkomen dat de temperatuur in de huiskamer steeg tot 27 graden, wat invloed had op het welbevinden. Binnenwoningschermen, zoals gewone gordijnen, bleken hier niet voldoende te zijn om het probleem aan te pakken. Hierdoor werd het aanbrengen van buitenzonweringen als oplossing voorgesteld.
De uitvoering van zonweringen moet echter niet alleen gericht zijn op het temperatuurbeheer, maar ook op ventilatie en sfeer van het appartement. In het voorbeeld is aandacht besteed aan de noodzaak van ventilatie. In dit opzicht is het aanbrengen van valschermen aanbevolen, omdat deze in de neergelaten situatie nog steeds de luchtcirculatie kunnen waarborgen. Een alternatief, zoals screens, kan ook worden overwogen, maar dan op een bepaalde afstand van de gevel – minimaal 15 cm voor het kozijn – om ventilatie niet volledig te blokkeren.
Ook de technische uitvoering is van belang. Voor zonweringen tot ongeveer 3 meter wordt handbediening aan de binnenzijde aanbevolen, terwijl grotere zonweringen wel elektrisch bediend kunnen worden. In dergelijke gevallen is het aan te raden om de zonwering over de volle gevelbreedte van een leslokaal of woonkamer aan te brengen. De elektrische aansluiting moet in dat geval door een erkende installateur worden uitgevoerd, en de kosten voor deze aansluiting moeten apart worden opgenomen in het totaalbudget.
Esthetische en maatwerkaspecten: kleur, constructie en harmonie
Zonweringen zijn niet alleen functioneel, maar ook visueel van belang. Een appartementencomplex moet een zorgvuldig geheel vormen, waarbij zonweringen niet alleen de functie van temperatuurbeheersing uitvoeren, maar ook bijdragen aan de esthetiek van het complex. In het geval dat is besproken, wilde de VVE niet dat zonweringen wenselijk zouden zijn. De VVE was van mening dat het aanbrengen van zonweringen het uiterlijk van het complex zou kunnen beïnvloeden. Er is hierbij ook sprake geweest van wensen van de VVE om richtlijnen vast te leggen over kleur en constructie van eventueel aan te brengen zonweringen.
Maatwerk speelt hier een belangrijke rol. Ieder appartementencomplex is anders, en daardoor zijn ook de regels en wensen van de VVE, architect en bewoners verschillend. Het bedrijf Gehlen, dat in de bronnen is genoemd, benadrukt bijvoorbeeld dat zij maatwerk leveren, niet alleen qua afmetingen, maar ook qua kleuren en materialen. Ze nemen samen met de klant de wensen en situatie van het complex door, zodat er een oplossing kan worden gevonden die zowel functioneel als esthetisch aansluit bij de wensen van de VVE en bewoners.
Een ander aspect dat niet mag worden vergeten is het onderhoud. Zonweringen zijn vaak dure investeringen, en daarom is het belangrijk dat ze goed worden geplaatst en goed onderhouden. Gehlen benadrukt bijvoorbeeld dat zij beschikken over eigen service- en onderhoudsteam, dat 24/7 bereikbaar is in geval van calamiteiten. Dit betekent dat bewoners van het appartementencomplex zich zorgen hoeven maken over eventuele technische problemen.
Onderzoek en rapportage: bouwpathologie en temperatuuroverschrijdingsberekening
Het aanbrengen van zonweringen kan niet altijd eenvoudig worden uitgevoerd zonder onderzoek. In het voorbeeld is sprake geweest van een juridisch geschil tussen de bewoner en de beheerder, waarbij de bewoner een huurprijsvermindering vroeg op basis van een rapportage van Bureau voor Bouwpathologie. In dit rapport was onder andere een temperatuuroverschrijdingsberekening (TO-berekening) opgenomen, die aantoont dat de temperatuur in het appartement boven het comfortniveau lag. Dit onderzoek was echter niet van toepassing op de juridische redenering van de beheerder, omdat het aanbrengen van zonweringen nog niet officieel was toegestaan.
Het belang van zulke onderzoeken is echter duidelijk: ze geven een objectief beeld van de situatie en kunnen eventuele juridische discussies beïnvloeden. In het voorbeeld is het rapport van Bureau voor Bouwpathologie op 11 juni 2020 opgesteld en aan de beheerder toegezonden. De beheerder reageerde er echter afwijzend op, omdat volgens haar er geen verplichting was om verdere maatregelen te nemen. Dit onderstreept het belang van duidelijke communicatie en samenwerking tussen bewoners, beheerders en VVE’s bij het aanbrengen van zonweringen.
Conclusie
Het aanbrengen van zonweringen in appartementencomplexen is een proces dat juridische, technische en esthetische aspecten moet combineren. De beheerder en VVE spelen een centrale rol bij de beslissing of en hoe zonweringen kunnen worden aangebracht. De bewoner heeft hierbij de mogelijkheid om een juridisch beroep te doen op wettelijke regels, zoals artikel 7:106 BW, mits het aanbrengen van zonweringen officieel is toegestaan. Technisch gezien is het belangrijk om zowel temperatuurbeheersing als ventilatie in overweging te nemen bij de keuze voor het type zonwering. Esthetisch gezien is het belangrijk dat zonweringen harmonisch passen in het uiterlijk van het complex, wat vaak leidt tot maatwerk en overleg tussen architect, VVE en beheerder.
In het geval dat is besproken, bleek dat het aanbrengen van zonweringen nog niet duidelijk was geregeld, wat leidde tot juridische discussies en vertraging in de uitvoering. Dit benadrukt het belang van duidelijke communicatie, onderzoek en samenwerking tussen alle betrokken partijen. Zonweringen zijn niet alleen een comfortmaatregel, maar ook een juridisch en technisch relevante keuze die goed moet worden afgehandeld om juridische risico’s te voorkomen en het welbevinden van de bewoners te waarborgen.