Inleiding
In het kader van de inkomstenbelasting in Nederland speelt de zogenaamde box 3 een cruciale rol bij de verwerking van vermogensposities en schulden. Deze box richt zich op het vermogen dat fiscale partners (heteroseksuele partners, geregistreerde partners of huwelijksgelijken) op 1 januari van het belastingsjaar bezitten. De verwerking van vermogensposities, zoals het aandeel in een Vereniging van Eigenaars (VvE), kan aanzienlijke belastinggevolgen hebben. In 2023 zijn er belangrijke juridische en fiscale wijzigingen doorgevoerd die beïnvloeden hoe dit aandeel in de VvE wordt belast en hoe het daarmee verband houdt met schulden, banktegoeden, en het rendement op vermogen.
Deze artikkel biedt een overzicht van de huidige regelgeving inzake het aandeel in een Vereniging van Eigenaars in de context van de inkomstenbelasting 2023. Het artikel is opgebouwd op basis van de juridische, fiscale en administratieve richtlijnen zoals verwerkt in de Overbruggingswet Box 3, het Belastingplan 2024, en andere relevante documenten van de Belastingdienst. De nadruk ligt op de juridische betekenis, de praktische verwerking in de aangifte, en de belastinggevolgen van het aandeel in een VvE.
Aandeel in een Vereniging van Eigenaars in Box 3
Een Vereniging van Eigenaars (VvE) is een juridische organisatie die vaak wordt ingezet in de context van vastgoedprojecten, zoals appartementencomplexen of woningcorporaties. De VvE zorgt voor het beheer van het gemeenschappelijke domein en het onderhoud van de openbare ruimtes van de woning. Elke eigenaar in het project is lid van deze VvE en heeft een aandeel in het vermogen van de VvE.
Vanaf 1 januari 2023 is het aandeel van een fiscale partner in een VvE niet langer ondergebracht in de categorie overige bezittingen, maar in de categorie banktegoeden, volgens het Belastingplan 2024. Deze wijziging is doorgevoerd met terugwerkende kracht vanaf 2023 en heeft belangrijke gevolgen voor de belastingberekening.
Juridische context van het aandeel in de VvE
Het aandeel in een VvE valt onder de definitie van bezittingen zoals deze is opgenomen in de inkomstenbelastingwetgeving. Aangezien de VvE geen kapitaalvermogen heeft in de traditionele zin, wordt het aandeel van een particulier meestal opgevat als een soort aandeel in een participatievermogen of als een recht van de huurder of huurderes op het gemeenschappelijke domein.
De verwerking in box 3 hangt af van het feit of het aandeel in de VvE een vermogensaard heeft, wat meestal het geval is. Daarom moet dit aandeel op 1 januari van het belastingsjaar worden opgenomen in de aangifte inkomstenbelasting.
De juridische betekenis van deze wijziging is belangrijk. Het feit dat het aandeel in de VvE thans valt onder banktegoeden heeft een directe invloed op het rendement op het vermogen dat in box 3 wordt berekend. Het fictieve rendement dat op banktegoeden wordt berekend is lager dan het fictieve rendement op beleggingen of andere bezittingen, wat kan leiden tot een lagere box 3-heffing.
Praktische verwerking in de aangifte inkomstenbelasting
In de aangifte inkomstenbelasting 2023 moet het aandeel in de VvE op 1 januari worden verwerkt. Omdat dit aandeel sinds 2023 valt onder banktegoeden, dient het opgenomen te worden in het gedeelte van banktegoeden en spaarrekeningen.
De verwerking van banktegoeden in box 3 gebeurt via het berekenen van het fictieve rendement op het vermogen. Dit fictieve rendement is een percentage dat door de Belastingdienst vastgesteld wordt en is afhankelijk van de categorie van het vermogen. Voor 2023 is het fictieve rendement op banktegoeden vastgesteld op 0,01%.
De formule voor het berekenen van het voordeel uit sparen en beleggen is als volgt:
$$ \text{Voordeel uit sparen en beleggen} = \text{Vermogen} \times \text{Fictief rendement} $$
Het voordeel uit sparen en beleggen is belast met 31%.
Belastinggevolgen van het aandeel in de VvE
Het aandeel in de VvE heeft in principe geen directe belastinggevolgen, zoals het geval is bij het verkopen van bezittingen. Echter, omdat het aandeel onderdeel is van het vermogen dat op 1 januari is vastgesteld, leidt het tot een belastingverplichting in box 3.
De hoogte van deze belastingverplichting hangt af van het totale vermogen dat op 1 januari is vastgesteld en het fictieve rendement dat op dat vermogen wordt berekend. Het feit dat het aandeel in de VvE thans valt onder banktegoeden in plaats van overige bezittingen heeft als gevolg dat het fictieve rendement lager is, wat kan leiden tot een lagere belastingheffing.
Omdat het aandeel in de VvE vaak niet actief wordt belegd of verhandeld, is het effect op het rendement beperkt. Echter, het is belangrijk om te weten dat de verandering in categorie niet alleen juridisch, maar ook administratief een verandering in de aangifte betekent.
Schulden in verband met het aandeel in de VvE
In verband met het aandeel in de VvE kan het ook gaan om schulden. Deze schulden kunnen bijvoorbeeld voorkomen in de vorm van betalingachterstanden of schulden die zijn gemaakt om het aandeel in de VvE te financieren. Deze schulden vallen onder box 3 en moeten op 1 januari worden verwerkt.
De Belastingdienst heeft aangegeven dat schulden die niet in verband staan met een eigen woning, zoals schulden voor het financiering van een aandeel in de VvE, niet onder de categorie eigenwoningschulden vallen, maar onder overige schulden.
De drempel voor schulden in box 3 is € 3.200 per persoon en € 6.400 per koppel. Alleen schulden boven deze drempel worden meegenomen in de berekening van het voordeel uit sparen en beleggen.
Bij het verwerken van schulden in de aangifte dient het volgende te worden in acht genomen:
- De waarde van de schulden op 1 januari.
- Of de schulden in verband staan met een eigen woning of niet.
- De valuta van de schulden (in het geval van buitenlandse valuta dient deze omgerekend te worden met de wisselkoers van 1 januari 2023).
Peildatumarbitrage en het aandeel in de VvE
In de Overbruggingswet Box 3 is een bepaling opgenomen over peildatumarbitrage. Deze bepaling is bedoeld om het mogelijke profiteren van het tijdelijk omzetten van vermogensposities omwille van belastingvoordelen tegen te gaan.
Volgens deze bepaling wordt elke transactie die plaatsvindt in de periode van drie maanden rondom 1 januari voor de berekening van de box 3-heffing genegeerd. Dit geldt zowel voor overige bezittingen als voor schulden.
Het tijdelijk omzetten van vermogensposities met het oog op een lagere belastingheffing is dus niet langer mogelijk. Dit heeft gevolgen voor het aandeel in de VvE als dit in deze periode verandert of omgezet wordt. Een eventuele transactie in het aandeel wordt dan niet meegenomen in de berekening van de box 3-heffing.
De voorwaarden voor peildatumarbitrage zijn:
- De waarde van de overige bezittingen op de peildatum dient lager te zijn dan de waarde van de overige bezittingen op een ander moment in de genoemde periode.
- De waarde van de banktegoeden op enig moment in die periode dient lager te zijn dan op de peildatum.
Belastingplannen en de toekomst van het aandeel in de VvE
De wijzigingen in de verwerking van het aandeel in de VvE zijn onderdeel van het Belastingplan 2023 en 2024. Deze plannen zijn bedoeld om de fiscale regelgeving in lijn te brengen met de jurisprudentie van de Hoge Raad en om mogelijke fiscale onregelmatigheden te voorkomen.
Het kabinet heeft in het Belastingplan 2023 aangegeven dat het geen aanleiding ziet om eigenaren van vastgoed tijdelijk fiscaal voordeel te geven, ook niet bij het onderbrengen van vastgoed in een eigen BV. Dit betekent dat het aandeel in de VvE, ook al is het grotendeels passief, onderdeel blijft van het fiscale vermogen en verwerkt moet worden in de inkomstenbelasting.
Er is geen aanleiding gezien voor het verlenen van een tijdelijke vrijstelling in de overdrachtsbelasting, bijvoorbeeld bij de overdracht van het aandeel in de VvE. Dit zou kunnen gelden als het aandeel sterk is gefinancierd via schulden, maar de Belastingdienst heeft aangegeven dat dit geen reden is voor een uitzondering.
Aandeel in een onverdeelde boedel
In sommige gevallen kan het aandeel in de VvE deel uitmaken van een onverdeelde boedel. Dit kan het geval zijn bijvoorbeeld bij een erfenis of bij een scheiding, waarbij het aandeel nog niet is verdeeld tussen de erfgenamen of partners.
In deze gevallen dient elk deel van de onverdeelde boedel apart te worden aangemeld in de aangifte inkomstenbelasting. Ieder erfgenaam of partner moet zijn of haar deel van de boedel verwerken in de aangifte.
Het aandeel in de VvE dat deel uitmaakt van een onverdeelde boedel wordt meegenomen in de berekening van de box 3-heffing. Bijvoorbeeld: als een spaarrekening of een aandeel in de VvE tot de boedel behoort en op 1 januari een waarde heeft, dan dient dit aandeel op tijdsevenredige basis te worden verwerkt in de aangifte.
Voorbeelden
Voorbeeld 1: Aandeel in een VvE in 2023
Een persoon heeft een aandeel in een VvE met een waarde van € 10.000 op 1 januari 2023. Dit aandeel valt sinds 2023 onder de categorie banktegoeden. Het fictieve rendement op banktegoeden in 2023 is 0,01%.
- Rendement: € 10.000 × 0,01% = € 1,00
- Voordeel uit sparen en beleggen: € 1,00
- Box 3-heffing: € 1,00 × 31% = € 0,31
Voorbeeld 2: Aandeel in een VvE in een onverdeelde boedel
Een onverdeelde boedel bestaat uit een spaarrekening van € 10.000 en een aandeel in een VvE van € 20.000. Er zijn twee erfgenamen.
- Ieder erfgenaam ontvangt € 5.000 aan spaargeld en € 10.000 aandeel in de VvE.
- Ieder erfgenaam verwerkt in zijn aangifte € 5.000 spaargeld en € 10.000 aandeel in de VvE.
- Rendement per erfgenaam: € 10.000 × 0,01% = € 1,00
- Box 3-heffing per erfgenaam: € 1,00 × 31% = € 0,31
Conclusie
Het aandeel in een Vereniging van Eigenaars is vanaf 2023 ondergebracht in de categorie banktegoeden in box 3 van de inkomstenbelasting. Deze verandering heeft belangrijke juridische, fiscale en administratieve gevolgen. Het fictieve rendement op banktegoeden is lager dan op beleggingen of andere bezittingen, wat kan leiden tot een lager belastingschuldbedrag.
Bij het verwerken van het aandeel in de VvE in de aangifte inkomstenbelasting dient er rekening te worden gehouden met de drempels, de valuta, en eventuele schulden die in verband staan met het aandeel. Ook de bepalingen rondom peildatumarbitrage kunnen van invloed zijn op de verwerking van het aandeel.
Het is belangrijk dat fiscale partners, vastgoedbezitters en andere betrokkenen zich bewust zijn van deze wijzigingen en ervoor zorgen dat het aandeel in de VvE correct wordt verwerkt in de aangifte. De Belastingdienst en de wetgeving bieden duidelijke richtlijnen voor deze verwerking, maar het is aan te raden om, bij twijfel, hulp in te huren van een belastingadviseur of fiscaal expert.