Inleiding
De Stichting Renesse is een historisch en cultureel belangrijk instituut op Schouwen-Duiveland en speelt een centrale rol in de beheersing en ontwikkeling van gronden in het gebied. Sinds de oprichting in 1953 is de stichting actief in het ondersteunen van culturele, recreatieve en educatieve projecten, financieel gemaakt door de opbrengsten uit grondeigendommen en exploitaties. Een belangrijk aspect van het werk van de stichting is het beheer van erfpachtrechten en gronden, die voor een groot deel in erfpacht zijn uitgegeven.
In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de erfpachtrechten en gronden die onder de Stichting Renesse vallen. De structuur, toepassing en betekenis van deze erfpachtrechten worden besproken, met een nadruk op de recente ontwikkelingen rondom de verkoop van erfpachtrechten in het gebied 'Tuin van Renesse'. Ook wordt ingegaan op de toekomstplanning van de gemeente en de rol van de Stichting Renesse in het ontwikkelingsproces.
Erfpachtgronden en Structuur
Inleiding tot erfgronden
De Stichting Renesse beheert een omvangrijk grondportfolio, verdeeld over verschillende complexen in het westelijke deel van Schouwen-Duiveland. De totale oppervlakte van alle percelen is circa 52 hectare, waarvan 40 hectare in erfpacht zijn uitgegeven. Deze erfpachtsgronden zijn verdeeld over meerdere complexen, zoals Complex A, B, F en R, elk met hun eigen kenmerken en functies.
Er zijn ook gronden die niet in erfpacht zijn uitgegeven, zoals het gebied Vroonplas. Deze gronden vormen een natuurreservaat en worden verpacht aan sportorganisaties en andere instanties.
Complexen in detail
Complex A
In Complex A beheert de Stichting Renesse ongeveer 10 hectare erfpachtsgrond, verdeeld over 79 percelen. De locatie ligt in het gebied van Duinweg, Bremweg, Lijsterweg en Scholderlaan in Renesse. Deze percelen worden gebruikt voor woningbouw en recreatie, waaronder zomerwoningen.
Complex B
Complex B bestaat uit 12 hectare erfpachtsgrond, verdeeld over 67 percelen. Het gebied omvat de Oosterenbanweg, Duinwekken en de Jan van Renesseweg. Notabel is dat het hotel 'De Zeeuwse Stromen' hierin gevestigd is, wat aantoont dat ook commerciële functies aanwezig zijn binnen het erfpachtsysteem.
Complex F
Complex F is kleiner: ongeveer 0,4 hectare, en ligt aan de Jan van Renesseweg. Hier bevindt zich een terrein voor tennis en midgetgolf. De functie is recreatief en richt zich vooral op sportactiviteiten.
Complex R
Complex R is uniek doordat het uitsluitend uit Oostenrijkse zomerwoningen bestaat. Het terrein is circa 4,5 hectare groot en verdeeld over 50 percelen. Het gebied ligt langs Duinweg, Wilgenmeet, Eikenmeet, Bremweg en Elzenmeet. Enkele van deze woningen zijn nog steeds verhuurd, wat duidt op een langdurige toepassing van het erfpachtsysteem in dit deel van Renesse.
Complex K en L
Ook in Westenschouwen (Complex K) en Nieuw Haamstede (Complex L) zijn erfpachtsgronden aanwezig. Deze bestaan uit Oostenrijkse zomerwoningen die bij de uitgifte van de grond al zijn verkocht. Dit betekent dat de huurders geen directe relatie meer hebben met de Stichting Renesse, maar wel de erfpachtsregels moeten遵守. De oppervlaktes zijn respectievelijk 1 hectare (Complex K) en 6 hectare (Complex L).
De rol van de Stichting Renesse in de erfpacht
Historisch en wettelijk kader
De Stichting Renesse is in 1953 opgericht door de voormalige gemeente Renesse. De doelstelling was om de kuststrook van Schouwen-Duiveland te beschermen tegen overexploitatie door commerciële ontwikkelaars. Het erfpachtsysteem is hierin centraal: het zorgt voor een langdurig gebruik van gronden op basis van een contractuele verhouding tussen de stichting en de gebruiker.
De erfpachtrechten zijn vaak gericht op recreatie, zoals zomerwoningen en sportinstallaties, en vormen een belangrijk onderdeil van het karakter van het gebied. Het systeem biedt zekerheid voor de gebruikers, maar ook voor de stichting, die haar maatschappelijke doelen kan behouden via de inkomsten uit erfpachtrechten.
Recent ontwikkelingen: verkoop van erfpachtrechten
In de jaren ’90 zijn erfpachtovereenkomsten gesloten met de eigenaar van de 'Tuin van Renesse', een gebied tussen het centrum en een P+R-locatie. Onlangs heeft zich een koper gemeld die zowel het eigendom als de erfpachtrechten wil overnemen. Dit heeft geleid tot overleg tussen de gemeente, de huidige eigenaar en de gebruikers van de gebouwen in de Tuin van Renesse.
De gemeente heeft besloten onder voorwaarden medewerking te verlenen aan deze verkoop, met het oog op de realisatie van meerdere belangrijke maatregelen. Zo wordt het openbare pad tussen het centrum en de P+R-locatie definitief eigendom van de gemeente, wat de toegankelijkheid voor langzaam verkeer en nooddiensten verzekert. Ook komt een fietsenstalling volledig in het bezit van de gemeente.
Een belangrijk voorwaardelijke aspect is dat de huidige huurders van de gebouwen uiteindelijk in het Transferiumgebouw moeten worden ondergebracht. Dit gebouw wordt momenteel gebruikt als wachtruimte voor buschauffeurs en toiletruimte voor bezoekers. De gemeente ziet de verbouwing van dit gebouw als een kans om het functioneel en efficiënter in te richten.
Tijdsplanning en voorwaarden
De beëindiging van de erfpachtrechten in dit deelgebied is gepland voor 31 december 2027, mits de financiering rond is voor de voormalige boerderij. Als de financiering niet op tijd komt, kan de gemeente zelf tot aankoop overgaan, binnen de periode 2028–2035. De gemeenteraad moet in maart 2025 instemmen met de financiële consequenties van de beoogde verkoop.
De toekomst van erfpachtrechten
Strategische plannen
De gemeente en Stichting Renesse werken aan een strategisch plan voor de toekomst van de erfpachtrechten. De verkoop van de Tuin van Renesse is slechts een van de stappen in een bredere strategie om de toegankelijkheid en het functionele karakter van het gebied te waarborgen. De gemeente wil dit gebied beschikbaar maken voor gemeenschappelijke functies en groenruimtes.
Het Transferiumgebouw speelt een centrale rol in deze visie. Het moet niet alleen de huidige huurders opnemen, maar ook worden verbouwd naar een multifunctionele ruimte die beter aansluit bij de behoeften van de gemeenschap. De gemeente wil dit proces zo transparant mogelijk maken, met betrokkenheid van de huidige gebruikers en de gemeenteraad.
Impact op gebruikers en gemeenschap
De verkoop van erfpachtrechten heeft directe gevolgen voor de gebruikers van de gebouwen in de Tuin van Renesse. Deze gebruikers moeten worden ondergebracht in andere locaties, wat een logistieke en emotionele verandering inhoudt. De gemeente wil dit proces zo soepel mogelijk maken, met intentieovereenkomsten en duidelijke communicatie.
De gemeenschap als geheel kan profiteren van de verkoop. De gemeente verwacht dat het gebied na de beëindiging van de erfpachtrechten beschikbaar komt voor groenruimtes, openbare functies en eventuele culturele activiteiten. De huidige gebruikers zullen bij deze transitie worden betrokken, zodat hun mening en behoeften worden meegenomen in de plannen.
Erfpacht en cultuur: de rol van de Stichting Renesse
Ondersteuning van culturele en recreatieve projecten
Naast het beheer van erfpachtrechten, speelt de Stichting Renesse een belangrijke rol in de financiering en ondersteuning van culturele, recreatieve, educatieve en sportactiviteiten in het gebied. De stichting stelt jaarlijks subsidies beschikbaar voor initiatieven en instellingen die deze doelstellingen delen.
Momenteel worden 5 initiatieven structureel gesteund, en circa 45 initiatieven jaarlijks met incidentele bijdragen. Gemiddeld worden 70 subsidieaanvragen gedaan per jaar, waarvan 51 in het afgelopen jaar zijn gehonoreerd. Dit toont aan dat de stichting actief betrokken is bij het ondersteunen van de lokale gemeenschap en het cultuurleven.
Voorbeelden van gesteunde projecten
Enkele voorbeelden van gesteunde projecten zijn:
- Concert at Sea: een popfestival op de Brouwersdam sinds 2006.
- Anywave: een muziekfestival in Zierikzee.
- Museum Goemanszorg: een historisch museum in Dreischor.
- Fjoertoer Renesse: een tocht door de natuur van Schouwen-Duiveland met licht- en geluidsinstallaties.
Deze projecten vormen een belangrijk onderdeel van het cultuur- en recreatieaanbod in het gebied en dragen bij aan de toeristische aantrekkelijkheid van Schouwen-Duiveland.
Conclusie
De Stichting Renesse speelt een centrale rol in de beheersing en ontwikkeling van erfpachtrechten in Schouwen-Duiveland. Het beheer van deze gronden is niet alleen een wettelijke en economische verantwoordelijkheid, maar ook een maatschappelijke taak die gericht is op het behoud van het natuurlijke en culturele karakter van het gebied.
De recente verkoop van de erfpachtrechten in de 'Tuin van Renesse' is een voorbeeld van hoe de stichting en de gemeente samenwerken om zowel de toekomst van het gebied als de belangen van de gebruikers te waarborgen. Door de verkoop worden belangrijke infrastructuurprojecten mogelijk, zoals de toewijzing van openbare wegen en de verbouwing van het Transferiumgebouw.
Binnen het bredere kader van de activiteiten van de Stichting Renesse is ook duidelijk te zien hoe het instituut bijdraagt aan de cultuur, toeristische aantrekkelijkheid en leefbaarheid van het gebied. Door subsidies en financiële steun te verstrekken aan lokale projecten, blijft de stichting een belangrijke speler in de ontwikkeling van Schouwen-Duiveland.