De Huibert van Eijkenstraat in Naarden is een straat met een rijke historie, maar ook met een onzeker huidige toekomst. In deze straat staat een uniek woningbouwcomplex dat al meer dan honderd jaar oud is en dat als een belangrijk stukje erfgoed wordt beschouwd door diverse erfgoedinstellingen en bewoners. De sloopplannen van Woningstichting Naarden (WSN) hebben in de afgelopen jaren verschillende discussies en inspanningen op gang gebracht, waarbij het behoud van het complex centraal staat. Dit artikel biedt een overzicht van de historische en stedenbouwkundige waarde van de Huibert van Eijkenstraat, de juridische besluiten rondom de monumentenstatus, en de plannen voor nieuwbouw. Het geeft een objectief overzicht van de feiten, argumenten en standpunten die tot nu toe zijn geformuleerd, op basis van de voor dit onderzoek beschikbare informatie.
Historische en stedenbouwkundige waarde
De Huibert van Eijkenstraat maakt deel uit van het Tuindorp Keverdijk, een van de oudste stadsuitbreidingen buiten de vesting van Naarden. De woningen werden in 1921 gebouwd en zijn de eerste stenen bebouwing in het gebied. De straat en de woningen vormen een uniek ensemble dat de sociale en stedenbouwkundige ideeën van die tijd weerspiegelt. Het complex is ontworpen met ruime voortuinen en achtertuinen, wat in die tijd een innovatieve aanpak was. De woningen zijn georiënteerd op licht, lucht en ruimte en zijn ontworpen in een functie- en bouwstijl die typisch is voor de jaren 20 van de vorige eeuw.
De stichting Mooi Tuindorp Keverdijk benadrukt in haar argumentatie dat de Huibert van Eijkenstraat een belangrijk onderdeel is van het erfgoed van Naarden. De straat is een overblijfsel van de eerste stadsuitbreiding buiten de vesting en is een van de weinige straten die deze historische context nog volledig behouden. De cultuurhistorische waarde van het complex is onder andere gerelateerd aan de sociale ideeën die bij de bouw aan de basis lagen. In die tijd was er sprake van overbevolking in de binnenstad, en werden de woningen in de Huibert van Eijkenstraat ontworpen als een oplossing voor armoede en ellende. In de relatief grote tuinen konden bewoners voedsel voor eigen gebruik verbouwen, wat gezondheid en levenskwaliteit ten goede zou komen.
De architectonische en stedenbouwkundige waarde van de straat is ook van belang. De straatindeling en de bouwvorm van de woningen zijn een voorbeeld van een sociaal-woonproject uit de vroege twintigste eeuw. De straat is niet willekeurig aangelegd, maar volgt een specifieke stedenbouwkundige opzet die gericht was op de levensomstandigheden van de bewoners. De woningen zijn georiënteerd en ontworpen met een aandacht voor het functioneel gebruik van de tuinen, het licht en de ventilatie. Deze stedenbouwkundige kwaliteiten maken de straat een uniek onderdeel van de stadsstructuur van Naarden.
Monumentenstatus en juridische ontwikkelingen
In de afgelopen jaren is er een actieve beweging ontstaan rondom de vraag of de Huibert van Eijkenstraat behoort tot het culturele erfgoed en of de woningen een monumentenstatus verdienen. De stichting Mooi Tuindorp Keverdijk heeft deze kwestie centraal gesteld in haar inspanningen om de straat te behouden. In mei 2022 heeft de stichting een aanvraag gedaan bij de gemeente Gooise Meren om de straat, inclusief woningen, groen en stedenbouwkundige opzet, aan te wijzen als gemeentelijk monument. Het beroep op monumentenstatus is echter afgekeurd door het college van burgemeester en wethouders.
De rechtbank Midden-Nederland heeft in een besluit bepaald dat de woningen aan de Huibert van Eijkenstraat geen gemeentelijk monument worden. Hiermee stelt de rechter het college van burgemeester en wethouders in het gelijk. Het beroep van de stichting Mooi Tuindorp Keverdijk is daarmee ongegrond verklaard. De uitspraak benadrukt dat er geen voldoende redenen zijn om de straat en de woningen te beschouwen als gemeentelijk erfgoed. De cultuurhistorische waarde van het complex is volgens de rechtbank niet voldoende om een monumentenstatus te rechtvaardigen.
De beslissing van het college van burgemeester en wethouders is gevolgd op een uitgebreide evaluatie van de monumentenstatusaanvraag. Wethouder Jelmer Kruijt was een van de weinige stemmen die tegen de afwijzing van de aanvraag waren. Hij benadrukte dat het behoud van de bestaande huizen als historisch erfgoed voor hem persoonlijk zwaarder wog dan de sociale woningbouwopgave. De meeste collega’s zijn echter van mening dat de sociale woningbouwverplichtingen prioriteit moeten krijgen boven het behoud van het complex.
Sloopplannen en nieuwbouw
Woningstichting Naarden (WSN) is voornemens de Huibert van Eijkenstraat te slopen en te vervangen door nieuwbouw. De woningstichting benadrukt in haar argumentatie dat de woningen aan een grondige renovatie toe zijn. Volgens WSN zijn de woningen klein en staan ze op relatief veel grond. De woningstichting ziet in de sloop en nieuwbouw een kans om de wijk te verduurzamen en meer huurwoningen te creëren. De plannen voor nieuwbouw omvatten het afbreken van de bestaande woningen en het aanleggen van nieuwe huurwoningen die dichter bij de straat liggen. De voortuinen, die momenteel een groene uitstraling bieden, zouden verdwijnen. In de lommerrijke achtertuinen zou een nieuwe straat aangelegd worden met 75 parkeerplaatsen aan iedere kant, wat in totaal 150 parkeerplaatsen zou opleveren.
De stichting Mooi Tuindorp Keverdijk onderschrijft de behoefte aan verduurzaming en aan bouwactiviteiten, maar pleit toch voor het behoud van de Huibert van Eijkenstraat. De stichting benadrukt dat de straat een uniek complex is dat de sociale en stedenbouwkundige ideeën van de jaren 20 weerspiegelt. De cultuurhistorische waarde van de straat is volgens de stichting van groot belang en zou niet mogen worden opgeofferd voor een nieuwbouwproject. De stichting benadrukt ook dat de ecologische waarde van de straat een rol speelt in het debat. De groene ruimte die de straat biedt, draagt bij aan de leefbaarheid van de wijk en is een waardevolle bijdrage aan de stadsstructuur.
Conclusie
De Huibert van Eijkenstraat in Naarden is een complex met een rijke historie en een unieke stedenbouwkundige opzet. Het complex is ontworpen in de jaren 20 van de vorige eeuw en is een voorbeeld van de sociale en stedenbouwkundige ideeën van die tijd. De woningen zijn ontworpen met ruime voortuinen en achtertuinen en zijn gericht op licht, lucht en ruimte. De cultuurhistorische waarde van het complex is benadrukt door diverse erfgoedinstellingen en bewoners. De sloopplannen van Woningstichting Naarden hebben in de afgelopen jaren verschillende discussies en inspanningen op gang gebracht. De stichting Mooi Tuindorp Keverdijk heeft zich actief ingezet voor het behoud van de straat en heeft een aanvraag ingediend voor een monumentenstatus. Deze aanvraag is echter afgekeurd door het college van burgemeester en wethouders van Gooise Meren. De rechtbank Midden-Nederland heeft de beslissing van het college bevestigd en heeft de aanvraag als ongegrond verklaard.
De sloopplannen van Woningstichting Naarden zijn gebaseerd op de verplichting tot verduurzaming en bouwen. De woningstichting benadrukt dat de woningen aan een grondige renovatie toe zijn en dat de nieuwbouw een kans biedt om meer huurwoningen te creëren. De stichting Mooi Tuindorp Keverdijk benadrukt dat de straat een uniek complex is en dat de cultuurhistorische en ecologische waarde van de straat een rol moet spelen in het besluitvormingsproces. Het debat over het behoud of de sloop van de Huibert van Eijkenstraat is een voorbeeld van het conflict tussen erfgoedbehoed en sociale woningbouw. De beslissing om de straat te slopen is genomen, maar het debat over de rol van erfgoed in de stadsontwikkeling blijft relevant en belangrijk voor de toekomst van de wijk.
Bronnen
- Behoud Huibert van Eijkenstraat – Vereniging Vestingstad
- Sloop van woningen in Huibert van Eijkenstraat is nog geen uitslag – Gooise Meren Nieuws
- Behoud Huibert – Mooi Tuindorp Keverdijk
- Vrij baan voor sloop huizen aan Naarderstraat – NH Nieuws
- Huibert van Eijkenstraat krijgt geen monumentenstatus – Gooise Meren Nieuws