Speelplezier is een gevestigde educatieve methode binnen de voor- en vroegschoolse educatie (VVE), gericht op kinderen van 2,5 tot 6 jaar. De methode stelt spel centraal en richt zich op het stimuleren van de totale ontwikkeling van het kind. Door middel van een gestructureerde aanpak met drie i’s – Inspireren, Inleven en Interveniëren – wordt de kinderontwikkeling gesteund op een speelse manier.
Speelplezier is ontwikkeld door Margot Wouterse-Schmitz en sinds 1 september 2023 in handen van BCO Onderwijsadvies en Ondersteuning. De methode biedt een balans tussen vrij spel en begeleid spel en is ontworpen om zowel kinderen als medewerkers te ondersteunen in de educatieve en ontwikkelingsprocessen.
De basisprincipes van Speelplezier
Speelplezier is gebaseerd op het inzicht dat jonge kinderen zich het beste ontwikkelen in een speelende interactie binnen een thematische context. Spel is de essentiële activiteit van kinderen in deze leeftijdsgroep en speelt een centrale rol in de ontwikkeling van zowel sociale, emotionele, cognitieve als motorische vaardigheden.
De methode benadrukt dat kinderen leren door middel van manipulatie, exploratie en imitatie. Spel is niet alleen een middel tot een doel, maar een doel op zich. Hierin zit het belang van flow, de toestand waarin een kind volledig opgaat in zijn of haar spelwereld.
De methode werkt met drie i’s:
- Inspireren: Door demonstratiespel of tafelpoppenspel wordt het kind gestimuleerd om actief betrokken te raken bij het spel.
- Inleven: Medewerkers observeren het spontane spel van het kind en spiegelen dit door mee te doen.
- Interveniëren: Het spel wordt verrijkt door gecontroleerde interventies, bijvoorbeeld door een nieuw element in te voeren of een situatie te creëren die het kind uitdaagt.
Deze principes vormen de kern van de speel-leerroutines die dagelijks worden uitgevoerd in de Speelpleziermethodiek.
De Speelplezier speel-leerroutines
De methode houdt rekening met de behoefte van kinderen aan zowel vrije als begeleide spelactiviteiten. Daarom zijn er vier dagelijks terugkerende speel-leerroutines die als een vaste structuur dienen in de VVE-omgeving:
- Geleid spel: Dit omvat demonstratiespel en handpantomimespel, vooral gericht op taal- en spelontwikkeling.
- Begeleid spel: Hierin nemen de medewerkers actief deel aan het spel van het kind, bijvoorbeeld door het te spiegelen of mee te doen.
- Vrij spel: Dit is het niet-begeleide spel waarin kinderen zelf initiatief nemen.
- Actieve tussendoortjes: Deze zijn doelgerichte speelse interventies die gericht zijn op het verrijken van de speelomgeving en het stimuleren van de ontwikkeling.
Elke routine draagt bij aan de balans tussen vrij spel en begeleid spel, wat essentieel is voor de totale ontwikkeling van jonge kinderen. De routines worden dagelijks uitgevoerd en vormen samen een vaste structuur die medewerkers kunnen volgen.
Het jaarlijkse thema’sprogramma
Binnen de Speelpleziermethodiek werken kinderopvangcentra jaarlijks met een aantal thema’s. Deze thema’s zijn afgestemd op de belevingswereld van kinderen en worden gebruikt om de speel- en leeromgeving te richten. Ouders worden actief betrokken via themabrieven die uitleg geven over de thema’s, inclusief tekst van liedjes en versjes die ze thuis met hun kind kunnen gebruiken.
Deze aanpak zorgt voor een coöperate relatie tussen opvoeders en ouders. Ouders krijgen het gevoel dat ze een actieve rol spelen in de ontwikkeling van hun kind, terwijl de thema’s ook de speelplezier-activiteiten in de kinderopvang structureren.
Speelplezier als educatief traject
Voor professionals die willen werken met de Speelpleziermethodiek is er een traject beschikbaar dat hen op de juiste manier introduceert in de methode. Het traject duurt tussen anderhalf en twee jaar en bestaat uit een serie trainingen, coachingmomenten en een certificeringsbijeenkomst.
Het traject omvat:
- 1 voorlichtingsbijeenkomst van 1,5 uur
- 8 inhoudelijke trainingen van 3 uur
- 8 begeleidingssessies op de werkvloer
- 1 certificeringsbijeenkomst van 2 uur
De deelnemers leren de speel-leerroutine goed uitvoeren en bouwen hierbij hun eigen portfolio van interactievaardigheden. De cursus wordt gecombineerd met online lesstof via www.speelplezier.tv, wat een flexibele aanpak mogelijk maakt.
Na afronding van het traject en voldoen aan de certificeringsvoorwaarden ontvangen de deelnemers het VVE-Speelpleziercertificaat. Om het certificaat te behouden, dient jaarlijks minstens één borgingssessie plaats te vinden.
Daarnaast zijn er ook losse modules beschikbaar voor professionals die slechts op één aspect van de methode willen worden geïnformeerd. Voorbeelden zijn workshops over demonstratiespel, spelbegeleiding in de bouwhoek, of het ontwikkelingsverloop in het atelier. Deze workshops zijn ideaal voor professionals die geïnspireerd willen worden of extra ondersteuning nodig hebben bij het integreren van de methode in hun werkwijze.
De rol van de gecertificeerde Speelpleziertrainers
Gecertificeerde Speelpleziertrainers spelen een belangrijke rol in de implementatie en het ondersteunen van de methode. Zij kunnen:
- Medewerkers ondersteunen bij het integreren van de methode in hun huidige werkwijze
- Coaching op de werkvloer verzorgen
- Een procesbegeleider opleiden die het traject in eigen locatie aanstuurt
Daarnaast kunnen zij ook instructie-dvd’s en Speelplankaartensets aanbieden als hulpmiddel bij de implementatie. De trainers zijn deskundig in de praktijkgerichte toepassing van de Speelpleziermethodiek en werken nauw samen met de medewerkers om het beste uit de methode te halen.
Speelplezier en de toekomst
Sinds 1 september 2023 is Speelplezier in handen van BCO Onderwijsadvies en Ondersteuning. Margot Wouterse-Schmitz, de oprichtster van de methode, heeft het programma gedurende 23 jaar ontwikkeld en verder uitgebreid op basis van wetenschappelijke inzichten en praktijkervaringen. De overdracht betekent dat het programma wordt voortgezet met een nieuw team van trainern en een continue focus op kwaliteit en toekomstgericht ontwikkeling.
De website www.speelpleziermethodiek.nl is gesloten en is onderdeel van de nieuwe domeinnaam www.speelplezier.plus. Hier vindt men alle informatie over het programma, trainingen en de webwinkel. De webwinkel wordt beheerd door Jel van Rijn in opdracht van Speelpleziermethodiek.
De impact van Speelplezier op kinderen en professionals
Speelplezier heeft een duidelijke impact op zowel kinderen als professionals. Voor kinderen betekent het een gestructureerde omgeving waarin de balans tussen vrij en begeleid spel centraal staat. Dit leidt tot een gestimuleerde ontwikkeling op meerdere vlakken. Door de thema’s en de interactie met ouders ontstaat een coöperate en betrokken opvoedpartnerschap.
Voor professionals biedt Speelplezier een duidelijke werkwijze die houvast biedt in de dagelijkse praktijk. Het traject en de modules zorgen voor een stevige basis in het toepassen van de methode. De coaching op de werkvloer helpt professionals om de methode effectief in de praktijk toe te passen.
De methode benadrukt ook de belangrijkheid van het observeren en begeleiden van het kind in zijn of haar eigen ontwikkeling. Door het spel centraal te stellen, zorgen professionals ervoor dat kinderen op hun eigen manier en tempo groeien.
Speelplezier en de toekomstgerichte educatieve ontwikkeling
Speelplezier is een toekomstgerichte methode die zich aanpast aan de huidige educatieve en maatschappelijke veranderingen. De nadruk op thema’s en het actieve betrekken van ouders is een moderne aanpak die goed aansluit bij de huidige opvoedpraktijk.
De methode is ook flexibel en kan worden afgestemd op de behoeften van individuele kinderen en groepen. Hierdoor is Speelplezier geschikt voor verschillende VVE-locaties en pedagogische werkwijzen. De methode ondersteunt professionals in hun rol als begeleider en stimulator van kinderontwikkeling.
Conclusie
Speelplezier is een gevestigde en toekomstgerichte methode binnen de voor- en vroegschoolse educatie. De methode stelt spel centraal en benadrukt de balans tussen vrij en begeleid spel. Door middel van drie i’s – Inspireren, Inleven en Interveniëren – wordt de kinderontwikkeling gestimuleerd op een speelse en betrokken manier.
Het traject voor professionals zorgt voor een stevige basis in het toepassen van de methode, terwijl losse modules extra ondersteuning bieden voor specifieke aspecten van de werkwijze. Gecertificeerde Speelpleziertrainers ondersteunen de implementatie en bieden hulpmiddelen zoals instructie-dvd’s en Speelplankaartensets.
Sinds 1 september 2023 is Speelplezier in handen van BCO Onderwijsadvies en Ondersteuning, waardoor het programma voortgezet en verder ontwikkeld wordt. De methode blijft zich aanpassen aan wetenschappelijke inzichten en praktijkervaringen, waardoor het een betrouwbare en toekomstgerichte methode blijft.
Speelplezier draagt bij aan een gestructureerde en betrokken VVE-omgeving waarin kinderen zich op een speelse manier kunnen ontwikkelen. Zowel kinderen als professionals profiteren van deze methode, die een duidelijke balans zoekt tussen vrijheid, begeleiding en interactie.