Inleiding
Het waterschap Hunze en Aa’s speelt een centrale rol in het waterbeheer van een groot deel van de provincies Groningen en Drenthe. Sinds 1 januari 2000 is het waterschap verantwoordelijk voor de zeedijken, boezemkaden, en het oppervlaktewater in zijn verwerkingsgebied. Het is een interprovinciaal waterschap dat zich in gelijke mate in Groningen en Drenthe bevindt. Daarom is het toezicht op het waterschapsbestuur gezamenlijk uitgeoefend door de gedeputeerde staten van beide provincies. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de historische achtergrond, juridische basis, organisatie, bevoegdheden, financiële structuur, en toezichtsmechanismen van het waterschap Hunze en Aa’s. Bovendien wordt ingegaan op de belastingtarieven en het reglement dat het functioneren van het waterschap regelt.
Historische achtergrond en oprichting
Het waterschap Hunze en Aa’s is opgericht per 1 januari 2000. De oprichting was het gevolg van een gemeenschappelijk besluit van de Provinciale Staten van Groningen en Drenthe, genomen op 13 december 1995. Dit besluit was een reactie op het voorstel van 10 oktober 1995 van de Gedeputeerde Staten van beide provincies. Het doel was om het waterschapsbestel in Groningen en Noord-Drenthe te herstructureren en te verenigen in twee ‘all-in waterschappen’. Het waterschap Hunze en Aa’s is ontstaan uit een fusie van de voormalige waterschappen Dollardzijlvest en Hunze en Aa, en delen van het waterschap Eemszijlvest. Daarnaast zijn ook de Dienst Zuiveringsbeheer van de provincie Groningen en het Zuiveringsschap Drenthe opgenomen in de nieuwe organisatie.
Het verwerkingsgebied van het waterschap Hunze en Aa’s bestrijkt ruwweg het gebied ten oosten van het Eemskanaal en het Noord-Willemskanaal. Het waterschap is verantwoordelijk voor het beheer van zowel de zeedijken als de boezemkaden, en voor het oppervlaktewater in het gebied. Het is verder ook verantwoordelijk voor het beheer van kanalen, sloten en vaarwegen, en voor het zorgen van toegankelijkheid van deze wegen.
Juridische basis en bevoegdheden
Het waterschap Hunze en Aa’s is een interprovinciaal waterschap, wat betekent dat het voor ongeveer de helft in Groningen en voor de andere helft in Drenthe gelegen is. Omdat het waterschap een interprovinciale aard heeft, is er geen verdeling mogelijk van toezicht op waterschapsbesluiten. Daarom is gekozen voor gezamenlijk toezicht door de gedeputeerde staten van Groningen en Drenthe.
De bevoegdheden van het waterschap zijn vastgelegd in de Waterschapswet. Deze wet geeft een limiet op de soorten besluiten die het waterschap kan nemen, en bepaalt ook welke besluiten vooraf goedkeuring of toezicht nodig hebben. Het toezicht moet in ruime zin worden opgevat. Het omvat bijvoorbeeld het beroep op gedeputeerde staten tegen besluiten van het waterschapsbestuur, de rol van gedeputeerde staten in het kader van taakverwaarlozing, en de benoeming van de dijkgraaf. Bovendien bepaalt de Waterschapswet welke besluiten vooraf goedkeuring nodig hebben. Dit is bijvoorbeeld het geval bij besluiten omtrent de regeling van de waterbeheersing of tot de aanleg of verbetering van waterstaatswerken die niet aan goedkeuring zijn onderworpen.
Het reglement voor het waterschap Hunze en Aa’s is een juridisch instrument dat de werking van het waterschap regelt. Het reglement bevat onder meer begripsomschrijvingen en regelt de indeling van de kosten. Het reglement is in werking getreden op 31 maart 2008 en is sindsdien actueel. Het reglement bevat ook een toelichting op de wijze waarop het integrale waterbeheer is ingevoerd en hoe dit de werking van het waterschap beïnvloedt.
Organisatie en structuur
Het waterschap Hunze en Aa’s heeft een duidelijke organisatiestructuur. Het bestuur van het waterschap bestaat uit een algemeen bestuur en een dagelijks bestuur. Het algemeen bestuur is verantwoordelijk voor de strategische besluiten en het beleid van het waterschap. Het dagelijks bestuur zorgt voor de uitvoering van het beleid en de dagelijkse bestuursvoering. Het reglement voor het waterschap Hunze en Aa’s bevat regels over de samenstelling en inrichting van het waterschapsbestuur. Deze regels blijven van kracht tot op het moment dat de leden van het algemeen bestuur en dagelijks bestuur op grond van het reglement zijn aangetreden.
Het waterschap heeft een groot aantal medewerkers en een aanzienlijk exploitatiebudget. Aan het begin van de 21e eeuw had het waterschap 360 medewerkers en een exploitatiebudget van 62 miljoen euro. Het waterschap is verantwoordelijk voor het beheer van een groot aantal waterstaatswerken. Dit omvat 28 kilometer zeedijk, 500 kilometer boezemkaden, en 3.525 kilometer kanalen en sloten. Het waterschap is verder ook verantwoordelijk voor de verwerking van vuil water en het zorgen voor schoon oppervlaktewater.
Financiële structuur en belastingen
De financiering van het waterschap Hunze en Aa’s is gebaseerd op een systeem van waterschapsbelastingen. Deze belastingen worden opgelegd aan huishoudens, bedrijven, ongebouwde grond en natuurterreinen. Het reglement voor het waterschap Hunze en Aa’s bevat regels over de indeling van de kosten en de wijze waarop de belastingen worden berekend. De belastingtariëfen worden jaarlijks vastgesteld en zijn opgenomen in een reglement. De tariëfen variëren van jaar tot jaar, afhankelijk van de behoeften en de financiële situatie van het waterschap.
De belastingtarieven voor het waterschap Hunze en Aa’s zijn beschikbaar via de officiële website van het waterschap (hunzeenaas.nl). De tariëfen zijn in de afgelopen jaren behoorlijk gestegen. In 2022 was het belastingtarief voor huishoudens bijvoorbeeld 13,50 euro per 100 euro WOZ-waarde. In 2023 was het tarief gedaald tot 13,00 euro per 100 euro WOZ-waarde. In 2024 was het tarief opnieuw gedaald tot 12,50 euro per 100 euro WOZ-waarde. In 2025 is het tarief opnieuw gedaald tot 12,00 euro per 100 euro WOZ-waarde. Voor 2026 is het tarief opnieuw gedaald tot 11,50 euro per 100 euro WOZ-waarde. De tariëfen voor bedrijven, ongebouwde grond en natuurterreinen zijn in de afgelopen jaren ook gedaald.
De belastingtarieven worden vastgesteld in het kader van het jaarlijkse beleid van het waterschap. Het beleid bepaalt welke investeringen gedaan worden en hoe de kosten van deze investeringen worden ingedeeld. De belastingtariëfen zijn een belangrijk instrument voor het financiële beheer van het waterschap. Zij bepalen hoeveel het waterschap per categorie betalende partij kan ophalen en hoe de inkomsten worden gebruikt voor het beheer van het watersysteem.
Toezicht en bevoegdheden
Het toezicht op het waterschap Hunze en Aa’s wordt uitgeoefend door de gedeputeerde staten van Groningen en Drenthe. Deze toezichtsmechanismen zijn vastgelegd in de Waterschapswet. De wet bepaalt welke besluiten vooraf goedkeuring nodig hebben en welke besluiten vooraf toezicht nodig hebben. Het toezicht omvat bijvoorbeeld het beroep op gedeputeerde staten tegen besluiten van het waterschapsbestuur, de rol van gedeputeerde staten in het kader van taakverwaarlozing, en de benoeming van de dijkgraaf.
Het reglement voor het waterschap Hunze en Aa’s bevat regels over de indeling van de kosten en de wijze waarop de belastingen worden berekend. Het reglement bevat ook regels over de samenstelling en inrichting van het waterschapsbestuur. Deze regels blijven van kracht tot op het moment dat de leden van het algemeen bestuur en dagelijks bestuur op grond van het reglement zijn aangetreden. Het reglement is in werking getreden op 31 maart 2008 en is sindsdien actueel.
Het reglement bevat ook een toelichting op de wijze waarop het integrale waterbeheer is ingevoerd en hoe dit de werking van het waterschap beïnvloedt. Het integrale waterbeheer betekent dat het waterbeheer gericht is op alle aspecten van watersystemen in hun onderlinge samenhang. Het reglement legt uit hoe dit beleid is ingevoerd en hoe het heeft geleid tot veranderingen in de organisatie en werking van het waterschap.
Conclusie
Het waterschap Hunze en Aa’s is een belangrijke speler in het waterbeheer van het oostelijke deel van Groningen en Noord-Drenthe. Het is een interprovinciaal waterschap dat verantwoordelijk is voor het beheer van zeedijken, boezemkaden, kanalen en sloten, en voor het oppervlaktewater in het gebied. Het waterschap is opgericht in 2000 als gevolg van een gemeenschappelijk besluit van de Provinciale Staten van Groningen en Drenthe. Sindsdien is het waterschap verantwoordelijk voor het beheer van een groot aantal waterstaatswerken en voor het zorgen van schoon oppervlaktewater.
Het functioneren van het waterschap wordt geregeld door een reglement dat de bevoegdheden en verantwoordelijkheden van het waterschap en het waterschapsbestuur vastlegt. Het reglement bevat regels over de indeling van de kosten en de wijze waarop de belastingen worden berekend. De belastingtariëfen zijn in de afgelopen jaren behoorlijk gestegen en worden jaarlijks vastgesteld in het kader van het jaarlijkse beleid van het waterschap.
Het toezicht op het waterschap wordt uitgeoefend door de gedeputeerde staten van Groningen en Drenthe. Deze toezichtsmechanismen zijn vastgelegd in de Waterschapswet en het reglement voor het waterschap Hunze en Aa’s. Het toezicht omvat bijvoorbeeld het beroep op gedeputeerde staten tegen besluiten van het waterschapsbestuur, de rol van gedeputeerde staten in het kader van taakverwaarlozing, en de benoeming van de dijkgraaf.
Het waterschap Hunze en Aa’s speelt een belangrijke rol in het waterbeheer van het oostelijke deel van Groningen en Noord-Drenthe. Het functioneren van het waterschap is goed gereguleerd en het beleid van het waterschap is gericht op het zorgen van veilig en schoon water voor de bewoners van het gebied. Het waterschap is verder ook verantwoordelijk voor het beheer van waterstaatswerken en voor het zorgen van toegankelijkheid van vaarwegen.