Inleiding
De stad Arnhem heeft een uitgebreid kader ontwikkeld voor Voorschoolse Educatie (VVE) om de kwaliteit van de voorschoolse zorg te waarborgen en de taalontwikkeling van jonge kinderen te ondersteunen. Deze kwaliteitsnormen zijn vastgelegd in het kwaliteitshandboek VVE Arnhem en uitgewerkt in een aantal specifieke aantoonbaarheidseisen, vooral in relatie tot de taal. Deze eisen zijn van belang voor pedagogisch medewerkers en kinderopvanginstellingen die onderdeel zijn van het VVE-programma. Het doel van deze artikelen is om een duidelijk en overzichtelijk overzicht te geven van de huidige situatie, de eisen die gelden, en de ondersteunende maatregelen die beschikbaar zijn voor professionals in de VVE-sector.
Taaleisen en Aantoonbaarheid in Voorschoolse Educatie
De aantoonbaarheidseisen voor de taaleis in Voorschoolse Educatie (VE) zijn essentieel voor het bewijzen van de kwaliteit van de taalbegeleiding die wordt gegeven aan jonge kinderen. In Arnhem zijn deze eisen onderdeel van het kwaliteitsbeleid en moeten worden voldaan door professionals die werken in VVE-locaties.
Tot voor kort gold dat pedagogisch medewerkers een voldoende moesten behalen in elk van de deelvaardigheden van de taaleis: Luisteren, Spreken, Gesprekken voeren en Lezen. Dit betekende dat ieder onderdeel van de taaleis op zich genoeg moest zijn om de eis te voldoen. Echter, zoals aangegeven in bron [3], is er in januari 2023 een versoepeling plaatsgevonden.
Versoepeling van de aantoonbaarheidseisen
De versoepeling betekent dat pedagogisch medewerkers nu voldoen aan de taaleis VE als ze voor alle deelvaardigheden samen een gemiddelde van 5,5 of hoger behalen. Voor elke deelvaardigheid afzonderlijk geldt een minimumscore van 5,0. Deze wijziging is het resultaat van een traject met de betrokken partijen, waaronder OCW, SZW, MBO-Raad en cao-partners. De versoepeling sluit aan bij de aantoonbaarheidseisen voor de taaleis IKK, waarin vergelijkbare normen gelden. Bovendien sluit deze wijziging aan bij de vereisten voor het diploma (G)PM, waarin de taaleis IKK als beroepseis is opgenomen.
Deze versoepeling maakt het dus iets flexibeler voor medewerkers om aan de aantoonbaarheidseisen te voldoen, terwijl tegelijkertijd het kwaliteitsniveau van de taalbegeleiding behouden blijft. De eis dat ieder onderdeel apart genoeg moet zijn, is afgezwakt, maar er is nog steeds een duidelijke minimumscore die moet worden behaald.
Relatie tussen Taaleis VE en IKK
In de regeling is verder bepaald dat medewerkers die aan de taaleis VE voldoen, ook automatisch aan de taaleis IKK voldoen, ongeacht wanneer het bewijs is behaald. Dit betekent dat pedagogisch medewerkers met een bewijs van taaleis VE hun status behouden, zelfs na 1 januari 2025. Dit is een belangrijke garantie voor professionals in de sector, omdat het hen niet verplicht om opnieuw een taaleis te behalen, mits ze al aan de VE-standaarden voldoen.
Wel is er een planningsproces in gang gezet om de taaleis VE verder te harmoniseren met de taaleis IKK. Dit betekent dat er aanpassingen zullen volgen in de toekomst, maar deze gaan niet in op 1 januari 2025. Het proces van wijziging van het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit VE vereist nog enige tijd, dus in de praktijk blijft de huidige regelgeving gelden tot aanpassingen daadwerkelijk worden ingevoerd.
Kwaliteitsnormen voor VVE-locaties in Arnhem
In Arnhem zijn er twee typen VVE-locaties: VVE basis en VVE intensief. Beide hebben specifieke kwaliteitsnormen die moeten worden nageleefd, waarbij de intensieve locaties extra eisen moeten voldoen.
VVE basis
VVE basis-locaties zijn voorschoolse locaties waar de ontwikkeling van peuters wordt gestimuleerd op het gebied van rekenen, taal, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling. Deze locaties werken volgens het kaleidoscopische werkwijze en actief betrokken-principe. De medewerkers moeten aantoonbaar geschoold zijn in deze werkwijzen, en dit moet ook zichtbaar zijn in de uitvoering van het aanbod.
Daarnaast is er sprake van een jaarplan, een weekplan en een dagschema binnen de kwaliteitscyclus van Plan Do Study Act. Verder is er een vastgelegd plan voor ouderbetrokkenheid, waarin actief uitvoering aan wordt gegeven. Dit plan moet conform de beleidslijnen van Arnhem zijn en een uitbreiding van die beleidslijnen voor VVE-locaties.
VVE basis-locaties werken ook met een kindvolgsysteem en het Arnhemse Overdrachtsformulier. De professionals op deze locaties moeten aantoonbaar geschoold zijn in deze kwaliteiteisen. De locatie levert gegevens aan Stichting PAS voor de Arnhemse VVE-monitor, en neemt deel aan kwaliteitsaudits door Stichting PAS en de Onderwijsinspectie.
VVE intensief
VVE intensieve locaties zijn locaties waar meer dan 30% van de peuters een VVE-indicatie hebben. Deze indicatie wordt afgegeven door het consultatiebureau en betreft kinderen met een grotere behoefte aan ondersteuning in hun taalontwikkeling. VVE intensieve locaties worden jaarlijks aangewezen door de gemeente Arnhem en werken volgens de VVE principes Actief Betrokken.
Deze locaties werken met een programma met een rijke leeromgeving en bieden intensieve taalstimulering, waarbij interactie tussen peuters onderling centraal staat. Daarnaast is er sprake van een vast dagritme en opbrengstgericht werken. De ouders worden actief ondersteund om ook thuis de taalontwikkeling van hun kind te stimuleren.
Op een VVE intensieve locatie is er een aparte peutergroep die uitsluitend bestaat uit reguliere of VVE-peuters, met een minimum van 8 peuters per pedagogisch medewerker. In groepen met meer dan 16 peuters zijn er twee pedagogisch medewerkers. De VVE-intensieve locaties werken ook samen met het basisonderwijs via een gezamenlijk plan van aanpak, waarin onder andere afspraken zijn over thema’s, ouderbetrokkenheid en overdracht naar de basisschool.
Ondersteunende Maatregelen en Diensten
Zowel VVE basis- als VVE intensieve locaties kunnen gebruik maken van een aantal ondersteunende maatregelen en diensten die worden aangeboden door Stichting PAS. Deze diensten zijn bedoeld om de kwaliteit van het VVE-aanbod te waarborgen en de professionals in de sector te ondersteunen bij het voldoen aan de kwaliteitsnormen.
Ondersteuning door Logopedisten
Stichting PAS biedt de mogelijkheid voor ondersteuning door logopedisten. Deze ondersteuning kan gericht zijn op het verbeteren van de taalontwikkeling van peuters of het ondersteunen van pedagogisch medewerkers bij het implementeren van taalgerichte activiteiten in de groep.
Kwaliteitsaudits
Locaties kunnen deel nemen aan kwaliteitsaudits die uitgevoerd worden door Stichting PAS. Deze audits geven een overzicht van de kwaliteit van het VVE-aanbod en helpen om eventuele verbeterpunten te identificeren.
Professionaliseringstrajecten
Daarnaast zijn er professionaliseringstrajecten beschikbaar voor pedagogisch medewerkers, georganiseerd door Stichting PAS. Deze trajecten zijn ontworpen om medewerkers extra kennis en vaardigheden te verschaffen op het gebied van VVE-programma’s, ontwikkelingsstimulering, en ouderschapsbetrokkenheid.
VVE-coaches
Stichting PAS stelt ook VVE-coaches ter beschikking. Deze coaches werken op de locaties en bieden persoonlijke begeleiding aan pedagogisch medewerkers om het kwaliteitsniveau van het aanbod te verhogen.
Scholing en Competentievereisten voor Pedagogisch Medewerkers
Een van de kernaspecten van het VVE-beleid in Arnhem is de nadruk op extra scholing voor pedagogisch medewerkers. Deze scholing is bedoeld om medewerkers te voorzien van de benodigde kennis en vaardigheden om het VVE-programma effectief te implementeren en de kwaliteitsnormen te behouden.
Er zijn drie manieren om aan de scholingsvereisten te voldoen:
- De vereiste kennis en vaardigheden zijn onderdeel van de initiële opleiding. Dit is het geval bij de MBO4 opleiding Gespecialiseerd pedagogisch medewerker en de opleidingsvarianten Ad Pedagogisch educatief professional.
- Er is met een voldoende resultaat een keuzedeel Ontwikkelingsgericht werken gevolgd als onderdeel van de beroepsopleiding. Dit keuzedeel is onderdeel van de beroepsopleiding en biedt specifieke kennis op het gebied van ontwikkelingsgericht werken.
- Er is een externe scholing gevolgd die gelijkwaardig is aan de vereiste kennis en vaardigheden. Deze scholing moet erkend zijn door de relevante instanties en moet voldoen aan de kwaliteitsnormen van de VVE-sector.
Daarnaast is er ook een specifieke methodiek in gebruik bij VVE-locaties in Arnhem: "Met Woorden in de Weer" (LOGO 3000). Deze woordenschat-methodiek is bedoeld om de taalontwikkeling van peuters te ondersteunen. De professionals op de locaties moeten aantoonbaar geschoold zijn in deze methodiek en moet het gebruik ervan zichtbaar zijn in de uitvoering van het aanbod.
Buiten de scholing is er ook een eis dat professionals een aantoonbaar taalniveau moeten hebben conform landelijke vereisten. Dit betekent dat pedagogisch medewerkers voldoende taalkundig zijn om effectief te kunnen communiceren met kinderen, ouders en collega’s.
Onderlinge Samenwerking en Ondersteuning
Een belangrijk aspect van het VVE-beleid in Arnhem is de nadruk op intensieve samenwerking tussen de voorschoolse educatie en het basisonderwijs. Deze samenwerking omvat een gezamenlijk plan van aanpak, waarin afspraken zijn gemaakt over het educatief aanbod, ouderbetrokkenheid, en de overdracht van peuters naar de basisschool.
Deze samenwerking is georganiseerd via het MT VVE (Medewerkers Tussengesproken VVE), waarin pedagogisch medewerkers en leerkrachten samenwerken om het kwaliteitsniveau van de VVE-locaties te verhogen. Het MT VVE dient als een platform voor uitwisseling van kennis en ervaringen en helpt bij het afstemmen van aanpakken en methoden.
Daarnaast nemen VVE-locaties deel aan het stedelijk kwaliteitsoverleg VVE, waarin de kwaliteit van het VVE-aanbod op stedelijk niveau wordt besproken en geëvalueerd. Dit overleg is een belangrijk instrument om de kwaliteit van het aanbod te waarborgen en eventuele verbeterpunten te identificeren.
Conclusie
De stad Arnhem heeft een gedetailleerd kader ontwikkeld voor Voorschoolse Educatie (VVE), waarin de kwaliteitsnormen en aantoonbaarheidseisen voor taal centraal staan. Deze normen zijn ontworpen om de kwaliteit van de taalbegeleiding van jonge kinderen te waarborgen en te ondersteunen. De versoepeling van de aantoonbaarheidseisen voor de taaleis VE, zoals aangegeven in januari 2023, maakt het voor medewerkers iets flexibeler om aan deze eisen te voldoen, terwijl de kwaliteit van het aanbod behouden blijft.
VVE-locaties in Arnhem worden ondersteund door een reeks diensten en maatregelen van Stichting PAS, waaronder logopedische ondersteuning, kwaliteitsaudits, professionaliseringstrajecten en VVE-coaches. Daarnaast is er een nadruk op extra scholing voor pedagogisch medewerkers, om hen voor te bereiden op het VVE-programma en de kwaliteitsnormen.
De samenwerking tussen voorschoolse educatie en het basisonderwijs is een belangrijk onderdeel van het VVE-beleid in Arnhem. Deze samenwerking helpt om de doorgaande lijn tussen de voorschoolse en vroegschoolse educatie te waarborgen en de overdracht van peuters naar het basisonderwijs te faciliteren.
In de komende jaren is er ook een traject in gang gezet om de taaleis VE verder te harmoniseren met de taaleis IKK, wat betekent dat er aanpassingen zullen volgen in de toekomst. Tegelijkertijd blijft het huidige kader gelden tot deze aanpassingen daadwerkelijk worden ingevoerd.
Het VVE-beleid in Arnhem is dus een goed georganiseerd en doorgedacht kader dat gericht is op het verbeteren van de kwaliteit van de voorschoolse educatie en de taalontwikkeling van jonge kinderen.