Bij verhuizingen spelen verplichtingen en verantwoordelijkheden een cruciale rol, met name op financieel en juridisch vlak. Dit artikel behandelt de specifieke verplichtingen die een consument heeft bij het doorgeven van een adreswijziging aan financiële instellingen zoals de ING, en de gevolgen die kunnen volgen indien dit niet gebeurt. De nadruk ligt op de rol van de consument, de bevoegdheden van de bank en de eventuele schadevergoedingen die kunnen worden verleend. Hierbij worden juridische, praktische en administratieve aspecten beschreven, op basis van reële situaties en uitspraken van het Financiële Klachteninstituut.
Inleiding
Een verhuizing is niet alleen een logistieke en emotionele gebeurtenis, maar ook een juridisch en administratief proces. Financiële relaties, zoals beleggingsrekeningen, betaalrekeningen of pensioenfondsen, hangen vaak af van de juiste registratie van het adres. Als dit niet gebeurt, kan dit leiden tot administratieve fouten, beëindiging van contracten of zelfs verlies van vermogen. De ING, zoals duidelijk uitgemunt in meerdere gevallen, heeft bepaalde procedurele en juridische regels bij het omgaan met adreswijzigingen, en deze worden bepaald door zowel interne voorwaarden als wettelijke regelgeving.
De wettelijke en contractuele verplichtingen bij adreswijziging
Verplichting tot melding van adreswijziging
Volgens artikel 14 van de Algemene Bankvoorwaarden is de klant verplicht om een adreswijziging door te geven aan de bank. Dit betekent dat het is aan de consument om actief te informeren over zijn nieuwe adres, en het is niet de verantwoordelijkheid van de bank om dit zelf te achterhalen. In het geval van een consument die verhuisde in 2006 maar geen adreswijziging doorgegeven heeft, is dit een van de oorzaken geweest van de beëindiging van de beleggingsrekening in 2015. De ING heeft meerdere malen contact geprobeerd op te nemen, maar de consument heeft deze pogingen genegeerd.
Het Financiële Klachteninstituut (FKI) heeft in deze situatie geoordeeld dat de consument onzorgvuldig heeft gehandeld. De commissie benadrukt dat het de verantwoordelijkheid van de consument is om zijn adreswijziging door te geven, ongeacht welk type financiële relatie hij heeft. De bank kan niet worden aangestuurd om dit zelf uit te zoeken, aangezien dit niet in lijn is met de Algemene Bankvoorwaarden.
Consequenties van het niet doorgeven van een adreswijziging
Als gevolg van het niet doorgeven van de adreswijziging, kan de bank tot het beëindigen van een contract beslissen. In het geval van de beleggingsrekening bij de ING, zijn de beleggingen verkocht in 2015, en is het verkregen bedrag overgemaakt naar een tijdelijke rekening. De consument heeft hierop een klacht ingediend bij het FKI, waarin hij stelt dat de bank illegaal heeft gehandeld en dat hij schade heeft geleden.
De commissie heeft beoordeeld dat de bank in dit geval genoodzaakt was om de relatie te beëindigen, aangezien de identiteit van de rekeninghouder niet langer kon worden vastgesteld. Dit is bepaald door artikel 5 van de Wet ter voorkoming van witwasactiviteiten (Wwft), die verplichte maatregelen legt voor financiële instellingen bij cliëntenonderzoek. De bank kan geen zakelijke relatie onderhouden als het cliëntenonderzoek niet kan worden voortgezet, en dit geldt ook voor bestaande relaties.
Tijdige klacht indienen
Een ander punt dat in de uitspraak van het FKI aan de orde is geweest, is de vraag of de klacht tijdig is ingediend. De bank pleitte ervoor dat de klacht pas in 2019 is ingediend, terwijl de beleggingsrekening in 2015 al is beëindigd. Het FKI stelt echter dat er niet voldoende is aangetoond dat de bank door het te late klagen is geschaad in haar belangen. Hieruit volgt dat het tijdstip van het indienen van de klacht niet automatisch leidt tot de afwijzing ervan, mits de bank geen aantoonbare schade heeft geleden.
Verplichtingen bij pensioenfondsen en interne communicatie
Niet alleen bij betaal- of beleggingsrekeningen, maar ook bij pensioenfondsen geldt een vergelijkbare verplichting tot het doorgeven van adreswijzigingen. De regels bij Pensioenfonds ING zijn licht afwijkend, afhankelijk van of de verhuizing plaatsvindt binnen Nederland of naar het buitenland.
Verhuizing binnen Nederland
Bij een verhuizing binnen Nederland is het niet nodig om het nieuwe adres direct aan het pensioenfonds door te geven. De gemeente waarin men verhuist, is verantwoordelijk voor het doorgeven van het nieuwe adres aan de relevante instellingen, waaronder Pensioenfonds ING. Dit geldt echter alleen voor verhuizingen binnen Nederland. Het is mogelijk dat er enige vertraging optreedt in de verwerking van het nieuwe adres, waardoor post nog enige tijd op het oude adres wordt gestuurd. In dat geval is er niets aan te doen.
Verhuizing naar of uit het buitenland
Bij een verhuizing naar het buitenland of een interne verhuizing daarbinnen is het wél de verantwoordelijkheid van de consument om het nieuwe adres aan het pensioenfonds door te geven. Dit geldt ook voor mensen die al in het buitenland wonen en daar verhuizen of die uit het buitenland naar Nederland terugkeren. In deze gevallen is het verplicht om het nieuwe adres actief aan het fonds te melden, bijvoorbeeld via Mijn Pensioen van Pensioenfonds ING of via e-mail.
Onderdeel van deze procedure is het versturen van een kopie van het identiteitsbewijs, waarop duidelijk moet zijn vermeld waarvoor deze kopie wordt ingezonden. Dit is een maatregel om fraude te voorkomen en te garanderen dat de persoonlijke gegevens van de consument niet in verkeerde handen vallen.
Praktische stappen bij een verhuizing
Verhuisbrief voor contractafspraak
Bij het verlaten van een bestaande bankrelatie is het vaak nodig om contracten op te zeggen. Voor dit doel heeft de ING een verhuisbrief opgesteld die eenvoudig kan worden ingevuld en aangepast. Deze verhuisbrief kan worden gebruikt om bijvoorbeeld een betaalrekening of beleggingsrekening bij de ING op te zeggen. De consument kan de brief invullen met zijn persoonlijke gegevens en eventueel aanpassen aan zijn wensen voordat hij deze downloadt.
Handhaving van correspondentie
Het is mogelijk om correspondentie van financiële instellingen op een ander adres te ontvangen, bijvoorbeeld een correspondentieadres. Dit kan op twee manieren geregeld worden. Ten eerste kan het adres via Mijn Pensioen van Pensioenfonds ING worden aangepast, waarbij de consument ingelogt moet zijn met zijn DigiD. Ten tweede kan een e-mail worden gestuurd naar het Pensioenloket van het fonds, waarbij een kopie van het identiteitsbewijs moet worden toegevoegd.
Schadevergoeding en het bepalen van de aansprakelijkheid
Oordeel van het FKI
In het geval dat een beleggingsrekening is beëindigd als gevolg van het niet doorgeven van een adreswijziging, kan de consument een schadevergoeding vorderen. Het FKI heeft in het genoemde geval besloten dat de consument recht heeft op de geparkeerde opbrengst van € 22.577,91. Dit is het bedrag dat is verkregen door de verkoop van de beleggingen. De consument had vorderend gemaakt dat hij ook een schadevergoeding van € 34.282,07 moest ontvangen, gebaseerd op de koers van de aandelen op 1 september 2021. Deze vordering is echter niet volledig ingewilligd, aangezien het FKI de consument heeft aangemerkt als onzorgvuldig in het niet doorgeven van de adreswijziging.
Beëindiging van de beleggingsrekening
Het beëindigen van de beleggingsrekening is volgens de consument nooit de bedoeling geweest. Hij stelt dat de bank illegaal heeft gehandeld bij de beëindiging van de rekening en dat hij daardoor financiële schade heeft geleden. Het FKI stelt echter dat de bank genoodzaakt was tot dit besluit, omdat de identiteit van de rekeninghouder niet langer kon worden vastgesteld. Dit is een juridische verplichting volgens de Wwft, en de bank kan geen zakelijke relatie voortzetten als deze voorwaarden niet worden nagekomen.
Conclusie
Bij verhuizingen spelen de verplichtingen van de consument een centrale rol in de administratieve en juridische handelingen die volgen. Het is essentieel dat de consument actief zijn adreswijziging doorgeeft aan relevante instellingen, zoals banken en pensioenfondsen. Dit geldt niet alleen voor betaalrekeningen, maar ook voor beleggingsrekeningen en pensioenregelingen. Het niet doorgeven van een adreswijziging kan leiden tot beëindiging van contracten, verlies van vermogen of administratieve problemen. Het Financiële Klachteninstituut heeft in verschillende gevallen duidelijk gemaakt dat het de verantwoordelijkheid van de consument is om dit te doen, en dat de bank geen aansprakelijkheid draagt voor het niet doorgeven van dit adres.
De consument kan in uitzonderlijke gevallen een schadevergoeding vorderen, maar dit hangt af van het tijdstip van de klacht, de aard van de fout en de toepassing van de juridische voorwaarden. In het geval van het FKI is het duidelijk dat de consument verantwoordelijk is voor zijn eigen administratieve verplichtingen, en dat hij daarmee ook risico’s draagt.