Inleiding
De verhuizing van KopGroep Bibliotheken was meer dan een logistieke uitdaging; het betekende een ommekeer in de functie en het publiek van de bibliotheek. In de context van een steeds veranderende maatschappij, waarin digitale toegang en maatschappelijke betrokkenheid centraal staan, is de rol van de bibliotheek uitgebreid. De verhuizing naar een nieuw gebouw heeft niet alleen de fysieke ruimte van de bibliotheek vergroot, maar ook haar functies uitgebreid. In dit artikel wordt ingegaan op de achtergrond van de verhuizing, de redenen voor de keuze van een nieuw locatie en de maatschappelijke impact van het nieuwe complex.
De historische context van de verhuizing
De verhuizing van KopGroep Bibliotheken naar een nieuw gebouw in Den Helder vond plaats in het kader van een bredere reorganisatie binnen het Nederlandse bibliotheekwerk. In 2008 werd KopGroep Bibliotheken opgericht als gevolg van een verplichte reorganisatie door de rijksoverheid. Deze reorganisatie had als doel om samenwerkingen tussen bibliotheken structureler te maken. Tot die tijd was het al gebruikelijk om samen te werken, maar het bleek nodig om dit op een hoger organisatorisch niveau te verankeren. De reorganisatie moest voor 2008 voltooid zijn, wat voor KopGroep Bibliotheken een lang proces inhield.
In de loop van de jaren die volgden, veranderde het aantal gemeentes dat deelnam aan KopGroep Bibliotheken. In 2008 waren er negen gemeentes, maar in 2013 volgden gemeentelijke fusies die leidden tot vier gemeentes in hetzelfde werkgebied. Dit maakte de samenwerking efficiënter, maar ook kwam de organisatie in 2013 onder druk te staan. In die tijd moest KopGroep Bibliotheken één miljoen euro bezuinigen, wat leidde tot zestien deels of volledige ontslagen en het sluiten van meerdere vestigingen. In de plaats daarvan ontstonden onbemande bibliotheken, kleinere ruimtes van honderd vierkante meter waar uitsluitend volwassenencollectie beschikbaar was.
In 2017 werd Jacinta Krimp benoemd tot directeur van KopGroep Bibliotheken. Haar ervaring in de bibliotheekwereld reikte zover terug dat ze haar opleiding had gevolgd direct na haar毕业, nog voor de oprichting van KopGroep Bibliotheken. Haar carrière had zich vooral in Noord-Holland en Groningen afgespeeld, waar ze onder andere in een gemeentehuis, een gevangenisbibliotheek en een Europese school had gewerkt. In 2000 keerden ze terug naar Noord-Holland, waar ze de reorganisatie in 2008 meemaakte. Haar benoeming als directeur in 2017 betekende dus een terugkeer naar de wortels van haar carrière.
De verhuizing en de keuze van een nieuwe locatie
De verhuizing naar het gebouw van School 7 in Den Helder was een cruciale keur in de geschiedenis van KopGroep Bibliotheken. School 7, een openbare school uit 1905, was een begrip in Den Helder. Het was een historisch gebouw dat na de sluiting van de school leeg kwam te staan en aan verpaupering onderhevig was. Toch was het een strakke, centrale locatie, wat het ideaal maakte als een nieuw centrum voor de bibliotheek en het maatschappelijke aanbod van KopGroep Bibliotheken.
De keuze voor School 7 was niet willekeurig. In het oude gebouw kon niet meer worden voldaan aan de functies die de bibliotheek tegenwoordig moest kunnen uitvoeren. De toegang tot digitale diensten, het aanbod van cursussen zoals DigiVitaler, en de mogelijkheid om ruimtes te huren voor externe activiteiten vereisten een bredere fysieke aanwezigheid. Bovendien wilde KopGroep Bibliotheken de huiskamer van de stad worden, een plek waar iedereen zich thuis voelde en waar maatschappelijke activiteiten centraal stonden.
In het nieuwe gebouw kon de bibliotheek niet alleen haar traditionele functie als boekenbibliotheek behouden, maar ook ruimte maken voor het aanbod van digitale diensten, educatieve cursussen en culturele activiteiten. De Volksuniversiteit van Den Helder, die haar cursussen in het gebouw gaf, draagt bij aan een hoge bezettingsgraad en een levendig aanbod. Bovendien is het gebouw een trouwlocatie geworden, waar een medewerker van de bibliotheek nu huwelijken kan voltrekken. Deze maatregelen hebben ervoor gezorgd dat de bibliotheek niet alleen een centrale functie in het lezen van boeken heeft, maar ook een actieve rol speelt in de gemeenschap.
De maatschappelijke impact van het nieuwe gebouw
De verhuizing naar School 7 had een duidelijke maatschappelijke impact. De bibliotheek is niet langer alleen een instelling voor het lenen van boeken, maar is uitgegroeid tot een centrale instelling die digitale vaardigheden, taalonderwijs en culturele activiteiten aanbiedt. Deze uitbreiding van functies is te verbinden met de bredere tendens in de Nederlandse bibliotheken. De afgelopen jaren is er een verandering in het publiek en de verwachtingen van de gemeente. Bibliotheken worden steeds meer gezien als maatschappelijke organisaties die een bredere functie vervullen dan alleen het aanbod van boeken.
Deze maatschappelijke functie is ook te zien in de samenwerking met andere organisaties. Bijvoorbeeld, tijdens een kennisdag over gezondheidsvaardigheden in Enschede was de bibliotheek betrokken als partner. De BiebBakFiets van Bibliotheek Enschede werd gebruikt om zorgmedewerkers te informeren over de beschikbare cursussen, zoals taal- en digitale vaardigheden. Deze samenwerking toont aan dat de bibliotheek niet alleen een educatieve functie heeft, maar ook een actieve rol speelt in de gezondheidszorg en de maatschappelijke inclusie van bevolkingsgroepen.
In de context van digitale toegang is de bibliotheek ook een belangrijke partner. Stichting Digisterker werkt samen met vrijwel alle bibliotheken in Nederland om educatieve programma’s aan te bieden over het werken met de digitale overheid. Deze cursussen worden gegeven door gecertificeerde docenten, waardoor mensen die minder handig zijn met digitale technologie er toch toegang tot krijgen. De bibliotheek speelt hierin een essentiële rol, omdat het een fysieke plek is waar mensen ondersteuning kunnen krijgen bij het verstrekken van belangrijke regelgeving, zoals belastingaangifte, huurtoeslag of verhuizingen.
De titel van beste bibliotheek van Nederland
De verhuizing naar School 7 speelde ook een rol bij de titel van beste bibliotheek van Nederland. In 2017 won de bibliotheek deze prijs, wat een grote erkenning was voor de maatschappelijke betrokkenheid en het aanbod van de bibliotheek. De jury en het publiek benoemden de bibliotheek als winnaar, wat betekent dat de functies en het aanbod van de bibliotheek niet alleen door experts, maar ook door het publiek werden erkend.
In 2018 was de directeur ook jurylid bij de volgende editie van de prijs. De jury kreeg toen te maken met een interessante keuze, want ook de bibliotheek uit Purmerend deed mee, al had deze geen nieuw gebouw. De directeur van Purmerend stelde daarbij dat het bestaande gebouw voldoende was om de kernfuncties van de bibliotheek uit te voeren en een maatschappelijke rol te vervullen. Purmerend eindigde uiteindelijk op de derde plaats, wat aantoont dat een nieuw gebouw niet altijd nodig is voor een sterke bibliotheek.
Toch was de verhuizing naar School 7 voor KopGroep Bibliotheken essentieel. In het oude gebouw was het niet mogelijk om alle functies te vervullen. Het nieuwe gebouw gaf ruimte voor samenwerking met andere instellingen, zoals de Volksuniversiteit en historische verenigingen. Het werd een centraal punt in de stad waar zowel lezen van boeken als maatschappelijke activiteiten centraal stonden.
De toekomst van bibliotheken
De verhuizing van KopGroep Bibliotheken naar School 7 is een voorbeeld van de toekomst van bibliotheken in Nederland. De bibliotheek is niet langer alleen een instelling voor het lenen van boeken, maar heeft zich uitgebreid tot een maatschappelijke organisatie die digitale toegang, educatieve cursussen en culturele activiteiten aanbiedt. Deze verandering is een gevolg van de veranderende maatschappelijke context en de wisselende verwachtingen van gemeentes.
De directeur van KopGroep Bibliotheken benadrukt regelmatig dat de bibliotheek niet alleen educatief is, maar ook maatschappelijk verantwoordelijk is. Ze ziet de bibliotheek als een plek waar iedereen zich thuis kan voelen, ongeacht leeftijd, opleiding of achtergrond. Deze visie is geënt op de bredere tendens in de bibliothekensector, waarin functies zich uitbreiden en veranderen.
Conclusie
De verhuizing van KopGroep Bibliotheken naar School 7 is een belangrijk moment in de geschiedenis van de bibliotheek. Het betekende niet alleen een logistieke uitdaging, maar ook een ommekeer in de functie en het publiek van de bibliotheek. Het nieuwe gebouw heeft ruimte gecreëerd voor samenwerking met andere instellingen en heeft de maatschappelijke rol van de bibliotheek uitgebreid. De bibliotheek is niet langer alleen een instelling voor het lenen van boeken, maar heeft zich uitgebreid tot een maatschappelijke organisatie die digitale toegang, educatieve cursussen en culturele activiteiten aanbiedt. Deze verandering is een gevolg van de veranderende maatschappelijke context en de wisselende verwachtingen van gemeentes. De verhuizing naar School 7 is dus meer dan een fysieke verandering; het is een transformatie in de functie en het publiek van de bibliotheek.