In de huidige maatschappij is duurzaam wonen niet meer enkel een wenselijk ideale, maar een noodzakelijke voorwaarde voor de toekomst van de woonruimte. De gemeente Rijswijk en haar partners werken sinds 2013 aan het realiseren van een duurzame woonwijk in het gebied RijswijkBuiten, dat zich uitstrekt tussen het centrum van Rijswijk en Delft. Dit project omvat meerdere deelgebieden — Sion, Parkrijk en Pasgeld — en richt zich op het bouwen van ruim 3500 woningen, waarbij duurzaamheid centraal staat. De focus op duurzame energie, groen en klimaatmaatregelen maakt RijswijkBuiten een pionier in het ontwikkelen van woonruimte die niet alleen comfortabel is, maar ook draagbaar voor de toekomstige generaties.
In deze artikel wordt ingegaan op de principes en praktijk van duurzaam wonen in RijswijkBuiten, met aandacht voor de diverse projecten binnen de wijk, de technische uitvoering, de juridische en financiële aspecten, en de rol van de gemeenschap in het beheer van de leefomgeving. De focus ligt op het integreren van duurzame technologieën, zoals warmtepompen en zonnepanelen, evenals op het creëren van groene ruimtes die zowel ecologisch als sociaal functioneel zijn.
RijswijkBuiten: Een Samenleving op Maat
RijswijkBuiten is ontworpen als een wijk die het bestaande landschap en ecologie respecteert en integreert. Het voormalige glastuinbouwgebied is omgevormd tot een duurzame woningbouwlocatie, waarin woningen en openbare ruimte zijn ontworpen met een duidelijke aandacht voor duurzaamheid en leefbaarheid. De wijk is verdeeld in drie deelgebieden — Sion, Parkrijk en Pasgeld — elk met eigen kenmerken, maar allen met een gemeenschappelijke visie op duurzaamheid.
Eengezinswoningen, appartementen, en vrijstaande woningen zijn onderdeel van de diversiteit aan woningtypen, die het project te bieden heeft. Deze variatie zorgt ervoor dat RijswijkBuiten toegankelijk is voor een breed publiek, van starters tot starters tot oudere bewoners. Bovendien zijn zowel koop- als huurwoningen beschikbaar, waaronder sociale en middensector huurwoningen.
Duurzaamheid is hier niet alleen een stijlmaatregel, maar een integraal onderdeel van de bouw- en ontwikkelingspraktijk. De woningen zijn gasloos en voorzien van zonnepanelen en warmtepompen, waardoor de CO2-uitstoot wordt verlaagd. Bovendien is er aandacht voor waterdoorlatendheid in de straten en groenstroken, wat bijdraagt aan de aanpassing aan de klimaatverandering.
Duurzame Technologieën in de Wijk
Een van de kernaspecten van RijswijkBuiten is de toepassing van duurzame technologieën in de woningen en infrastructuur. In het deelgebied Parkrijk, bijvoorbeeld, zijn de woningen standaard voorzien van een aantal technische en energie-efficiënte maatregelen. Deze omvatten onder andere:
- Zonnepanelen op het dak, die elektriciteit genereren voor de eigen woning.
- Triple glas op alle ramen, wat draagt bij aan een hoge isolatiewaarde.
- Vloerverwarming en -koeling op de begane grond en eerste verdieping.
- Bodemwarmtepompen die gasvrij wonen mogelijk maken.
- Een warmte-koude-opslaginstallatie (WKO), die het klimaat in de woning reguleert op een energiezuinige manier.
Projecten zoals Geworteld Wonen en Buitenpoort zijn voorbeelden van hoe deze technologieën op schaal worden toegepast. Geworteld Wonen, een collectieve zelfbouw-wijk, maakt gebruik van hergebruikt plastic voor de gevels en integreert 20 warmtepompen om de woningen te verwarmen en te koelen. Buitenpoort, een woonzorgproject, is opgebouwd uit drie appartementengebouwen die elk gericht zijn op een bepaalde leeftijdsgroep, waarbij zorg en wonen samen worden gebracht.
De woningen in Buitenpoort zijn ontworpen met aandacht voor duurzame bouwmaterialen en energie-efficiëntie. De gebouwen zijn gasvrij, goed geïsoleerd, en voorzien van een duurzaam klimaatsysteem. Dit betekent dat ze niet alleen beter zijn voor het milieu, maar ook voor de bewoners, die profiteren van een gezonder binnenklimaat.
Groen en Water in RijswijkBuiten
Een ander belangrijk thema in RijswijkBuiten is de aanwezigheid van groen en water. Het project leidt tot een wijk die rijk is aan openbare groenruimtes, zoals het Wilhelminapark en moestuinen, die onderdeel zijn van de gedeelde leefomgeving. Deze ruimtes worden beheerd door de bewoners en vormen een centraal onderdeel van het concept van gedeelde verantwoordelijkheid en gemeenschapsgevoel.
Ook de waterbeheersing is een kernaspect van het ontwerp. De straten en groenstroken zijn ontworpen met aandacht voor waterdoorlatendheid, waardoor overstromingsgevoel wordt verminderd. Bovendien zijn er meerdere wateroppervlakken in de wijk, zoals de stadshaven in het Havenkwartier, die niet alleen recreatieve functie hebben, maar ook bijdragen aan de ecologische balans.
In het Havenkwartier, een deel van de gebiedsontwikkeling UrbanParks, wordt een nieuwe stadswijk gerealiseerd rond een aantrekkelijke stadshaven. Hier worden circa 600 appartementen en 4.400 m² commerciële ruimte en overige voorzieningen gerealiseerd, in combinatie met 225 ondergrondse parkeerplaatsen en 70 parkeerplaatsen in nabijgelegen hub. Deze wijk is bedoeld als een centrum voor wonen, werken en recreatie en wordt ontwikkeld in samenwerking met de gemeente Rijswijk en architectenbureau Kampman.
Zorg en Wonen in Eén
In de wijk Buitenpoort is een innovatief woonzorgconcept gerealiseerd, waarin wonen en zorg samenkomen. Het project omvat drie appartementengebouwen: Hof van Kerstanje, Wilhelmina en Parkwachter. Hof van Kerstanje bevat 54 zorgkamers voor ouderen met dementie, Wilhelmina bevat 36 appartementen voor 55-plussers, en Parkwachter telt 54 appartementen voor alle leeftijden. Deze aanpak zorgt voor een natuurlijke mengeling van generaties en versterkt de sociale cohesie in de wijk.
De zorgorganisatie Stichting Cardia levert zorg op locatie en beheert 54 seniorenstudio’s. Door zorg en wonen te combineren, wordt de wijk sociaal en functioneel aantrekkelijker. Buitenpoort is niet alleen een wijk voor wonen, maar ook een wijk voor zorg, die aansluit bij de toekomstige behoeften van een vergrijzende bevolking.
Duurzaam Bouwen en Investeren
Vanuit een financieel en juridisch perspectief is het bouwen van duurzame woningen in RijswijkBuiten een uitdaging, maar ook een kans. De vergrijzing van de bevolking, de stijgende zorgvraag, en de regelgeving rond woningbouw en vergunningen vormen een complexe omgeving waarin ontwikkelaars en investeerders moeten functioneren. Buitenpoort is een voorbeeld van hoe dit wel kan door een duurzaam, woonzorgconcept dat zowel comfort als betaalbaarheid combineert.
Investeerders zoals Bouwinvest Healthcare Fund zijn betrokken bij dergelijke projecten, wat aantoont dat duurzaam wonen ook een financieel aantrekkelijke optie is. De combinatie van duurzame technologieën en een zorgvrij wonen zorgt voor een lage operationele kost, terwijl het project tegelijkertijd draagbaar is voor de bewoners.
Samenleving en Participatie
Een van de meest opvallende kenmerken van RijswijkBuiten is de nadruk op gemeenschapsvorming en participatie. In projecten zoals Geworteld Wonen wordt een collectieve leefomgeving gerealiseerd, waarbij bewoners actief betrokken zijn bij het beheer van de gedeelde grond. Het Hoofdhuis, dat is ontworpen door architectenbureau Inbo, bevat 16 appartementen en 4 penthouses, en is voorzien van duurzame materialen en technologieën. De bewoners beheren de gedeelde ruimtes, zoals moestuinen, boomgaard, en speelruimte, wat bijdraagt aan een gevoel van eigen verantwoordelijkheid en gemeenschap.
In de wijk Parels aan het Groen, een project van Roosdom Tijhuis, zijn woningen inclusief meerdere duurzame standaarduitrustingen, zoals zonnepanelen, triple glas, en vloerverwarming. Daarnaast zijn er nestkasten in de gevels ingebouwd, wat een extra ecologische en natuurinclusieve dimensie toevoegt aan het project.
Conclusie
RijswijkBuiten is een voorbeeld van hoe duurzaam wonen in de praktijk kan worden gerealiseerd, door middel van innovatieve bouwtechnieken, duurzame energieopwekking, en een sterke focus op groen en water. De wijk is ontworpen voor een breed spectrum aan bewoners en biedt zowel koop- als huurwoningen in verschillende vormen en maatregelen. Door samenwerking tussen gemeente, ontwikkelaars, en bewoners, is RijswijkBuiten niet alleen een wijk voor wonen, maar ook een wijk voor toekomstgerichte samenleving.
De toepassing van gasloze woningen, zonnepanelen, en warmtepompen zorgt voor een lage CO2-uitstoot en een gezonde leefomgeving. Buitenpoort illustreert hoe zorg en wonen kunnen worden gecombineerd, terwijl projecten zoals Geworteld Wonen en UrbanParks tonen hoe collectieve leefomgevingen en groene ruimtes het woongevoel versterken.
RijswijkBuiten is dus niet enkel een wijk van woningen, maar een model voor duurzaam wonen in de 21e eeuw.