Inleiding
Sinds 2019 is het verplicht voor kinderopvangcentra in Nederland om een pedagogisch beleidsmedewerker in te zetten. Deze functie is een kernelement in de voorschoolse educatie (VVE), aangevuld sinds 2022 met een verplichte ureninzet voor coaching. De pedagogisch beleidsmedewerker (PBM) en de VE-coach spelen een centrale rol in het verbeteren van de kwaliteit van de VVE, het faciliteren van beleidsimplementatie en het coachen van pedagogisch medewerkers. Deze artikelen geven een overzicht van de rol en verantwoordelijkheden van de PBM, de uitvoering van de coachingtaken, de benodigde kwalificaties en het beleidskader dat de functie omgeeft.
De rol van de pedagogisch beleidsmedewerker VVE
De pedagogisch beleidsmedewerker VVE is een medewerker op HBO-niveau die zich richt op het verbeteren van de kwaliteit van de voorschoolse educatie. Deze medewerker draagt bij aan de ontwikkeling en implementatie van het beleid binnen een kinderopvangorganisatie en ondersteunt pedagogisch medewerkers via coaching. De PBM is tevens verantwoordelijk voor het opstellen van gerichte opleidingsplannen en het bewaken van de kwaliteit van het VVE-programma.
De functie van PBM is niet statisch, maar flexibel in opbouw. De uiteindelijke invulling wordt bepaald in overleg tussen de gemeente en de uitvoerders van de VVE. Zo kan de PBM, naast het coachen, ook werkzaam zijn als VE-beroepskracht. De verantwoordelijkheden van de PBM zijn onder andere:
- Opstellen en implementeren van het voorschoolse beleid, afgestemd op de Bossche Kwaliteitsstandaard (BKS);
- Coachen van pedagogisch medewerkers, met een focus op educatief-pedagogisch handelen;
- Onderhouden van kennis en vaardigheden in het domein van de VVE;
- Uitvoeren van 50 uur per kindercentrum per jaar aan beleidstaken;
- Samenwerken met de locatiemanager bij het opstellen van gerichte opleidingsplannen;
- Actief meewerken aan de kwaliteitsborging van het VVE-programma;
- Faciliteren van de aansluiting tussen VVE en vroegschoolse educatie.
De PBM fungeert als een schakel tussen het gemeentelijk beleid, het beleid van de kinderopvangorganisatie en de werkvloer. Deze rol vereist een balans tussen beleidsgerichtheid en praktische toepassing op de plek van de kinderopvang.
Taken van de VE-coach
Sinds 1 januari 2022 is er een extra verplichte ureninzet voor coaching op groepen met VVE-kinderen. De VE-coach is verantwoordelijk voor het coachen van pedagogisch medewerkers met een focus op het verbeteren van de kwaliteit van de VVE. De coachingtaken moeten worden uitgevoerd in overeenstemming met de kwaliteitsstandaarden zoals die zijn vastgelegd in de Bossche Kwaliteitsstandaard (BKS).
De taken van de VE-coach zijn:
- Jaarlijks minstens 10 uur per VE-kind aan coachingtaken uitvoeren;
- De coachingtaak uitvoeren op de werkvloer, afhankelijk van de behoeften van de locatie;
- Actief meewerken aan de implementatie van het VVE-beleid in de praktijk van de kinderopvang;
- Faciliteren van het opbrengstgerichte werken op groeps- en kindniveau;
- Onderhouden van kennis en vaardigheden op het gebied van coachen en VVE;
- Samenwerken met de PBM bij het opstellen van opleidingsplannen voor zowel nieuw als huidig personeel.
De coachingtijd moet op een transparante manier worden verdeeld over de medewerkers. Ouders moeten inzicht krijgen in hoe de coachingtijd wordt ingezet en over welke activiteiten deze tijd wordt besteed. De verdeling van coachinguren kan flexibel zijn, afhankelijk van de behoeften van de locatie, maar moet wel voldoen aan de wettelijke eisen.
Kwalificaties en training
Aan de PBM en de VE-coach worden zowel beroeps- als kwaliteitsgerichte eisen gesteld. De PBM moet op minimaal HBO-niveau zijn gekwalificeerd en beschikken over kennis van beleid en coachen. Daarnaast is het verplicht dat de PBM en VE-coach op de hoogte zijn van actuele ontwikkelingen binnen de VVE en de kwaliteitsstandaarden zoals de BKS.
Er zijn diverse opleidingen en trainingen beschikbaar die gericht zijn op de rol van PBM en VE-coach. Deze trainingen combineren online modules met fysieke bijeenkomsten en geven de deelnemers de mogelijkheid om praktische opdrachten uit te voeren. De trainingen zijn ontworpen om zowel kennis als praktische vaardigheden te verbreden.
Deelnemers aan deze trainingen rapporteren dat zij veel leerzaam en inspirerend vinden. Zo zegt een deelnemer: “Veel nieuwe informatie waar je meteen mee aan de slag wil gaan. De trainster is enthousiast en inspirerend. Ze geeft duidelijke uitleg en veel voorbeelden.” Een andere deelnemer merkt op: “De kijkwijzer is een goed instrument om op de werkvloer te gebruiken en het stappenplan voor het schrijven van coachplan is fijn om te gebruiken.”
Na afloop van de training behalen de deelnemers een certificaat dat aantoont dat zij voldoen aan de wettelijke eisen. Deze trainingen zorgen ervoor dat PBM’s en coaches zich op de hoogte zijn van de actuele beleidsrichtlijnen en kwaliteitsstandaarden en zelfverzekerd zijn in het uitvoeren van hun werk.
Uitvoering in de praktijk
De uitvoering van de PBM- en coachingtakken varieert per kinderopvangcentrum. In sommige gevallen wordt de PBM intern ingezet, terwijl andere instellingen kiezen voor externe dienstverleners. Het is mogelijk om een externe partij in te schakelen die zowel de functie van PBM als coach vervult. Dit kan het voordelen opleveren in termen van professionaliteit en flexibiliteit.
De wettelijke eisen voor coaching zijn duidelijk vastgelegd. Er zijn 50 uur per kindercentrum per jaar voor de PBM en 10 uur per FTE per jaar voor coaching. Deze uren moeten op een gerichte manier worden ingezet, afhankelijk van de behoeften van de locatie. Het is mogelijk om deze uren vrij te verdelen over de verschillende activiteiten, mits het voldoet aan de kwaliteitsstandaarden.
Het is belangrijk dat de verdeling van coachinguren transparant is voor zowel ouders als beroepskrachten. Dit kan bijvoorbeeld door een jaarlijkse rapportage of door het gebruik van een kijkwijzer die duidelijk maakt hoe de coachingtijd wordt ingezet. De transparantie draagt bij aan het vertrouwen in de kwaliteit van de VVE.
Samenwerking en overleg
De PBM en VE-coach werken nauw samen met andere professionals binnen de kinderopvangorganisatie. Dit omvat onder andere de locatiemanager, IB-ers (integratiebegeleiders) van de basisscholen, medewerkers van de GGD/JGZ, en BCO (BasisOnderwijsCoördinatie). Deze samenwerking is centraal in de VVE-werkgroep, die twee keer per jaar bij elkaar komt.
De VVE-werkgroep fungeert als een platform voor het uitwisselen van informatie over de praktijk van de VVE. De werkgroep faciliteert het overleg tussen het beleid en de werkvloer en maakt voorstellen voor verbeteringen. Daarnaast is de adviseur van BCO beschikbaar voor de beleidsmedewerker Jeugd van de gemeente, indien nodig.
Een belangrijk aspect van de VVE-werkgroep is het bewaken van de kwaliteit van het VVE-programma. De werkgroep neemt evaluaties uit en bespreekt voorstellen voor het verbeteren van de kwaliteit van de VVE. De werkgroep is ook verantwoordelijk voor het faciliteren van de overdracht van kinderen van de VVE naar de basisschool. Dit gebeurt op een zorgvuldige manier, zodat er een goede aansluiting is tussen de voorschoolse en vroegschoolse educatie.
Kwaliteitsborging en standaarden
De kwaliteitsborging van de VVE is een kernaspect van de rol van de PBM en VE-coach. De Bossche Kwaliteitsstandaard (BKS) vormt een belangrijk kader voor de uitvoering van de VVE. Deze standaard bevat richtlijnen voor het opstellen van beleid, coaching en kwaliteitsborging. De BKS is ontworpen om de kwaliteit van de VVE te verbeteren en de ervaring van kinderen en ouders te verbeteren.
Het opstellen van het VVE-beleid moet in overeenstemming zijn met de BKS. Dit beleid moet worden geïmplementeerd in de praktijk van de kinderopvang en moet worden vertaald naar handelingsadviezen voor pedagogisch medewerkers. De coachingtijd moet worden ingezet om deze handelingsadviezen uit te voeren en om het educatief-pedagogisch handelen van de medewerkers te verbeteren.
Een belangrijk aspect van de kwaliteitsborging is het gebruik van erkende VVE-methodes. Tot nu toe zijn in de gemeente Maasgouw erkende VVE-methodes zoals 'Uk & Puk' en 'Peuterplein' gebruikt. Peuterplein is sinds kort niet langer erkend door de Nederlandse Jeugdinstituut (NJI), maar voldoet volgens de GGD en BCO nog steeds aan alle kwaliteitsvoorwaarden. Daarom blijft het methodiek gebruikt worden binnen sommige VVE-locaties.
Het gebruik van erkende methodes helpt om de kwaliteit van de VVE te garanderen. Het is echter ook mogelijk om eigen methodes te ontwikkelen, mits deze voldoen aan de kwaliteitsstandaarden. De PBM en VE-coach spelen hierin een belangrijke rol door te faciliteren en te coachen bij de implementatie van deze methodes.
Uitdagingen en kansen
De invoering van de PBM en VE-coachfunctie heeft zowel uitdagingen als kansen met zich mee. De uitdagingen liggen onder andere in de benodigde tijd en middelen voor coaching, het opstellen van beleid en de implementatie van kwaliteitsborging. De PBM en VE-coach moet in staat zijn om zowel op beleidsniveau als op werkvloerniveau effectief te werken. Dit vereist niet alleen kennis van beleid en coaching, maar ook de vaardigheid om samen te werken met andere professionals en om kennis over te brengen op een begrijpelijke en effectieve manier.
De kansen die deze functies bieden zijn echter aanzienlijk. De PBM en VE-coach draagt bij aan een verbetering van de kwaliteit van de VVE, de ontwikkeling van pedagogisch medewerkers en de betrokkenheid van ouders. Door het coachen van medewerkers en het implementeren van kwaliteitsborging, wordt de VVE niet alleen beter, maar ook duidelijker en transparanter. De PBM en VE-coach fungeert hierin als een brug tussen beleid en praktijk, wat essentieel is voor het vertrouwen van ouders en het functioneren van de kinderopvangorganisatie.
Conclusie
De rol van de pedagogisch beleidsmedewerker VVE en de VE-coach is centraal in de verhoging van de kwaliteit van de voorschoolse educatie in Nederland. Deze functies zijn verplicht sinds respectievelijk 2019 en 2022 en vormen een essentieel onderdeel van de wettelijke eisen voor kinderopvangcentra. De PBM is verantwoordelijk voor het opstellen en implementeren van het VVE-beleid, terwijl de VE-coach zich richt op het coachen van pedagogisch medewerkers. Beide functies draagen bij aan de kwaliteitsborging, de verbetering van het educatief-pedagogisch handelen en de betrokkenheid van ouders.
De uitvoering van deze functies vereist kennis, vaardigheden en samenwerking met andere professionals. De trainingen en opleidingen voor PBM’s en VE-coaches helpen bij het ontwikkelen van deze kwaliteiten en zorgen voor een betere uitvoering van de functies. De transparantie in de verdeling van coachinguren en de implementatie van erkende VVE-methodes zijn essentieel voor het vertrouwen van ouders en het functioneren van de kinderopvangorganisatie.
De VVE-werkgroep speelt een belangrijke rol in het faciliteren van het overleg tussen beleid en werkvloer en in het bewaken van de kwaliteit van het VVE-programma. Door het samenkomen van verschillende stakeholders, zoals locatiemanagers, IB-ers, GGD/JGZ en BCO, wordt een integraal aanpak van de VVE mogelijk. Deze samenwerking is essentieel voor de verbetering van de kwaliteit van de VVE en de overdracht naar de vroegschoolse educatie.
De rol van de PBM en VE-coach is dus niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een kansenrijk en uitdagend vak dat essentieel is voor de kwaliteit van de voorschoolse educatie in Nederland.