De overgang van een eigen woning naar een verpleeghuis of zorginstelling is een ingrijpende gebeurtenis, niet alleen op emotioneel vlak, maar ook op administratief en financieel gebied. Wanneer een partner wordt opgenomen in een instelling voor langdurige zorg, zoals een verpleeghuis, verzorgingstehuis of een ggz-instelling, treden er complexe wijzigingen in werking met betrekking tot de toeslagen. Voornamelijk de huurtoeslag en zorgtoeslag worden beïnvloed, afhankelijk van de inschrijving in de Basisregistratie Personen (BRP) en de juridische relatie tussen partners.
De Impact van Adreswijziging op de Huurtoeslag
Het recht op huurtoeslag is nauw verbonden met het woonadres en de samenstelling van het huishouden. Wanneer een partner naar een zorginstelling verhuist, is de cruciale vraag waar deze persoon wordt ingeschreven.
Inschrijving op het adres van de zorginstelling
Wanneer een partner wordt ingeschreven op het adres van de zorginstelling, vervalt in principe het recht op huurtoeslag voor de oude woning voor die persoon. De adreswijziging wordt door de gemeente doorgegeven aan de Dienst Toeslagen; dit hoeft dus niet handmatig gemeld te worden.
Indien de partner die wordt opgenomen de enige rechthebbende van de huurtoeslag was, moet de toeslag via 'Mijn toeslagen' worden stopgezet. Echter, er is een mogelijkheid voor de achterblijvende partner of medebewoner om huurtoeslag aan te vragen. Dit is uitsluitend mogelijk als deze persoon een medehuurder is, wat betekent dat het huurcontract op naam van deze persoon staat.
Het is belangrijk om op te merken dat er voor de woning binnen de zorginstelling zelf meestal geen recht is op huurtoeslag.
Inschrijving op het oude adres (Briefadres)
Een bijzondere situatie ontstaat wanneer een partner in een verpleeghuis verblijft, maar een briefadres behoudt op het oude woonadres. In dit geval worden de partners voor de huurtoeslag niet langer als toeslagpartners gezien. De gemeente legt dit vast in de basisadministratie, welke vervolgens door de Dienst Toeslagen wordt geraadpleegd.
Daarnaast bestaat er een specifieke uitzondering voor personen die wel op het adres ingeschreven staan, maar langer dan een jaar buitenshuis verblijven (bijvoorbeeld in een psychiatrisch ziekenhuis, gevangenis of verpleeghuis). In deze gevallen telt de persoon niet meer mee voor de huurtoeslag. Dit betekent dat hun inkomen niet wordt meegerekend in de berekening, wat kan leiden tot een hoger toeslagbedrag voor de achterblijvende partner.
Toeslagpartnerschap: Keuzes en Juridische Vormen
Bij een opname in een zorginstelling hangt de status van het partnerschap af van de juridische vorm van de relatie (huwelijk/geregistreerd partnerschap versus samenwonen) en de gewenste status van de toeslagpartners.
Gehuwden en geregistreerd partners
Voor echtgenoten en geregistreerd partners is de regelgeving strikt maar simpel: - Bij inschrijving op het adres van de zorginstelling blijven zij automatisch toeslagpartners. - Er hoeft geen actie te worden ondernomen om dit partnerschap te behouden. - Indien zij geen toeslagpartners meer willen zijn, moeten zij schriftelijk verzoek indienen bij de Dienst Toeslagen.
Samenwoners
Voor partners die samenwonen zonder huwelijks- of partnerschapscontract gelden andere regels: - Zodra een partner op het adres van de zorginstelling wordt ingeschreven, vervalt het toeslagpartnerschap automatisch. - Indien zij toeslagpartners willen blijven, moet er een brief worden gestuurd naar de Dienst Toeslagen (Postbus 4510, 6401 JA Heerlen), ondertekend door beide partners. De reactie op dit verzoek volgt doorgaans binnen acht weken.
Zorgtoeslag en de Wisselwerking met Zorginstellingen
De zorgtoeslag volgt een ander mechanisme dan de huurtoeslag. Hier is de keuzevrijheid over het toeslagpartnerschap prominenter aanwezig wanneer er sprake is van een inschrijving op het adres van de zorginstelling.
Keuzevrijheid bij inschrijving in instelling
Wanneer een partner op het adres van de zorginstelling wordt ingeschreven, kunnen partners kiezen: 1. Toeslagpartners blijven: Het paar behoudt gezamenlijk recht op zorgtoeslag. 2. Geen toeslagpartners meer zijn: Beiden kunnen individueel zorgtoeslag aanvragen.
Indien de partner na opname is ingeschreven op het thuisadres, verandert er niets; de partners blijven samen recht houden op zorgtoeslag.
Financiële implicaties van de keuze
Het is essentieel om te begrijpen dat de keuze om wel of geen toeslagpartners te blijven niet alleen geldt voor de zorgtoeslag, maar ook doorwerkt in de kinderopvangtoeslag en het kindgebonden budget. De huurtoeslag volgt echter zijn eigen, afzonderlijke logica en wordt niet door deze keuze beïnvloed.
Thuiszorg als Alternatief voor Opname
Wanneer een partner niet wordt opgenomen in een instelling, maar thuis wordt verzorgd om een opname te voorkomen, kan dit gunstige gevolgen hebben voor de huurtoeslag. De Dienst Toeslagen staat namelijk toe dat een persoon die thuis wordt verzorgd, niet meetelt voor de berekening van de huurtoeslag.
Voorwaarden voor niet-meetellen bij thuiszorg
Om gebruik te maken van deze regeling, moet aan strikte criteria worden voldaan. Het is niet voldoende dat er zorg nodig is; er is een formele vastlegging vereist.
| Criterium | Vereiste |
|---|---|
| Bewijsvoering | Indicatiebesluit van het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) op grond van de Wet langdurige zorg (Wlz) |
| Leeftijd | De persoon die verzorgd wordt, mag geen kind onder de 18 jaar zijn |
| Inkomensgrens 2024 | Gezamenlijk inkomen maximaal € 57.075 |
| Inkomensgrens 2025 | Gezamenlijk inkomen maximaal € 58.400 |
| Inkomensgrens 2026 | Gezamenlijk inkomen maximaal € 60.525 |
| Vermogen | Het vermogen van de persoon die niet meetelt, mag niet te hoog zijn |
Procedure voor aanvraag bij thuiszorg
De procedure om iemand die thuis wordt verzorgd buiten de huurtoeslagberekening te laten vallen, verloopt in specifieke stappen:
- Voor aanvragers zonder huidige toeslag: Eerst de reguliere huurtoeslag aanvragen via 'Mijn toeslagen', waarbij iedereen in het huishouden wordt opgegeven.
- Na ontvangst van de beschikking (of afwijzing): Het formulier 'Verzoek bijzondere situatie huurtoeslag' indienen.
- Voor huidige ontvangers: Het formulier 'Verzoek bijzondere situatie huurtoeslag' direct indienen.
Het is belangrijk om te weten dat de Dienst Toeslagen de situatie kiest die voor de aanvrager het meest gunstig is. Dit betekent dat zij kunnen bepalen welke bewoner (niet per se de persoon die de zorg ontvangt) het beste buiten de berekening kan worden gelaten om het inkomen en vermogen optimaal te verlagen.
Fiscale Gevolgen voor Eigenaren van een Koopwoning
Wanneer een partner naar een verpleeghuis vertrekt, heeft dit vaak gevolgen voor de fiscale status van de woning. Het behoud van de hypotheekrenteaftrek is hierbij een cruciaal punt.
Behoud van hypotheekrenteaftrek
Indien partners fiscaal partners blijven en de achterblijvende partner in de koopwoning blijft wonen, blijft het recht op hypotheekrenteaftrek voor beide partners behouden. Dit geldt zelfs als één van de partners niet meer op het adres van de woning is ingeschreven.
Verlies van fiscaal partnerschap
De situatie verandert wanneer het fiscaal partnerschap vervalt of als er nooit sprake is geweest van een fiscaal partnerschap. In dat geval vervalt het recht op hypotheekrenteaftrek voor de woning na een termijn van twee jaar voor de partner die niet meer in de woning woont.
Samenvattend Overzicht van Toeslagen en Wijzigingen
De onderstaande tabel vat de belangrijkste acties en gevolgen samen op basis van de situatie.
| Situatie | Huurtoeslag Impact | Zorgtoeslag Impact | Actie Vereist |
|---|---|---|---|
| Inschrijving zorginstelling (Gehuwd) | Geen directe wijziging in partnerschap | Blijven partners (tenzij brief gestuurd) | Geen (voor partnerschap) |
| Inschrijving zorginstelling (Samenwonend) | Partnerschap vervalt automatisch | Keuze tussen partners blijven of individueel | Brief sturen naar Dienst Toeslagen |
| Briefadres op oud adres | Niet meer toeslagpartners | Geen wijziging bij inschrijving thuis | Geen (gemeente meldt dit) |
| Thuiszorg met Wlz-indicatie | Persoon kan buiten berekening tellen | Geen wijziging | Formulier 'bijzondere situatie' indienen |
| Opname + stopzetten oude woning | Recht op oude woning vervalt | Afhankelijk van inschrijving | Zelf stopzetten via Mijn toeslagen |
Conclusie
De financiële afwikkeling bij de opname van een partner in een verpleeghuis is sterk afhankelijk van de administratieve inschrijving en de juridische relatie. Terwijl voor echtgenoten veel processen automatisch verlopen, moeten samenwoners actiever communiceren met de Dienst To Theeslagen om hun status te behouden. De mogelijkheid om partners fiscaal te scheiden bij de zorgtoeslag, of juist iemand met een Wlz-indicatie buiten de huurtoeslagberekening te laten tellen, biedt kansen om de maandelijkse lasten te verlagen. In het geval van koopwoningen is het behoud van het fiscaal partnerschap essentieel voor het voortzetten van de hypotheekrenteaftrek.
Bronnen
- Geldloket - Wat als mijn partner in een verpleeghuis gaat wonen?
- Belastingdienst - Iemand wordt thuis verzorgd
- Belastingdienst - Huurtoeslag als iemand naar een zorginstelling gaat
- Belastingdienst - Zorgtoeslag bij opname in zorginstelling
- Consumentenbond - Bijzondere situaties huurtoeslag
- Belastingdienst - Verzorging thuis en huurtoeslag