De schenking van goederen of geld aan een Vereniging van Eigenaren (VVE) of een Vereniging zonder Winstdoel (VZW) is een complexe aangelegenheid die zowel fiscaal, boekhoudkundig als praktisch moet worden benaderd. In dit artikel worden de relevante aspecten van schenkingen aan VZW's toegelicht, met een focus op de fiscale regelgeving, de boekhoudkundige waardering van schenkingen en de praktische organisatie van giftverkeer. De inhoud is gebaseerd op relevante wetgeving en voorbeelden uit de praktijk zoals beschreven in de betrouwbare bronnen.
Inleiding
Een VZW is een organisatie die werkt zonder winstoogmerk. Deze instellingen zijn vaak afhankelijk van schenkingen en nalatenschappen om hun activiteiten voort te zetten of te vergroten. Schenkingen aan een VZW kunnen zowel in geld als in natura plaatsvinden. Voor zowel de gever als de VZW zijn er specifieke regels en verplichtingen die moeten worden gevolgd. Deze regels raken verschillende domeinen aan, waaronder fiscale aftrekbaarheid, registratieverplichtingen en boekhoudkundige waardering.
In dit artikel worden de belangrijkste overwegingen bij het doen van een schenking aan een VZW beschreven, inclusief de fiscale aspecten, de invloed op de jaarrekening en de praktische uitvoering van een schenking. Het doel is om een duidelijk overzicht te geven van wat een VZW en een gevenaar op dit vlak moeten weten, en welke stappen er genomen moeten worden om alles in reglementaire en fiscale zin correct aan te pakken.
Fiscale aspecten van schenkingen aan VZW’s
1. Belastingvrij sturen van schenkingen
Een schenking aan een VZW kan fiscaal voordelig zijn voor de gevenaar, mits aan bepaalde voorwaarden is voldaan. In de fiscale regelgeving wordt onderscheid gemaakt tussen schenkingen die volledig aftrekbaar zijn en die die slechts gedeeltelijk aftrekbaar zijn.
A. Aftrekbaar voor vennootschappen
Voor vennootschappen zoals BV’s of NV’s is het sturen van schenkingen aan een VZW fiscaal verantwoord. De fiscale wetgeving stelt dat vennootschappen tot 50% van hun winst aan schenkingen kunnen aftrekken, met een maximum van €100.000 per jaar. Dit is vooral gunstig voor schenkingen aan Algemene Nut Beogende Instellingen (ANBI's), waaronder VZW's vallen, mits deze zijn erkend als ANBI.
In het geval van culturele instellingen, zoals een VZW die bijvoorbeeld muziek- of kunsteducatie biedt, is er zelfs een extra fiscaal voordeel. In dergelijke gevallen is de aftrek van schenkingen met een factor 1,5 mogelijk, met een maximum van €2.500 per schenking. Dit betekent dat een gift van €1.000 aan een culturele VZW fiscaal als €1.500 kan worden afgerekend, wat het sturen van dergelijke schenkingen extra aantrekkelijk maakt.
B. Aftrekbaar voor eenmanszaken en VOF’s
Voor eenmanszaken en VOF’s is de situatie iets anders. In deze zakenvormen is het sturen van schenkingen via de zaak mogelijk, maar deze schenkingen worden meestal als privé-gift verwerkt in de aangifte inkomstenbelasting. Hierbij geldt dat eenmalige schenkingen onder bepaalde drempels aftrekbaar zijn. De drempel is gelijk aan 1% van het gezamenlijke inkomensvoordeel van de gevenaar en zijn partner, met een maximum van 10% van dit inkomensvoordeel vóór persoonsgebonden aftrek.
Periodieke schenkingen, zoals maandelijkse of jaarlijkse giften, zijn in dit kader volledig aftrekbaar. Dit maakt het interessant om schenkingen aan een VZW in een periodieke vorm te doen, vooral voor particulieren die regelmatig willen ondersteunen.
C. Belastingvrije schenkingen
Niet alle schenkingen zijn fiscaal aftrekbaar. Een schenking is enkel fiscaal voordelig als deze een duidelijk bedrijfsbelang vertegenwoordigt. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als een VZW werkt aan de arbeidsmarktintegratie van jongeren, wat op de lange termijn gunstig kan zijn voor een onderneming in de regio.
Wanneer de schenking geen duidelijk bedrijfsbelang vertegenwoordigt, kan deze weliswaar fiscaal aangemerkt worden, maar is het fiscaal voordeel beperkt of nul. Het is daarom belangrijk dat de intentie achter de schenking duidelijk is en goed gedocumenteerd wordt.
2. Belastingvrij sturen van schenkingen via een particulier
Een particulier die een schenking wil doen aan een VZW kan dit op twee manieren doen: via de eigen zaak of als privégift. In beide gevallen zijn er fiscale regelgevingen die van toepassing zijn.
Wanneer een schenking via de zaak wordt gedaan, zoals bij een eenmanszaak of VOF, is het belangrijk te weten dat deze gift dan wordt verwerkt in de aangifte inkomstenbelasting en niet in de aangifte van de zakelijke inkomsten. Dit heeft fiscaal en belastingaftreksluitende gevolgen. De drempel voor aftrekbaarheid ligt hier hoger dan bij schenkingen via een vennootschap.
Eenmalige schenkingen zijn onder bepaalde voorwaarden aftrekbaar, maar periodieke schenkingen zijn in dit kader volledig aftrekbaar. Het is daarom gunstiger om schenkingen aan een VZW in periodieke vorm te doen, mits de betreffende organisatie erkend is als ANBI.
Boekhoudkundige waardering van schenkingen aan VZW’s
1. Waardering van schenkingen in de jaarrekening
Wanneer een VZW een schenking ontvangt, moet deze schenking worden verwerkt in de jaarrekening van de organisatie. De waardering van schenkingen kan op drie manieren gebeuren: tegen aanschaffingswaarde, werkelijke waarde of marktwaarde.
A. Waardering tegen aanschaffingswaarde
De aanschaffingswaarde is de oorspronkelijke kosten die zijn gemaakt voor de aankoop van een goederenstuk. In het geval van schenkingen, zoals bijvoorbeeld een auto, kan de aanschaffingswaarde gelijk zijn aan nul, omdat er geen aankoop was. In dat geval wordt de schenking verwerkt tegen nul, en zijn er geen geboekte meerwaarden.
B. Waardering tegen werkelijke waarde
De werkelijke waarde is een combinatie van de aanschaffingswaarde en eventuele schenkingsrechten of registratiekosten. In sommige gevallen, zoals wanneer een schenking geregistreerd moet worden, kan er sprake zijn van schenkingsrechten of registratiebelasting. Deze kosten moeten worden meegenomen in de werkelijke waarde van de schenking.
Bijvoorbeeld, wanneer een VZW een roerend goed ontvangt dat geregistreerd moet worden, kan er sprake zijn van registratiebelasting. Deze belasting is verschuldigd en moet worden verwerkt in de werkelijke waarde van de schenking.
C. Waardering tegen marktwaarde
De marktwaarde is de waarde die een goederenstuk zou kunnen opbrengen op de markt. In de praktijk wordt vaak gekozen voor waardering tegen marktwaarde, omdat deze methode de meest realistische afspiegeling geeft van de waarde van het goederenstuk.
Wanneer een VZW bijvoorbeeld een auto ontvangt met een marktwaarde van €24.500, wordt deze schenking verwerkt tegen die marktwaarde in de jaarrekening. Indien de VZW de schenking verkipt voor een hogere prijs, zoals €50.000, kan deze opbrengst als winst of andere niet-recurrente opbrengst worden verwerkt in de jaarrekening.
Het is belangrijk om te weten dat de keuze voor de waarderingsmethode invloed heeft op de fiscale verwerking van de schenking. Wanneer een schenking tegen marktwaarde wordt verwerkt en later verkipt wordt, kan er sprake zijn van winst of verlies, afhankelijk van de verkoopprijs.
Praktische organisatie van schenkingen aan VZW’s
1. Afspraken en documentatie
Een schenking aan een VZW moet goed gedocumenteerd zijn. Dit betekent dat er een schriftelijke overeenkomst of donatiecontract moet zijn tussen de gevenaar en de VZW. In dit contract moet de aard van de schenking, de bedoeling achter de schenking en eventuele voorwaarden duidelijk worden vermeld.
Wanneer de schenking in natura plaatsvindt, zoals een fysiek goed, moet dit goed worden beschreven in het contract. Bijvoorbeeld, wanneer een VZW een auto ontvangt, moet duidelijk worden vermeld wat het type, het kenteken en de staat van het voertuig zijn. Ook moet worden aangegeven of er sprake is van een handgift of een schenking voor een notaris.
2. Registratie van schenkingen
Niet alle schenkingen moeten geregistreerd worden. Schenkingen van fysiek overdraagbare goederen via handgift hoeven bijvoorbeeld niet geregistreerd te worden. Echter, wanneer sprake is van een schenking van onlichamelijke roerende goederen, zoals aandelen op naam, kan registratie wel nodig zijn.
De rechtspraak en rechtsleer zijn hier op verschillende punten verdeeld. Sommige auteurs zijn van mening dat de aantekening van de schenking in het register van aandelen voldoende is voor een rechtsgeldige schenking. Anderen menen dat een authentieke akte voor een notaris vereist is, zoals bepaald in artikel 931 BW.
Het is daarom belangrijk om bij schenkingen van onlichamelijke goederen rekening te houden met de eventuele registratieverplichtingen. In sommige gevallen kan het noodzakelijk zijn om bij een notaris te sturen om te zorgen voor een juridisch veilige overdracht.
3. Onderhoud en gebruik van geschenkten goederen
Nadat een schenking is ontvangen, is het belangrijk om te zorgen voor het onderhoud en gebruik van het geschenk. Wanneer bijvoorbeeld een VZW een auto ontvangt, moet deze goed worden onderhouden zodat hij kan worden gebruikt voor de doeleinden waarvoor hij is geschonken.
Ook moet worden aandacht gegeven aan de veiligheid en het gebruik van het geschenk. In het geval van voertuigen is het belangrijk om kennis te nemen van de veiligheidsaspecten en eventuele juridische verplichtingen, zoals het aangifte van het voertuig bij de RDW.
4. Communicatie en rapportage
Na het ontvangen van een schenking is het belangrijk om de gevenaar te informeren over het gebruik en de impact van de schenking. Dit kan via een brief of e-mail worden gedaan, waarin wordt beschreven hoe het geschenk wordt gebruikt en wat de effecten zijn op de activiteiten van de VZW.
Rapportage over schenkingen is ook belangrijk voor de interne communicatie binnen de VZW. Dit betekent dat schenkingen goed moeten worden vastgelegd in de administratie en jaarrekening van de organisatie.
Conclusie
Een schenking aan een VZW is een juridisch, fiscaal en boekhoudkundig complexe aangelegenheid. Het is belangrijk om te weten dat schenkingen aan VZW's fiscaal voordelig kunnen zijn, mits aan bepaalde voorwaarden is voldaan. De keuze van de waarderingsmethode in de jaarrekening heeft invloed op de fiscale verwerking van de schenking, en het is daarom belangrijk om deze keuze goed te maken op basis van de intentie achter de schenking.
Bij de organisatie van een schenking is het belangrijk om goed gedocumenteerd te zijn, rekening te houden met eventuele registratieverplichtingen en te zorgen voor het onderhoud en gebruik van het geschenk. Communicatie met de gevenaar en rapportage van de schenking zijn ook belangrijke aspecten die niet mogen worden verwaarloosd.
In het licht van de fiscale, boekhoudkundige en praktische overwegingen is het sturen van schenkingen aan VZW's een verantwoordelijke aangelegenheid die goed moet worden afgehandeld. Dit maakt het mogelijk om schenkingen juridisch en fiscaal verantwoord te doen, terwijl de doeleinden van de VZW behouden blijven.