GGD-eisen voor VVE: kwaliteit, verantwoordelijkheden en voorschoolse educatie

Het aanbieden van voorschoolse educatie (VVE) in Nederland is sinds 2018 onderworpen aan een reeks verplichte kwaliteitseisen en regelgeving. Deze eisen zijn opgesteld en bijgesteld door onder andere de GGD (Gemeentelijke Dienst voor de Gezondheidszorg), die als toezichthouder de naleving van deze regels controleert. Voor houders van kinderopvanginstellingen, professionals en ouders is het van belang om te weten welke eisen precies gelden, wat de verantwoordelijkheden zijn en hoe VVE in de praktijk wordt gerealiseerd. Dit artikel biedt een overzicht van de huidige GGD-eisen voor VVE, gebaseerd op de meest actuele regelgeving en maatregelen.

Inleiding

VVE is gericht op jonge kinderen van 18 tot 48 maanden die een taal- of ontwikkelingsachterstand vertonen. Deze kinderen krijgen in een voorschoolse voorziening extra zorg, aandacht en begeleiding om hun ontwikkeling te stimuleren. De GGD heeft een rol als toezichthouder en bepaalt of instellingen aan de kwaliteitseisen voldoen. De eisen zijn grotendeels vastgelegd in de Wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK) en zijn onderdeel van de verordening inkoop kindplekkken en kwaliteitseisen bij de ontwikkeling naar integrale kindcentra.

De toezichtsregeling is verder uitgebreid met maatregelen zoals het invoeren van een pedagogisch beleidsmedewerker, het gebruik van het Personenregister Kinderopvang (PRK), en het uitvoeren van herstelmaatregelen bij tekortkomingen. In dit artikel bespreken we de belangrijkste eisen die houders van kinderopvang moeten voldoen om VVE te mogen aanbieden.

Verantwoordelijkheden van de houder

De houder van een kinderopvanginstelling die VVE wil aanbieden, is verantwoordelijk voor de uitvoering van de activiteiten en moet voldoen aan de eisen die door de GGD zijn gesteld. Deze eisen zijn vastgelegd in de regelgeving en omvatten een reeks verplichtingen die gericht zijn op kwaliteit, veiligheid en transparantie.

Aanvullende verantwoordelijkheden

De volgende verplichte eisen zijn van toepassing op de houder van een VVE-instelling:

Adequaat signalerings- en doorverwijsprotocol: De houder moet beschikken over een protocol dat ervoor zorgt dat mogelijke problemen of aandachtspunten snel worden gesignaleerd en doorgestuurd naar de juiste partijen.
Adequaat risico- en veiligheidsprotocol: Het instellen van een protocol dat het veiligheidsaspect in de kinderopvang garandeert en risico’s voor kinderen minimaliseert.
Werkwijzen rond klanttevredenheid: De houder moet effectieve manieren hanteren om te meten en verbeteren van de tevredenheid van ouders en andere betrokkenen.
Invoering van het Personenregister Kinderopvang (PRK): Sinds 1 januari 2018 is het verplicht om kinderen die deelnemen aan VVE te registreren in het PRK.
Convenant WET OKE en VVE: De houder moet het convenant ondertekend hebben dat het kader beschrijft voor het aanbod van VVE.
Samenwerking met het primair onderwijs: In het kader van het integraal kindcentrum moet een aantoonbare samenwerking met het primair onderwijs aanwezig zijn, met betrekking tot de doorgaande leerlijn.

Deze eisen zijn bedoeld om de kwaliteit en consistentie van de VVE-tevredenheid te garanderen, zowel voor kinderen als voor ouders.

Kwaliteitseisen voor voorschoolse educatie

De kwaliteitseisen voor VVE zijn aangescherpt sinds 1 juli 2018. Deze eisen zijn vastgelegd in het pedagogisch beleidsplan van de instelling en zijn gericht op de voorschoolse educatie en randvoorwaarden.

Pedagogisch beleidsplan

Het pedagogisch beleidsplan moet duidelijk omvatten:

De visie en doelen van de VVE-voorziening.
De leerlijnen en methoden die worden gebruikt.
De manier waarop kinderen worden gevolgd en hoe hun ontwikkeling wordt gemeten.
De rol van pedagogisch medewerkers en andere beroepskrachten.
De samenwerking met ouders en andere instellingen.

Het plan moet ook aandacht besteden aan de taalontwikkeling, motorische ontwikkeling en sociaal-emotionele ontwikkeling van de kinderen. De eisen zijn ontworpen om kinderen een sterke basis te geven voor hun latere schoolcarrière.

Certificaten en opleidingen

Pedagogisch medewerkers die werken in VVE-groepen moeten een aanvullend certificaat voor Voorschoolse Educatie in bezit hebben. Daarnaast moet er per locatie een specifiek opleidingsplan voor beroepskrachten zijn, dat gericht is op het verbeteren van de kwaliteit van de educatie.

Herstelaanbod en toezicht

Sinds 2022 is het mogelijk voor de GGD om een herstelaanbod te doen aan een houder van een kinderopvanginstelling in geval van tekortkomingen. Dit herstelaanbod is geen recht, maar een mogelijkheid die gebaseerd is op afspraken tussen de GGD en de gemeente waarbinnen de instelling draait. Het herstelaanbod is bedoeld om tekortkomingen snel te corrigeren ten gunste van de kwaliteit van de VVE.

Procedure van het herstelaanbod

De procedure van het herstelaanbod omvat de volgende stappen:

Aanvangst van de inspectie: De GGD voert een inspectie uit en constateert eventuele tekortkomingen.
Bespreekprocedure: De toezichthouder bespreekt met de houder de verbetermaatregelen.
Afspraken vastleggen: De verbetermaatregelen en afspraken worden vastgelegd in het inspectierapport.
Evaluatieperiode: Na de afgesproken periode wordt een nieuw oordeel gegeven over de overtredingen.
Nieuw oordeel: Het oordeel wordt vastgelegd en eventueel aangevuld met aanbevelingen voor verdere verbetering.

Het herstelaanbod is een flexibele maatregel die gericht is op kwaliteitsverbetering en het voorkomen van herhaling van tekortkomingen.

Flexibel toezicht

Sinds 1 januari 2023 startte de GGD Zuid-Limburg met het gefaseerd invoeren van flexibel toezicht. Dit betekent dat de manier van toezicht en inspectie aangepast is om beter in te spelen op de specifieke situatie van een kinderopvanginstelling. In de deelnemende gemeenten wordt de werkwijze van flexibel toezicht gedurende 2023 geëvalueerd.

Voorwaarden voor flexibel toezicht

Informatiegeving aan houders: Voordat er in een gemeente met flexibel toezicht wordt gestart, worden houders van de locaties geïnformeerd door de betreffende gemeente en de GGD.
Evaluatie van het toezicht: De werkwijze wordt jaarlijks beoordeeld om te kijken of het effectief is en of er verbeteringen nodig zijn.
Toezichtsmaatregelen: De maatregelen zijn gericht op het verbeteren van kwaliteit en efficiëntie in de kinderopvangsector.

Flexibel toezicht is een aanpassing van de traditionele toezichtsregeling en heeft als doel om de kwaliteit van de opvang te verbeteren en tegelijkertijd de werkdruk van houders te verlichten.

Invoering van het pedagogisch beleidsmedewerker

Sinds 1 januari 2022 is de houder die voorschoolse educatie aanbiedt, verplicht een pedagogisch beleidsmedewerker in te zetten. Deze medewerker is verantwoordelijk voor het ontwikkelen en uitvoeren van het pedagogisch beleidsplan en werkt nauw samen met de leiding en andere medewerkers.

Voorwaarden voor de medewerker

De medewerker moet over de benodigde kwalificaties beschikken.
De medewerker moet een specifieke opleiding hebben gevolgd.
De medewerker moet actief betrokken zijn bij het beleid en de praktijk van de VVE-voorziening.

De invoering van een pedagogisch beleidsmedewerker is bedoeld om de kwaliteit van de educatie te verbeteren en het beleid op een systematische manier uit te voeren.

Verruiming van de inzet van beroepskrachten in opleiding

De inzet van beroepskrachten in opleiding is sinds 1 januari 2022 tijdelijk verbreed. Deze maatregel is bedoeld om ervoor te zorgen dat er voldoende kwalificaties en ervaringen in de sector aanwezig zijn. De tijdelijke verruiding geldt tot 1 juli 2024.

Voorwaarden voor beroepskrachten in opleiding

De medewerker moet in de opleiding zitten.
De medewerker moet onder toezicht werken.
De medewerker moet begeleid worden door een ervaren collega.

Deze maatregel helpt bij het opbouwen van een sterkere werknemer-pool in de kinderopvangsector en maakt het mogelijk om jonge professionals eerder in de sector te laten werken.

Kwalificatie-eisen voor pedagogisch medewerkers

De eisen voor pedagogisch medewerkers zijn aangescherpt sinds 1 januari 2022. Deze aangescherpte eisen zijn gericht op het verbeteren van de kwaliteit van de VVE-educatie en het verhogen van de professionaliteit van de medewerkers.

Aangescherpte eisen

Taalvaardigheid: Medewerkers moeten voldoen aan aangescherpte taaleisen.
Mentor-verplichting: Ieder kind in VVE moet een mentor krijgen.
Focus op kinderontwikkeling: De educatie moet gericht zijn op de totale ontwikkeling van het kind.

Deze aangescherpte eisen zijn bedoeld om de kwaliteit van de VVE-voorziening te verhogen en ervoor te zorgen dat kinderen een sterke basis krijgen voor hun schoolcarrière.

De rol van JGZ-verpleegkundigen

JGZ-verpleegkundigen spelen een belangrijke rol bij de toeleiding en indicering van VVE-doelgroepkinderen. Wanneer een voorschoolse voorziening voldoet aan de kwaliteitseisen, zorgt de JGZ-verpleegkundige voor de toeleiding en indicering van kinderen die aan de VVE-criteria voldoen. De ouders hebben een vrije keuze waar zij VVE afnemen.

Functies van de JGZ-verpleegkundige

Toeleiding van kinderen: De verpleegkundige voert een screening uit en bepaalt of een kind in aanmerking komt voor VVE.
Indicering van kinderen: De verpleegkundige geeft een indicatie af voor VVE en stelt het kind aan een voorschoolse voorziening voor.
Begeleiding van ouders: De verpleegkundige informeert ouders over VVE en helpt hen bij het vinden van een geschikte instelling.

De rol van de JGZ-verpleegkundige is essentieel in het VVE-proces en draagt bij aan een vroegtijdige en adequate begeleiding van kinderen met (risico op) een ontwikkelingsachterstand.

Visie en doelstellingen van VVE

In Valkenswaard is een visie op VVE geformuleerd die is opgesteld door de partners uit het VVE-overleg. Deze visie is vertaald in een hoofddoel en een reeks doelstellingen die worden gestreefd naar in de planperiode 2020 en verder.

Doelstellingen

Vroege ontwikkelingsstimulering: Het stimuleren van de taal-, reken-, sociaal-emotionele en motorische ontwikkeling van jonge kinderen.
Goede basis voor school: Het zorgen voor een sterke basis waarmee kinderen optimaal kunnen instromen in groep 1 van het basisonderwijs.
Vroegtijdige detectie: Het voorkomen van taalachterstanden door vroegtijdige detectie en begeleiding.
Inzet op kinderen met (risico op) achterstanden: Het concentreren op kinderen die extra zorg nodig hebben om hun ontwikkeling te stimuleren.

De visie en doelstellingen zijn bedoeld om VVE als een essentieel onderdeel van de kinderopvangsector te positioneren en het belang van vroege ontwikkeling te benadrukken.

Aanbod van VVE in Valkenswaard

In Valkenswaard zijn meerdere organisaties die kinderopvang aanbieden met een aanbod voor 0-4 jarigen. Tijdens de jaren 2018 tot 2020 zijn er verschillende ontwikkelingen gebeurd in het aanbod van VVE.

Huidige situatie

Kids World en Mira: Sinds 2018 zijn deze organisaties VVE-geregistreerd.
Stichting Peuterdorp: Deze organisatie biedt een aanbod voor 2-4 jarigen en is ook geregistreerd voor het aanbieden van VVE.
Horizon: De locaties van Horizon starten in 2020 met de scholing van VVE en verwachten in 2021 ook VVE te kunnen aanbieden.
IkOok! en Bij de Boer: Deze organisaties hebben aangegeven (nog) geen VVE te kunnen of willen bieden in 2020.

De uitbreiding van het VVE-aanbod is een positieve ontwikkeling voor ouders en kinderen in Valkenswaard en draagt bij aan een dekkend en kwalitatief hoogwaardig aanbod.

Conclusie

De GGD-eisen voor VVE zijn aangescherpt en gericht op kwaliteit, veiligheid en professionaliteit in de kinderopvangsector. Houders van VVE-instellingen zijn verantwoordelijk voor de naleving van deze eisen en moeten beschikken over een aantal verplichte protocollen en planvorming. De invoering van een pedagogisch beleidsmedewerker, het gebruik van het Personenregister Kinderopvang (PRK), en de uitbreiding van de inzet van beroepskrachten in opleiding zijn belangrijke stappen in de richting van een betere en consistente VVE-educatie.

De rol van de GGD als toezichthouder is essentieel in het controleren van de naleving van de eisen en het stimuleren van kwaliteitsverbeteringen. Bovendien is flexibel toezicht een nieuwe aanpak die gericht is op het verbeteren van de efficiëntie en het voorkomen van herhaling van tekortkomingen.

De visie en doelstellingen van VVE in Valkenswaard benadrukken het belang van vroege ontwikkelingsstimulering en het zorgen voor een sterke basis voor kinderen voordat ze instromen in het basisonderwijs. De uitbreiding van het VVE-aanbod in Valkenswaard is een positieve ontwikkeling die draagt bij aan een dekkend en kwalitatief hoogwaardig aanbod.

In de toekomst is het van belang om de kwaliteit van de VVE-voorziening verder te verbeteren en te zorgen dat alle kinderen die er recht op hebben, ook daadwerkelijk toegang krijgen tot VVE. Dit vereist samenwerking tussen houders, GGD, JGZ, en andere betrokken partijen.