Inleiding
Elektrische deelauto’s vormen een snel groeiend segment binnen het mobiliteitslandschap van Nederland. In september 2023 telde het land 7.920 deelauto’s, waarvan 48 procent elektrisch was — een significante stijging ten opzichte van het totale aandeel van 7 procent elektrische personenauto’s in het land. Deze ontwikkeling biedt een aantal interessante mogelijkheden, zowel voor particulieren als voor wooncorporaties, woningbouwverenigingen (VvE’s), gemeenten en ondernemers.
In dit artikel bekijken we de rol van elektrische deelauto’s in de woonomgeving, met name in relatie tot de juridische, praktische en logistieke aspecten die bij het inzetten van zulke voertuigen op het eigen terrein of in de directe omgeving van woningbouwcomplexen van belang zijn. We geven een overzicht van de huidige stand van zaken, de beschikbare modellen en praktijkvoorbeelden van aanbieders zoals GoodMoovs, en we bespreken mogelijke juridische overwegingen die in het bijzonder van belang zijn voor VvE’s en andere collectieve woningbouwers.
De groei van elektrische deelauto’s
Aantal en aandeel elektrische deelauto’s
Het aantal deelauto’s in Nederland is in 2023 met 23 procent gestegen, en van deze 7.920 voertuigen was 48 procent elektrisch. Dit is hoger dan het aandeel elektrische personenauto’s in het totale park — 7 procent — en laat zien dat de elektrificatie van deelauto’s sneller verloopt dan die van het algemene vervoer. Deze groei wordt onder andere aangewakkerd door de opkomst van consumentennetwerken, waarin burgers hun auto’s aan elkaar verhuren. Omdat het totale aantal elektrische auto’s toeneemt, is het logisch dat ook het aandeel elektrische deelauto’s groeit.
Praktijkmodellen en locaties
Elektrische deelauto’s worden in de praktijk meestal via drie modellen aangeboden:
- Consumentennetwerken: individuele gebruikers verhuren hun elektrische auto’s aan anderen.
- Openbare deelauto’s: voertuigen die beschikbaar zijn op vaste of variabele locaties, vaak met een laadpaal.
- Groepsautodelen: een deelauto wordt gedeeld door een beperkt aantal mensen of een vereniging.
De locaties waar elektrische deelauto’s worden aangeboden, variëren. In stedelijke gebieden is autodelen het meest verbreid. Hier wordt vaak gebruikgemaakt van vaste parkeerlocaties met eigen laadpaal of van flexibele modellen zoals zone-floating en back-to-many. Deze laatste modellen laten toe dat de auto in een bepaald gebied of op verschillende locaties kan worden gebruikt en teruggesteld, wat het gebruik voor bewoners en werknemers aantrekkelijker maakt.
Praktijkvoorbeelden en marktpartijen
GoodMoovs als voorbeeld
GoodMoovs is een marktpartij die elektrische deelvoertuigen aanbiedt via een smartphone-app. Het bedrijf beschikt over een park van meer dan 200 elektrische deelauto’s, verdeeld over 40 locaties in 17 steden en dorpen. Deze auto’s hebben een bereik van tot 400 kilometer. De toegang tot de auto’s gebeurt volledig via de app — er is geen sleutel nodig. Deze oplossing is vooral geschikt voor stedelijke omgevingen waar het parkeren van auto’s vaak beperkt is en waar wooncorporaties of VvE’s op zoek zijn naar slimme, duurzame mobiliteitsoplossingen.
Andere aanbieders
Naast GoodMoovs zijn er ook andere marktpartijen die elektrische deelauto’s aanbieden, zoals Greenwheels, MyWheels en LeasePlan AutoDelen. Deze bedrijven bieden vaak ook oplossingen voor bedrijven of via reisapps zoals Shuttel en NS Businesscard. Voor particulieren en VvE’s is het vaak handig om samenwerkingen aan te gaan met dergelijke aanbieders om toegang te krijgen tot een duurzaam mobiliteitsaanbod zonder het voertuig zelf in het bezit te hoeven hebben.
Juridische overwegingen voor VvE’s
Toestemming van de VvE
Een van de belangrijkste juridische overwegingen bij het inzetten van elektrische deelauto’s in een wooncomplex is de vraag of de VvE toestemming geeft. In vele woningbouwverenigingen zijn er regels over het parkeren en het gebruik van externe voertuigen op het terrein. Voor elektrische deelauto’s is het daarom belangrijk om te controleren of de VvE vooraf instemming geeft tot het plaatsen van de auto op een vaste of variabele locatie binnen het complex.
Parkeer- en laadfaciliteiten
Elektrische deelauto’s vereisen vaak een parkeerplek met laadpaal. In sommige gevallen is dit een vaste plek, in andere gevallen is er sprake van zone-floating, waarbij de auto binnen een bepaald gebied kan worden teruggesteld. Voor VvE’s is het belangrijk om te overleggen over de beschikbaarheid van parkeerplekken en de logistiek van het laden van elektrische voertuigen. Soms is het ook mogelijk om een parkeervergunning te regelen die geldig is voor de hele wijk of stad.
Verantwoordelijkheid en verzekering
Het inzetten van een elektrische deelauto vraagt ook aandacht voor juridische kwesties rond verantwoordelijkheid en verzekering. De verzekering van de deelauto dient adequaat te zijn, zowel voor schade als voor aansprakelijkheid. VvE’s kunnen samen met de aanbieder bepalen welke verzekeringen verplicht zijn en wie verantwoordelijk is in geval van incidenten. Ook kan het nodig zijn om te overleggen over de verantwoordelijkheid bij schade aan het voertuig of bij het parkeren in het wooncomplex.
Praktijkvoordelen en uitdagingen
Voordelen van elektrische deelauto’s in woonomgevingen
- Duurzaamheid: Elektrische deelauto’s dragen bij aan een vermindering van CO₂-uitstoot en het gebruik van fossiele brandstoffen.
- Toegankelijkheid: Zowel bewoners van het complex als medewerkers van de VvE kunnen er gebruik van maken.
- Flexibiliteit: Door het gebruik van modellen als zone-floating of back-to-many kan de auto op verschillende locaties worden gebruikt, wat het gebruik voor een breed publiek vergroot.
- Minder parkeerbehoefte: In een wooncomplex met elektrische deelauto’s is minder ruimte nodig voor eigen auto’s, wat kan leiden tot ruimtelijke optimalisatie.
Uitdagingen
- Toestemming van VvE: Niet alle VvE’s zijn bereid om elektrische deelauto’s op hun terrein te laten parkeren of te gebruiken.
- Logistiek: Het beheren van laadpunten en parkeerplekken vereist een goed afgesproken logistiek systeem.
- Verzekering en aansprakelijkheid: Het is belangrijk om vooraf af te spreken wie verantwoordelijk is voor schade of incidenten.
- Laden onderweg: Bewoners moeten weten dat ze onderweg kunnen opladen bij snel- of reguliere laadpunten. Dit vereist duidelijke communicatie.
Samenwerking met gemeenten en bedrijven
Rol van gemeenten
Gemeenten spelen vaak een belangrijke rol bij het stimuleren van autodelen. Ze kunnen bijvoorbeeld faciliteiten creëren voor de inzet van elektrische deelauto’s, zoals het reserveren van parkeerplekken of het aanleggen van laadpunten. Ook kunnen ze samenwerken met VvE’s en aanbieders om autodelen in een wooncomplex te stimuleren. In de praktijk wordt vaak een WAN-constructie gebruikt, waarbij de auto overdag door een bedrijf of overheid wordt gebruikt, en in het weekend of ’s avonds beschikbaar is voor burgers.
Voorbeelden van samenwerking
Een typisch voorbeeld van samenwerking is een project waarin een VvE samen met een aanbieder als GoodMoovs een elektrische deelauto op een vaste of variabele locatie in het wooncomplex plaatst. De auto is dan beschikbaar voor bewoners, medewerkers of bezoekers. Deze samenwerking kan ook worden ondersteund door een gemeente die faciliteert met parkeerplekken of laadpunten.
Toekomstvisie en groeimogelijkheden
De groei van elektrische deelauto’s lijkt nog lang door te gaan. Het aantal elektrische auto’s in het land en het aantal deelauto’s in het algemeen blijven stijgen. In combinatie met de wens van particulieren en VvE’s om duurzamer en flexibeler te wonen en te vervoeren, zijn elektrische deelauto’s een logische oplossing.
De technologie van elektrische voertuigen en het gebruik van smartphone-apps voor toegang en beheer maken het gebruik van deze auto’s eenvoudig en veilig. Daarnaast ontwikkelen zich steeds meer modellen waarin ook elektrische fietsen en scooters worden ingezet, wat het mobiliteitsaanbod nog verder uitbreidt.
Voor VvE’s is het belangrijk om deze ontwikkelingen op de voet te volgen en te overwegen of elektrische deelauto’s een geschikte optie zijn voor hun wooncomplex. Door samen te werken met aanbieders, gemeenten en bewoners is het mogelijk om een duurzame, flexibele en toegankelijke mobiliteitsoplossing te ontwikkelen die past bij de behoeften van de toekomst.
Conclusie
Elektrische deelauto’s vormen een interessant en snelle groeiend segment binnen de Nederlandse mobiliteitsmarkt. Ze bieden voordelen in termen van duurzaamheid, toegankelijkheid en flexibiliteit, en zijn een goede aanvulling op traditionele auto’s en andere vervoersmiddelen. In een woonomgeving, en met name in woningbouwcomplexen die door een VvE worden beheerd, kunnen elektrische deelauto’s een waardevolle optie zijn voor bewoners en medewerkers.
De praktijk is nog jong, maar er zijn reeds meerdere modellen en aanbieders die het inzetten van elektrische deelauto’s mogelijk maken. Het is belangrijk om rekening te houden met juridische, logistieke en praktische aspecten, zoals toestemming van de VvE, beschikbaarheid van parkeerplekken en laadpunten, en duidelijke afspraken over verantwoordelijkheid en verzekering. Door samen te werken met gemeenten, bedrijven en aanbieders kunnen VvE’s een duurzame mobiliteitsoplossing realiseren die goed aansluit bij de toekomstige behoeften van bewoners en werknemers.