In 2020 was er een duidelijke focus op energiebesparing binnen Verenigingen van Eigenaren (VvE’s), vooral in gemeenten zoals Maastricht. De regering en lokale overheden stelden subsidies beschikbaar om VvE’s te ondersteunen bij het verduurzamen van hun gebouwen. Dit artikel biedt een overzicht van de subsidies, aanvraagprocedures, technische en juridische kaders, en de rol van VvE’s in het kader van energiebesparing, met een focus op de praktijk in 2020.
Inleiding
De jaren 2020 en 2021 markeerden een belangrijk moment in het energiebeleid van Nederland, waarbij gemeenten en landelijke regeringen subsidies en beleidsmaatregelen introduceerden om de bouwsector duurzamer te maken. De Verenigingen van Eigenaren, die verantwoordelijk zijn voor de onderhouds- en beheeractiviteiten van appartementencomplexen, werden centraal gezet in deze transformatie. In Maastricht bijvoorbeeld werd een subsidie beschikbaar gesteld om VvE’s te helpen bij het uitvoeren van energieadvies en het verduurzamen van hun gebouwen. Dit artikel belicht de praktijk van energiebesparing binnen VvE’s in 2020, met aandacht voor subsidies, juridische aspecten, technische uitdagingen en acties die genomen zijn.
Subsidie voor energiebesparing in VvE’s in Maastricht (2020)
In 2020 introduceerde de gemeente Maastricht de Subsidieregeling VvE energiebesparing door middel van een energieadvies. Deze regeling had als doel VvE’s te ondersteunen bij het verbeteren van de energieprestatie van hun gebouwen. De subsidies werden uitgekeerd op basis van energieadvies dat uitgevoerd werd door gecertificeerde adviseurs.
Aanvraagprocedures en voorwaarden
De subsidie was bedoeld voor VvE’s die in Maastricht gevestigd zijn. De aanvraag kon worden gedaan vanaf één dag na de wettelijke bekendmaking en moest vooraf vallen op 10 maart 2021. Het subsidieplafond was vastgesteld op €100.000, en subsidies werden eenmalig verstrekt per VvE. De aanvraag moest onder andere bevatte:
- Een uittreksel van de Kamer van Koophandel om aan te tonen dat het een VvE betrof.
- Een offerte van een gecertificeerd energieadviesbureau.
- Een duidelijke verklaring dat de subsidie zou worden gebruikt voor het verduurzamen van het gebouw, bijvoorbeeld via het meerjarenonderhoudsplan (MJOP).
Bij overschrijding van het subsidieplafond, werd een loting gehouden om de subsidie te verdelen. De beslistermijn was binnen vier weken na ingang van de volledige aanvraag, en de subsidie werd uitbetaald in twee gedeelten: 50% bij toekenning en 50% bij vaststelling van de uitgevoerde werkzaamheden.
Juridische kaders
De regeling was gebaseerd op de Algemene subsidieverordening 2020 en de RRE-regeling 2019 van het Rijk. De subsidie werd beschouwd als een financiële bijdrage van het college van burgemeester en wethouders aan een VvE. De regeling was geldend van 3 oktober 2020 tot 10 oktober 2020, en vervallen op 11 oktober 2020. De regeling was vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders van Maastricht, en de wettelijke bekendmaking was verwerkt op overheid.nl.
Energieadvies en verduurzaming in VvE’s
Het energieadvies was een centraal element van de subsidie. De VvE’s moesten dit advies laten uitvoeren door gecertificeerde EPA-W adviseurs, die op basis van een inspectie en analyse een voorstel deden voor verbeteringen in energie-efficiëntie. Deze voorstellen konden onder andere betrekking hebben op:
- Verbetering van de isolatie van muren en daken.
- Vervanging van energie-ongunstige verwarmingsinstallaties.
- Installatie van zonnepanelen.
- Aanpassing van de ventilatie en luchtdichtheid van het gebouw.
Deze maatregelen moesten in lijn zijn met het MJOP, dat een structuur biedt voor het plannen en uitvoeren van onderhouds- en verbeteringswerkzaamheden op lange termijn.
Financiële aspecten
De subsidie was bedoeld om VvE’s te ondersteunen bij de initiële kosten van het energieadvies en mogelijke kleine verbeteringen. Het was echter duidelijk dat de subsidies niet bedoeld waren als een volledige financiering van alle verduurzamingsmaatregelen. VvE’s moesten in staat zijn om de resterende kosten te dekken uit eigen middelen of via andere financieringsbronnen.
De uitbetaling in twee delen (50% bij toekenning en 50% bij afronding) zorgde voor een zekere verantwoordelijkheid bij de VvE’s om de werkzaamheden daadwerkelijk uit te voeren. Dit verminderde het risico op misbruik van subsidies en zorgde voor een duurzame impact.
Juridische en administratieve verantwoordelijkheden van VvE’s
VvE’s zijn wettelijk verantwoordelijk voor de beheer- en onderhoudsactiviteiten van hun appartementencomplexen. Dit bevatte ook de verantwoordelijkheid voor energiebesparing en duurzame verbeteringen. De VvE’s moesten dus niet alleen financieel, maar ook juridisch en administratief goed zijn op de hoogte van hun verplichtingen.
Vereniging van Eigenaren als rechtspersoon
Een VvE is een rechtspersoon die besluiten kan nemen en zelfstandig naar buiten kan treden. Dit betekent dat de VvE verantwoordelijk is voor alle activiteiten die in naam van het complex worden ondernomen, inclusief het aanvragen van subsidies en het uitvoeren van verbeteringen. Het is daarom belangrijk dat het bestuur van de VvE goed op de hoogte is van de juridische kaders, zoals de Algemene subsidieverordening en de Algemene wet bestuursrecht.
Juridische kaders voor energiebesparing
De energiebesparing binnen VvE’s valt onder verschillende juridische regelgevingen, waaronder:
- De Algemene subsidieverordening (ASV2020): deze regelgiving stelt eisen aan subsidies, zoals de aanvraagprocedure en de juridische vorm van de aanvrager.
- De Algemene wet bestuursrecht: deze bepaalt hoe overheidsdiensten subsidies mogen verstrekken en welke juridische verantwoordelijkheden daarmee gepaard gaan.
- De RRE-regeling 2019: deze regelgiving bepaalt de financiële kaders voor subsidies die door het Rijk worden verstrekt.
VvE’s moesten zich bewust zijn van deze regelgevingen, zodat ze zich niet in conflicten zouden sturen bij het aanvragen of uitvoeren van subsidies.
Acties van VvE’s in Noord-Brabant
In Noord-Brabant werd een initiatief genomen door een consortium van VvE-beheerders en gemeenten om VvE’s te ondersteunen bij energiebesparing. Deze actie had als doel 2.100 VvE’s met 34.985 appartementen te informeren en te enthousiemen om slimme stappen te zetten in het verduurzamen van hun complexen.
Informatiecampagnes en voorlichting
In de periode 2021-2022 werd een actieve voorlichtingscampagne gestart, waarbij alle VvE’s en nagenoeg alle appartementseigenaars werden aangeschreven. Deze campagne was gericht op het informeren van VvE’s over energieadvies, subsidies en de voordelen van verduurzaming. In 2023 werd deze actie herhaald om opnieuw bewustwording te creëren.
De actie had een duidelijke doelstelling: een reductie van CO2-uitstoot in de gebouwde omgeving met ongeveer 5.718 ton. Op basis van berekeningen van het VvE Transitie Centrum Brabant, zou dit aantal bereikt kunnen worden als alle mogelijke maatregelen werden genomen.
Samenwerkingspartners
Het project in Noord-Brabant was gestart door een consortium van negen partijen, waaronder VvE Belang, drie VvE-beheerders en vijf gemeenten. Tijdens de projectperiode stopten echter drie van de VvE-beheerders met het project, waarschijnlijk vanwege het hoge werkvolume. De overige partijen bleven het project voortzetten en bleven gericht op het behalen van het CO2-reductiedoel.
Media-aandacht en publiciteit
Het project kreeg ook aandacht in de media. In de publicatie Brabant geeft energie (december 2021) werd het project voorgesteld als een voorbeeld van hoe VvE’s voortrekkers kunnen zijn in het verduurzamen van woningen. Deze media-aandacht had als doel om andere VvE’s en gemeenten te inspireren om soortgelijke acties te overwegen.
Toekomstige uitdagingen voor VvE’s
De komende jaren worden VvE’s nog meer geconfronteerd met de uitdagingen van energiebesparing en duurzame verbeteringen. In 2030 is er een duidelijke doelstelling om elektrisch rijden te stimuleren, wat ook invloed heeft op de noodzaak van oplaadinfrastructuur in appartementencomplexen. Veel VvE’s moedigen hun leden aan om nu al te investeren in een laadpaal of laadinfrastructuur, zodat het complex voor toekomstige bewoners blijft interessant.
Financiële kaders voor laadpalen
De kosten van het installeren van laadpalen zijn een belangrijk onderdeel van de besluitvorming binnen VvE’s. Het is daarom belangrijk dat VvE’s goed informeerd zijn over de mogelijke financieringsmodellen en subsidies die beschikbaar zijn. Zo kan bijvoorbeeld gebruik gemaakt worden van subsidies voor oplaadinfrastructuur of investeerpartijen die bereid zijn om te investeren in laadfaciliteiten.
De juridische verantwoordelijkheid van de VvE bij het installeren en beheren van laadpalen is ook belangrijk. De VvE moet ervoor zorgen dat de installatie in overeenstemming is met de lokale regelgeving en dat de beheerregeling duidelijk is voor alle bewoners.
Conclusie
In 2020 was er een duidelijke focus op energiebesparing binnen Verenigingen van Eigenaren, met name in gemeenten zoals Maastricht. Subsidies werden beschikbaar gesteld om VvE’s te ondersteunen bij het uitvoeren van energieadvies en het verduurzamen van hun gebouwen. De aanvraagprocedures waren duidelijk en gebaseerd op juridische kaders, en de subsidies werden uitbetaald in twee delen om zeker te stellen dat de werkzaamheden daadwerkelijk werden uitgevoerd.
In Noord-Brabant werden initiatieven genomen om VvE’s te informeren en te enthousiemen voor energiebesparing, wat resulteerde in een aanzienlijke reductie van CO2-uitstoot. Deze acties tonen aan dat VvE’s een belangrijke rol kunnen spelen in de duurzame toekomst van de woningbouw.
Toekomstige uitdagingen, zoals de noodzaak om oplaadinfrastructuur aan te bieden voor elektrische voertuigen, zullen de rol van VvE’s nog verder uitdagen. Het is daarom belangrijk dat VvE’s zich goed informeren over de juridische, technische en financiële aspecten van energiebesparing en duurzame verbeteringen.
Door subsidies te benutten, energieadvies te laten uitvoeren en bewust om te gaan met verantwoordelijkheden, kunnen VvE’s een significante bijdrage leveren aan het klimaatdoel van Nederland en het behouden van de woonwaarde van appartementencomplexen voor de toekomst.