Inleiding
In de gemeente Dongen is de voor- en vroegschoolse educatie (VVE) een belangrijk onderdeel van de kinderopvang en de educatieve zorg voor jonge kinderen. De VVE-standaarden worden geregeld in het kader van de Wet Onderwijs en Opvoeding (OKE) en de Wet Kinderopvang en Kwaliteit Peuterspeelzalen (Wkkp). De GGD en de Onderwijsinspectie spelen een cruciale rol bij het uitvoeren van toezicht en het handhaven van kwaliteitsnormen. De GGD voert zowel aangekondigde als niet-aangekondigde inspecties uit, terwijl de Onderwijsinspectie de educatieve inhoud beoordeelt.
In dit artikel worden de resultaten van de recente GGD-inspecties en de toezichtsactiviteiten van de Onderwijsinspectie besproken, met een focus op de "doorgaande lijn" in VVE. De stand van zaken in Dongen wordt beoordeeld aan de hand van inspectierapporten, beleidsafspraken en de evaluatie van de kwaliteit van de VVE-uitvoering. Daarnaast worden verbeterpunten en ontwikkelingsbehoefte in kaart gebracht, met aandacht voor de rol van ouders, onderwijsaanbieders en instellingen zoals de GGD.
De rol van de GGD en Onderwijsinspectie in VVE-toezicht
In de context van VVE wordt het toezicht en de handhaving van kwaliteit uitgevoerd door twee belangrijke instellingen: de GGD en de Onderwijsinspectie. De GGD voert aangekondigde en niet-aangekondigde inspecties uit en beoordeelt of aanbieders voldoen aan de voorwaarden voor het uitvoeren van VVE. Tijdens deze inspecties worden alle relevante domeinen van de Wet Kinderopvang en Kwaliteit Peuterspeelzalen (Wkkp) onderzocht, inclusief de VVE-dienstverlening.
De Onderwijsinspectie is verantwoordelijk voor het toezicht op de educatieve kwaliteit van VVE. In het kader van de wet OKE is een landelijk toetsingskader opgesteld om de kwaliteit van VVE te beoordelen. De inspectie kan toezicht uitoefenen op verzoek van de gemeente of op eigen initiatief. In het schooljaar 2016-2017 is de Onderwijsinspectie actief geweest in Dongen, waarbij een van de VVE-locaties in 's Gravenmoer is bezocht. De inspectie heeft een rapport opgesteld met scores op verschillende beleidsonderdelen.
De inspectie rapporteerde dat de gemeente Dongen in het algemeen voldoet aan de kwaliteitsnormen, maar er zijn ook aandachtspunten waar verbetering nodig is. De GGD heeft een rol in het vaststellen van risico’s op spraak- en taalontwikkeling en in de signalering van kinderen die extra aandacht nodig hebben. De GGD is ook betrokken bij het monitoren van de voortgang van VVE-trajecten, inclusief het beoordelen van doelstellingen en de uitkomsten van de ondersteuning.
De doorgaande lijn in VVE: stand van zaken in Dongen
Een van de kernaspecten van VVE is de zogenaamde "doorgaande lijn". Dit betekent dat de VVE-uitvoering goed aansluit op de reguliere kinderopvang en het vervolg in de basisonderwijsfase. De doorgaande lijn moet zorgen voor een continue, ondersteunende educatieve ontwikkeling van het kind, waarbij de kwaliteit van zorg en onderwijs op verschillende locaties en in verschillende fasen consistent is.
In Dongen is de doorgaande lijn een onderwerp van evaluatie door de Onderwijsinspectie. In het inspectierapport van 2016-2017 heeft de inspectie de gemeente een score van 3 gegeven voor dit beleidsonderdeel. Dit betekent dat de doorgaande lijn in Dongen wordt beschouwd als voldoende, maar er zijn nog verbeterpunten. De inspectie noemt de samenwerking tussen de verschillende partijen, zoals de GGD, de aanbieders van VVE en het onderwijs, als belangrijk voor het versterken van de doorgaande lijn.
De gemeente Dongen heeft in samenwerking met de GGD en andere instellingen afspraken gemaakt over de doorgaande lijn. Deze afspraken omvatten onder meer het opstellen van ontwikkelingsplannen voor VVE-geïndiceerde peuters, het versterken van de samenwerking met het onderwijs via de kwaliteitsslag doorgaande lijn, en het gebruik van overdrachtsformulieren en observatiemethoden. Deze maatregelen zijn bedoeld om de continuïteit en samenhang van de VVE-uitvoering te waarborgen.
De GGD speelt een belangrijke rol in het signaleren van kinderen met een risico op spraak- en taalontwikkeling. De aanbieders van VVE werken nauw samen met de GGD om deze kinderen in kaart te brengen en eventueel door te verwijzen naar extra ondersteuning. De GGD gebruikt een methode zoals het Van Wiegenschema, risicoregistratie en omgevingsanalyse om risico’s te identificeren. Als de jeugdarts een risico detecteert, wordt het kind doorgeloodst naar VVE. Als er twijfel is, wordt een herhaalconsult afgenomen bij 2,5 jaar.
Op de VVE-locaties wordt de voortgang van kinderen gevolgd via observatielijsten en toetsen zoals de snellijst en de CITO-toets. De GGD beoordeelt of de doelen zijn behaald en stelt uitstroom in gezamenlijk overleg vast. Deze samenwerking is van essentieel belang voor de doorgaande lijn en de continuïteit in de zorgverlening.
Beleidsonderdelen en scoreverdeling van de inspectie
De Onderwijsinspectie heeft de gemeente Dongen beoordeeld op 13 beleidsonderdelen, waarbij de scores variëren van 1 (niet voldoende) tot 4 (voorbeeld voor anderen). De gemeente scoort in totaal 3 op de meeste onderdelen, wat betekent dat de uitvoering van VVE in Dongen wordt gezien als voldoende, maar er zijn ook aandachtspunten waar verbetering nodig is.
De volgende onderdelen worden genoemd in de inspectierapportage:
- Definitie doelgroep: 3
- Bereik: 3
- Toeleiding naar VVE: 3
- Ouderbetrokkenheid: 2
- Integraal programma VVE: 3
- Externe zorg: 3
- Interne kwaliteitszorg voor- en vroegscholen: 2
- Doorgaande lijn: 3
- Resultaten-afspraken: 1
- Coördinatie: 3
- Systematisch evaluatie en verbetering: 2
- GGD rapport: 3
- Subsidie kader: 3
De inspectie noemt vier onderdelen waar verbetering nodig is: interne kwaliteitszorg voor- en vroegscholen, resultatenafspraken, ouderbetrokkenheid en systematische evaluatie en verbetering. Deze onderdelen zijn van groot belang voor de kwaliteit van VVE en moeten verder worden ontwikkeld.
De gemeente heeft al actie ondernomen om deze aandachtspunten aan te pakken. Er zijn afspraken gemaakt over het verbeteren van de interne kwaliteitszorg door eisen vast te leggen die de aanbieders moeten遵守. De gemeente wil ook verbeteren in het stellen van resultatenafspraken, wat betekent dat er duidelijkere doelen en uitkomsten moeten worden vastgesteld voor VVE-trajecten.
Afspraken en beleidsdoelen rondom VVE in Dongen
De gemeente Dongen heeft in samenwerking met de GGD, de aanbieders van VVE en andere partijen een aantal belangrijke afspraken gemaakt om de kwaliteit van VVE te versterken. Deze afspraken zijn opgenomen in een convenant dat in april 2017 is getekend door de betrokken partijen. Het convenant is gebaseerd op een visie die in oktober 2016 is overeengekomen en bevat concrete werkafspraken voor de implementatie van VVE in Dongen.
Een van de belangrijkste afspraken is de instroom van kinderen in VVE op een jonge leeftijd. De instroomleeftijd is verlaagd van 3 jaar naar 2 jaar en 6 maanden, waarbij kinderen die een risico lopen op spraak- en taalontwikkeling eerder worden ingewerkt in VVE. Dit maakt het mogelijk om vroegtijdig te interveniëren en te zorgen voor een betere continuïteit in de zorgverlening.
Er zijn ook afspraken gemaakt over de samenwerking tussen de GGD en de aanbieders van VVE. Deze samenwerking omvat periodieke overleggen waarin de voortgang van kinderen wordt besproken. De aanbieders gebruiken observatielijsten en toetsinstrumenten om de ontwikkeling van kinderen te monitoren. De GGD beoordeelt of de doelen zijn behaald en stelt uitstroom vast in gezamenlijk overleg met de aanbieders en ouders.
De gemeente heeft ook afspraken gemaakt over het terugverwijzen van kinderen bij onvoldoende voortgang in VVE. Als blijkt dat een kind niet voldoende voortgang maakt, kan het kind worden terugverwegen naar reguliere peuteropvang met extra ondersteuning in de thuissituatie. Dit zorgt ervoor dat kinderen die intensievere zorg nodig hebben, vroegtijdig worden ingewerkt in een passend vervolgtraject.
Toezicht en handhaving in de praktijk
De toezichtsactiviteiten van de GGD en de Onderwijsinspectie worden uitgevoerd in het kader van de wet OKE. De GGD voert aangekondigde en niet-aangekondigde inspecties uit en beoordeelt of aanbieders voldoen aan de voorwaarden voor het uitvoeren van VVE. Tijdens deze inspecties worden alle relevante domeinen van de Wkkp onderzocht, inclusief de VVE-dienstverlening.
De GGD heeft in Dongen vastgesteld dat alle aanbieders voldoen aan de voorwaarden voor het uitvoeren van VVE. Dit betekent dat de uitvoering van VVE in Dongen op dit moment voldoet aan de kwaliteitsnormen. De GGD rapporteert deze bevindingen aan de gemeente en kan indien nodig handhaven als aanbieders niet voldoen aan de voorwaarden.
De Onderwijsinspectie heeft in het schooljaar 2016-2017 een digitale vragenlijst uitgevoerd en heeft een onderzoek gedaan naar de uitvoering van de wettelijke VVE-verplichtingen. De inspectie is op bezoek geweest bij een VVE-locatie in 's Gravenmoer en heeft scores gegeven op verschillende beleidsonderdelen. De inspectie heeft vastgesteld dat de gemeente Dongen in het algemeen voldoet aan de kwaliteitsnormen, maar er zijn ook aandachtspunten waar verbetering nodig is.
De Onderwijsinspectie heeft een rapport opgesteld waarin de bevindingen van het onderzoek worden samengevat. Het rapport bevat scores op de verschillende beleidsonderdelen en beschrijft waar de gemeente Dongen nog verbeterpunten heeft. De inspectie noemt de doorgaande lijn, de ouderbetrokkenheid en de systematische evaluatie en verbetering als aandachtspunten.
Conclusie
In de gemeente Dongen is VVE een belangrijk onderdeel van de kinderopvang en de educatieve zorg voor jonge kinderen. De GGD en de Onderwijsinspectie spelen een cruciale rol bij het uitvoeren van toezicht en het handhaven van kwaliteitsnormen. De GGD voert aangekondigde en niet-aangekondigde inspecties uit en beoordeelt of aanbieders voldoen aan de voorwaarden voor het uitvoeren van VVE. De Onderwijsinspectie is verantwoordelijk voor het toezicht op de educatieve kwaliteit van VVE en heeft in het schooljaar 2016-2017 een digitale vragenlijst uitgevoerd en een onderzoek gedaan naar de uitvoering van de wettelijke VVE-verplichtingen.
De gemeente Dongen scoort in het algemeen voldoende op de meeste beleidsonderdelen, maar er zijn ook aandachtspunten waar verbetering nodig is. De doorgaande lijn, ouderbetrokkenheid en systematische evaluatie en verbetering zijn onderdelen waar de gemeente Dongen verder moet werken. De gemeente heeft al actie ondernomen om deze aandachtspunten aan te pakken, waaronder het verbeteren van de interne kwaliteitszorg en het stellen van resultatenafspraken.
De GGD en de aanbieders van VVE werken nauw samen om kinderen met een risico op spraak- en taalontwikkeling te identificeren en eventueel door te verwijzen naar extra ondersteuning. De GGD gebruikt een methode zoals het Van Wiegenschema, risicoregistratie en omgevingsanalyse om risico’s te detecteren. De aanbieders gebruiken observatielijsten en toetsinstrumenten om de voortgang van kinderen te monitoren. De GGD beoordeelt of de doelen zijn behaald en stelt uitstroom vast in gezamenlijk overleg met de aanbieders en ouders.
In de komende periode zal de gemeente Dongen verder werken aan de verbeterpunten en ontwikkelingsbehoefte die zijn geïdentificeerd in de inspectierapportage. De gemeente wil zorgen voor een kwalitatief hoogwaardig VVE-aanbod dat goed aansluit bij de reguliere kinderopvang en het vervolg in de basisonderwijsfase. De doorgaande lijn is een kernaspect van VVE en moet worden versterkt om een continue, ondersteunende educatieve ontwikkeling van jonge kinderen te waarborgen.